على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3367
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تنگى . و جور و تعدى . و دشوارى و سختى و پخشا و دريغ . و بخيلى . و گرفتگى . و گرفتهگيرى . و عدم همراهى . و مضايقه كردن : به قدر مقدور كارى نكردن . و اشكال و دشوارى آوردن و مشكل كردن . و با مضايقه : با بخالت و گرفتهگيرى و عدم همراهى . و بىمضايقه : به قدر مقدور و به قدر امكان . و باندازهاى كه مىتواند . مضب ( mazabb ) و ( mozebb ) ا . ع . از اعلام است . مضب ( mozebb ) ص . ع . بىباك و بىشرم . و استوار . و توانا و زوردار . مضبأ ( mazba ' ) ا . ع . نهانجاى و كمينگاه . مضباة ( mazb t ) ا . ع . مغاكى كه در آن كماچ مىپزند . مضباة ( mozb t ) ا . ع . نانى كه در خاكستر گرم پخته باشد . مضبب ( mozabbab ) ص . ع . باب مضبب : درى كه بر آن گل ميخ آهن باشد . و اناء مضبب : ظرف بندزده . مضبب ( mozabbeb ) ا . ع . كسى كه در سوراخ سوسمار آب ريزد تا بيرون آيد و يا آنكه بر سوراخ سوسمار دست جنباند تا سوسمار به گمان مار دم را برآرد تا بزند مار را پس دم وى را بگيرد و بيرون آورد . مضبة ( mazabbat ) ص . ع . ارض مضبة : زمين سوسمارناك . ج : مضاب . و وقعنا فى مضاب منكرة : افتادهايم ما در گوشهاى از زمين كه سوسمار بسيار دارد . مضبة ( mazabbat ) ع . ج . ضبب . مضبث ( mezbas ) و مضبر ( mozabbar ) ا . ع . شير بيشه . مضبر ( mozabbar ) ص . ع . جمل مضبر : شتر استوار خلقت آگنده گوشت . مضبرة ( mozbbarat ) ص . ع . ناقة مضبرة : ماده شتر استوار خلقت آگنده گوشت . مضبعة ( mazba'at ) ع . ج . ضبع ( zobo ' ) و ( zab ' ) . مضبعة ( mazba'at ) ا . ع . گوشتپارهء زير بغل از كار پيش . مضبعة ( mozabba'at ) ص . ع . ناقة مضبعة : ماده شترى كه سينهاش پيش آمده و بازوهاى آن بازگرديده باشد . مضبعة ( mozabbe'at ) ص . ع . حيوان ماده و يا زنى كه آرزومند نر شده باشد . مضبوء ( mazbu ' ) ص . ع . مضبوء به : چفسانيده شده . مضبوث ( mazbus ) ص . ع . جمل مضبوث : شترى كه داراى داغ ضبثة باشد . مضبوحة ( mazbuhat ) ا . ع . سنك آتشزنه . مضبور ( mazbur ) ص . ع . جمل مضبور : شتر استوار خلقت . مضبوط ( mazbut ) ص . ع . نيك نگاهداشته . و استوار و سخت و قوى و توانا . و جاى باران رسيده . مضبوط ( mazbut ) ص . پ . مأخوذ از تازى - گرفته شده و اخذ شده و ضبط شده . و متصرف شده . و حراست شده . و آراسته و مرتب گشته . و بند و بست شده . و گنجيده شده . و رام شده . و بازداشت شده و محبوس . و محفوظ و استوار و محكم و پايدار و سخت . و مضبوط كردن : استوار كردن و سخت محكم نمودن . مضبوطى ( mazbuti ) ا . پ . مأخوذ از تازى - استحكام و استوارى و پايدارى . مضبوع ( mazbu ' ) ص . ع . حمار مضبوع : خرى كه كفتار آن را خورده باشد . مضبون ( mazbun ) ا . ع . آب اندك . و مرد برجاى ماندهء زمينگير . مضبئ ( mozbe ' ) ص . ع . مضبئ عليه : خاموش بودهء پنهان دارندهء چيزى را در دل . مضة ( mazzat ) ا . ع . شير ترش . مضة ( mazzat ) ص . ع . امراة مضة : زنى كه مكروه و مصيبت را برداشت نتواند كرد . مضجر ( mozjar ) ص . ع . ملول و ناتوان و بيقرار . مضجر ( mozjer ) ص . ع . ملول نماينده و اندوهناك كننده و مانده كننده . و بيزار . ج : مضاجره و مضاجير . يق : رجل مضجر و قوم مضاجر و مضاجير . مضجع ( mazja ' ) ا . ع . جاى بر پهلو خفتن و خوابگاه . و قتلگاه . و قتلگاه در جنك . و قبر و گور . ج : مضاجع . و مضاجع الغيث : جاى افتادن باران . مضجور ( mazjur ) ص . ع . غمگين و آزرده و دلتنك و ملول . مضجوع ( mazju ' ) ص . ع . مرد سست راى و گول . مضح ( mazh ) م . ع . مضح عرضه مضحا ( از باب فتح ) : زشت و معيوب گردانيد ناموس وى را . و مضح عنه : راند و بازداشت از آن . و مضحت الابل : پراكنده شدند شتران . و مضحت الشمس : پراكنده شد شعاع آفتاب . و مضحت الراوية :