على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3368

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تراويد توشه‌دان . مضحاة ( mazh t ) ص . ع . ارض محاة : زمينى كه همواره به روى آفتاب باشد . مضحاك ( mezh k ) ص . ع . بسيار خند . يق : رجل مضحاك و امراة مضحاك . مضحك ( mazhak ) ا . ع . آن جزئى كه در خنده كننده دندانها در وى ظاهر مىگردد . و محل خنديدن . و چيزى و يا كسى كه بر وى بخندند . مضحك ( mozhak ) ص . ع . خنده كرده شده . و استهزا شده . مضحك ( mozhek ) ص . ع . خنده آورنده . مضحك ( mozhek ) ص . پ . مأخوذ از تازى - هر چيز كه خنده مىآورد و سبب خنده و تفريح مىگردد و خرمى مىآورد . و مقلد و بذله‌گو . و آنكه مىخنداند و استهزاء مىكند و فسوس مىنمايد . مضحكات ( mozhek t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - چيزهاى خنده‌آور . مضحكه ( mazhake ) ا . پ . مأخوذ از تازى - لطيفه و بذله . و مقلد و بذله‌گو . مضحل ( mazhal ) ا . ع . جاى آب اندك . مضحى ( mozhi ) ص . ع . كسى كه در چاشتگاه مىآيد . و آنكه كارى را در چاشتگاه مىكند . مضخ ( mazax ) م . ع . مضخ مضخا ( از باب فتح ) : آلود اندام را ببوى خوش . مضخة ( mezaxxat ) ا . ع . آب دزدك يعنى نى و يا چيز ديگرى مانند آن كه ميان كاواك باشد و در ميان آن چوبى قرار داده‌اند كه چون سر آن نى را در آب گذارند و چوب را بجانب خود كشند نى پر از آب مىشود و همين‌كه بر آن چوب فشار وارد آورده و آن را دفع كنند آب به قوت خارج مىگردد . مضخم ( mezxam ) ا . ع . آن كه به سختى صدمه وارد مىكند و مىزند . و مهتر شريف كلان جثه . مضد ( mazd ) م . ع . مضد راسه مضدا ( از باب نصر ) : مقلوب ضمد : ضماد بست بر سر خود . مضد ( mazad ) ا . ع . كينه و حقد . مضر ( mazr ) و ( mazar ) م . ع . مضر اللبن مضرا ( از باب نصر ) و مضرا ( از باب سمع ) و مضورا ( از باب كرم ) : ترش و زبان‌گز گرديد شير و سخت سپيد شد . و مضر النبيذ : ترش و زبان‌گز گرديد نبيذ . مضر ( mezr ) ا . ع . ذهب دمه خضرا مضرا : از اتباع است يعنى رايگان رفت خون او . مضر ( mazer ) ا . ع . شير ترش زبان گز و سخت سپيد . و خذه خضرا مضرا : بگير آن را تر و تازه . و ذهب دمه خضرا مضرا : برايگان رفت خون او . و در هر دو از اتباع است . مضر ( mozar ) ا . ع . مضر بن نزار : نام پدر قبيله‌اى از تازيان . مضر ( mozerr ) ص . ع . نزديك شونده . و زيان‌كار . و آنكه هر روز مداخل و درآمد بسيار داشته باشد . و رجل مضر : مرد با دو زن . و امراة مضر : زن با بنانج يعنى زنى كه شوهرش زن ديگر دارد . مضر ( mozer ) و ( mozerr ) ص . پ . مأخوذ از تازى - ضرر رساننده و زيان رساننده و گزند رساننده . مضراب ( mezr b ) ص . ع . رجل مضراب : مرد سخت زننده . مضراب ( mezr b ) ا . ع . زخمهء رباب . و آلت زدن . مضراب ( mezr b ) ا . پ . مأخوذ از تازى - زخمهء سنتور و جز آن كه سكافه و سكافره و شكافه نيز گويند . مضرار ( mezr r ) ص . ع . رمنده و سركش . و متنفر از اسب و اشتر و زن . مضرب ( mazrab ) ا . ع . شمشير . و تيزى آن . ج : مضارب . و استخوان با مغز . و رفتن در زمين بطلب رزق . مضرب ( mazrab ) ا . پ . مأخوذ از تازى - جاى زدن . و جائى كه چيزى را به زمين فرو مىكنند و بر مىنشانند . و ميدان جنگ . و خيمه‌گاه و اردو . مضرب ( mazreb ) ا . ع . جاى زدن و جاى برپا كردن خيمه . و شمشير . و تيزى شمشير . ج : مضارب . و استخوان مغزدار . و و اتت الناقة على مضربها : در هنگامى رسيد آن ماده شتر كه گشن داده مىشود . و لا يعرف له مضرب عسلة : شناخته نمىشود از براى او اصل و نسب و حسب و شرف . و قوم و پدر و مال . و كذا لفلان مضرب عسلة . مضرب ( mezrab ) ص . ع . رجل مضرب : مرد سخت زننده . مضرب ( mezrab ) ا . ع . آلت زدن . و آلتى كه بدان پنبه را حلاجى مىكند . و خيمه‌گاه و خرگاه . مضرب ( mozreb ) ص . ع . آن كه سبب مىشود زدن را . و سر به پائين افگنده . و رأيت حية مضربا : ديدم مارى را كه برجاى مانده و بيحركت بود . مضرب ( mozarrab ) ص . ع . جامهء دوخته شده با نقش و خطوط الوان .