على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3370
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كه بر پهلو مىخوابد . و به روى افتاده . مضطحى ( moztahi ) ص . ع . آنكه در هنگام چاشت كارى مىكند . و در چاشتگاه درآينده . مضطر ( moztar ) ص . پ . مأخوذ از تازى - بىاختيار . و ناچار و لاعلاج . و تنگدست و حاجتمند . مضطر ( moztarr ) ص . ع . ملجاء و ناچار و ضرر رسيده . مضطرب ( moztarab ) ا . ع . محل اضطراب . و اضطراب . مضطرب ( moztareb ) ص . ع . متحرك و مواج . و جنبنده . و هذا حديث مضطرب السند : يعنى اين حديثى است كه سند آن مختل است و جيد نيست . و رجل مضطرب : مرد راست قد . و رمح مضطرب : نيزهء دراز راست . و جاء مضطرب العنان : آمد شكست خورده و تنها . مضطرب ( moztareb ) ص . پ . مأخوذ از تازى - جنبان . و آشفته و پريشان و شوريده و مشوش . و غمناك و دلتنك و سرگشته و حيران و بىقرار و متزلزل . مضطربانه ( moztareb ne ) م . ف . پ . مأخوذ از تازى - بطور اضطراب و با آشفتگى و پريشانى . مضطرح ( moztarah ) ص . ع . شئ مضطرح : چيز در گوشه و كنار افكنده . مضطرم ( moztarem ) ص . ع . افروخته شده و شعلهدار . و هويدا شدهء سپيدى در موى . و پيرى در رسيده . مضطغن ( moztaqen ) ص . ع . كينهور . و كسى كه در زير بغل چيزى مىگيرد . مضطلع ( moztale ' ) ص . ع . هو مضطلع بهذا الامر : او لايق و تواناى به اين كارست . مضطم ( moztamm ) ص . ع . بسوى خود كشيده شده . و فراهم آورده . و مشتمل شونده و درگيرندهء چيزى . مضطمر ( moztamer ) ص . ع . باريك شكم . و لؤلؤ مضطمر : مرواريد كوچك كه در ميان گرد باشد . مضطهد ( moztahad ) ص . ع . مغلوب و مقهور و مظلوم و مضطر . مضطهد ( moztahed ) ص . ع . مقهور كننده و چيره شونده . و ستم كننده . مضطهد ( moztahed ) ا . ع . شير بيشه . مضطئل ( mozta'el ) ص . ع . خرد و باريك و لاغر . و حقير . مضعف ( moz'af ) ص . ع . كور و نابينا . مضعف ( moz'ef ) ص . ع . آنكه داراى ستور ضعيف و ناتوان باشد . و منه الحديث فى خيبر : من كان مضعفا فليرجع . و نيز مضعف : آنكه پيشهء او شايع و بسيار باشد . و آنكه بسستى بالا مىرود . و چيز دو چندان كرده شده . و آنكه سست و ضعيف مىكند . و ضعيف مضعف : سست و ناتوانى كه داراى ستور ناتوان باشد . مضعف ( moz'ef ) و ( moz'af ) ص . ع . رجل مضعف : مردى كه مستوجب ضعف و دو برابر باشد . و كذلك : رجل مضعف . مضعف ( moz'ef ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هر چيزى كه ضعف و سستى آورد . مضعف ( moza''af ) ص . ع . ناتوان . و دوتاه . و مضاعف و متزايد . مضعف ( moza''ef ) ص . ع . آنكه ضعيف مىشمارد و سست مىپندارد . مضعفة ( moza''afat ) ص . ع . ارض مضعفة : زمين باران سست رسيده . و ثياب مضعفة : جامههاى دو چند كرده . مضعوف ( maz'uf ) ص . ع . كور و نابينا . و دو چند كرده شده و . سست و ضعيف . مضغ ( mazq ) م . ع . مضغت الطعام مضغا ( از باب نصر و فتح ) : خائيدم طعام را . مضغ ( mozaq ) ع . ج . مضغة . مضغ ( mozaq ) و ( mozzaq ) ا . ع . مضغ الامور : كارهاى كوچك و خرد و پست . و كذا مضغ الامور . مضغبة ( mazqabat ) ص . ع . ارض مضغبة : زمينى كه داراى خيار بالنك بسيار باشد . مضغة ( mozqat ) ا . ع . پارهاى از گوشت و جز آن . و هر چيزى كه پر كند دهان را . و لقمه . ج : مضغ . و طور سيوم از اطوار مادهء تكوينى چه طور اول را نطفة و طور دوم را علقة و طور سيوم را مضغة نامند . و نيز مضغة : پر خوار و شكم پرست . و زشت و بدخو . و قلب انسانى را مضغة من جسد البشر مىنامند . مضغط ( mazqat ) ا . ع . زمين پست كه در وى آب فراهم آيد . و زمينى كه داراى پستيها باشد و در آنها آب فراهم آيد . ج : مضاغط . مضفر ( mozaffar ) ص . ع . شعر مضفر : موى بافتهء بر سهتاه . مضفور ( mazfur ) ص . ع . چين افگنده . و بافته و تافته . مضفوف ( mazfuf ) ص . ع . رجل مضفوف : مردى كه از بسيارى سائلان تهى دست شده باشد . و ماء مضفوف : آبى كه