على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3369

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مضرب ( mozarreb ) ص . ع . برانگيزانندهء فتنه و برپاكنندهء غوغا و هنگامه . مضربة ( mazrabat ) و ( mazrebat ) ا . ع . شمشير . و تيزى آن . و زخمگاه آن . ج : مضارب . مضرة ( mazarrat ) ا . ع . گزند خلاف منفعت . ج : مضار . مضرة ( mozerrat ) ص . ع . امراة مضرة : زن با بنانج . مضرت ( mazarrat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - زيان و ضرر و گزند و نقصان و خسارت و آسيب و آزار و اذيت و زحمت . مضرت‌رسان ( mazarrat - ras n ) ص . پ . آنكه سبب آزار و گزند و اذيت ديگرى مىگردد . مضرت‌رسانى ( mazarrat - ras ni ) ا . پ . زيان و ضرر و گزند رسانيدن به ديگرى . مضرج ( mezraj ) ا . ع . جامهء كهنه . و جامه كهنهء عاريتى . و سقاطه و پرزهء از جامه و جز آن . ج : مضارج . مضرج ( mozarraj ) ص . ع . خون‌آلود و رنك شدهء برنك خون . و خونين . مضرج ( mozarrej ) ا . ع . شير بيشه . مضرح ( mazrah ) ا . ع . چرغ درازبال . و عقاب سپيد . مضرحى ( mazrahiyy ) ا . ع . سپيد از هر چيزى . و دراز از هر چيزى . و مهتر بزرك . و چرغ درازبال . و عقاب سپيد . مضرس ( mozarras ) ص . ع . رجل مضرس : مرد مهذب آزموده . مضرس ( mozarras ) ا . ع . نگار جامه و جز آن كه در وى صورتها باشد مانند دندان . مضرس ( mozarras ) ص . پ . مأخوذ از تازى - دندانه‌دار . مضرس ( mozarres ) ا . ع . شيرى كه شكار بخايد و فرو نبرد . و نام مردى . و نام شاعرى . مضرس ( mozarres ) ص . ع . آزمودهء در جنك . مضرسة ( mozarrasat ) ص . ع . بئر مضرسة : چاهى كه گرداگرد آن را از سنك برآورده باشند . و حرة مضرسة : سنگستانى كه در آن سنگهائى باشد مانند دندان سك . مضرط ( mozret ) و ( mozarret ) ص . ع . آنكه كسى را بگوزاند و كارى كند كه وى تيز دهد . و آنكه براى مضحكه از دهان بانك تيز برآورد . و خوار دارنده و سبك شمرنده . و فسوس كنندهء استهزاء نماينده . مضرغط ( mozraqett ) ا . ع . مرد ستبر فربه بىخير . مضرم ( mozram ) ص . ع . افراخته شده . مضروب ( mazrub ) ص . ع . زده شده . و افراخته شده و ضرب شده . مضروب ( mazrub ) ا . ع . نوع و صنف از هر چيزى . مضروب ( mazrub ) ص . پ . مأخوذ از تازى - زده شده و كتك خورده . و افراخته شده . و سكه شده و كوفته شده و مستحكم شده . و باصطلاح حساب هر عددى كه بعدهء آحاد عدد ديگر مكرر شده باشد و اولى را مضروب و دويمى را مضروب فيه نامند . مضروبة ( mazrubat ) ص . ع . ارض مضروبة : زمين پشك زده . مضروجة ( mazrujat ) ص . ع . عين مضروجة : چشم فراخ شكاف . مضرور ( mazrur ) ا . ع . هر آنچه در وى نقصانى باشد . مضروس ( mazrus ) و مضروسة ( mazrusat ) ص . ع . سنگستان كه در آن سنگهائى باشد مانند دندان سك . و سنك‌ريزه‌ناك . يق : مكان مضروس و حرة مضروسة . مضروسة ( mazrusat ) ص . ع . بئر مضروسة : چاهى كه گرداگرد آن را از سنك برآورده باشند . مضرى ( mozri ) و ( mozarri ) ص . ع . آنكه تعليم مىكند سك را براى شكار كردن . و آنكه بر مىآغالاند او را و تحريص بر شكار مىكند . مضرية ( mozariyyat ) ا . ع . قبيله‌اى از تازيان يمن كه شعار آنها در جنك رايات سرخ بود و رايات يمن زرد . مضرئز ( mozra'ezz ) ا . ع . نيك بخيل . و بخيل براى خود . مضز ( mozezz ) ص . ع . رجل مضز : مرد خشمگين و غضبناك و بدخو . مضض ( mazaz ) ا . ع . شير ترش . و سوزش مصيبت . و درد جراحت . مضض ( mazaz ) م . ع . مضض مضضا و مضاضة . ر . مضاضة . مضط ( mozt ) و ( mazt ) و ( mezt ) و ( mazet ) ا . ع . مشط و شانه . و هذه لغة لربيعة و اليمن يجعلون الشين ضادا غير خالصة . مضطبث ( moztabes ) ا . ع . شير بيشه . مضطبين ( moztabin ) ص . ع . آنكه در زير كش مىگيرد چيزى را . مضطجع ( moztaja ' ) ا . ع . جاى بر پهلو خفتن . و بستر . مضطجع ( moztaja ' ) ص . ع . هر چيز بر پهلو خفته . مضطجع ( moztaje ' ) ص . ع . آن