على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3354

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مصام ( mas m ) و مصامة ( mas mat ) ا . ع . ايستاد نگاه اسب . مصامد ( mas med ) و مصاميد ( mas mid ) ع . ج . مصماد . مصامص ( mos mes ) ا - ص . ع . خالص از هر چيزى . و فرس مصامص : اسب استوار بند اندام . و انه لمصمص : او گرامى نژاد و پاكيزه گوهر است . مصان ( mass n ) ص . ع . رجل مصان : مردى كه از ناكسى شير گوسپند مكد . مصان ( mass n ) و مصانة ( mass nat ) ع . كلمهء دشنام است كه به مرد گويند : يا مصان و بزن گويند : يا مصانه : يعنى اى مكندهء تلاق مادر . مصانع ( mas ne ' ) ع . ج . مضع . و ج . مصنعة ( masna'at ) و ( masnoat ) . مصانع ( mas ne ' ) ا . ع . قريه‌ها . و كوشكها و قلعه‌ها . قوله تعالى : وَ تَتَّخِذُونَ مَصانِعَ لَعَلَّكُمْ تَخْلُدُونَ . مصانع ( mos ne ' ) ص . ع . كسى كه آسان فرا مىگيرد كارى و چيزى را . مصانعة ( mos na'at ) م . ع . آسان فراگرفتن كار . و نرمى كردن و مدارا نمودن . و رشوت دادن . المثل : من صانع بالمال لم يحتشم من طلب الحاجة . و نيز مصانعة : تمام نياوردن اسب رفتارى را كه دارد گويا مداهنه مىكند با شخص در بذل رفتار خود . مصاوب ( mas veb ) ع . ج . مصوبة . مصاولة ( mos valat ) م . ع . صاوله مصاولة و صيالا و صيالة : حمله كرد بر او و بر جست . مصاهاة ( mos h t ) م . ع . صاهى الفرس مصاهاة و صهاء : برجست بر پشت اسب و سوار شد . مصاهرة ( mos harat ) م . ع . صاهرهم و صاهر فيهم و صاهر اليهم مصاهرة و صهارا : داماد ايشان گرديد . مصاهرت ( mos harat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - دامادى و قرابت و خويشى . مصائب ( mas 'eb ) ع . ج . مصيبة . مصائب ( mas 'eb ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مصيبتها و مشقتها و اندوه‌ها . مصاية ( mos yat ) ا . ع . شيشهء خرد . و چينه‌دان بزرك مرغ . مصايحة ( mos yahat ) م . ع . صايحوا مصايحة و صياحا : همديگر را آواز كردند . مصائد ( mas 'ed ) ع . ج . مصيد . ( mesyad ) و مصيدة ( mesyadat ) و مصيدة ( masidat ) . مصائر ( mas 'er ) ع . ج . مصور . مصائص ( mas 'es ) ع . ج . مصوص . مصائف ( mas 'ef ) ع . ج . مصيف . مصايفة ( mos yafat ) م . ع . بازار كردن در تابستان . و خريد و فروخت و معامله نمودن با كسى در تابستان . مصب ( masabb ) ا . ع . موضع ريختن آب . ج . مصاب . مصباح ( mesb h ) ا . ع . چراغ . و كاسهء بزرك كه صبوحى كنند با آن . ج . مصابيح . و ماده شترى كه تا آفتاب بلند نشود از خوابگاه براى چريدن برنخيزد . و سنان پهن . مصبح ( masbah ) ا . ع . جاى صبح كردن . و هنگام صبح كردن مصبح ( mesbah ) ا . ع . كاسهء بزرك كه بدان صبوحى كنند . ج : مصابح . مصبح ( mosbah ) ا . ع . بامداد . و جاى بامدادى . و هنگام بامدادى . مصبح ( mosbah ) م . ع . اصبحنا مصبحا : صبح كرديم و بامداد كرديم . كما يق امسينا ممسى يعنى شام كرديم . قال الحمد لله ممسانا و مصبحنا بالخير قيل و هما مصدران و موضعان كالمدخل و المخرج . مصبع ( masba ' ) و مصبعة ( masba'at ) ا . ع . تكبر و خودبينى . مصبغ ( mosbeq ) ا . ع . خرمابنى كه غورهء آن به پختن درآمده باشد . مصبغ ( mosabbaq ) و مصبغة ( mosabbaqat ) ص . ع . ثوب مصبغ و ثياب مصبغة : جامه و جامه‌هاى رنگين . مصبغة ( masbaqat ) ا . ع . جاى رنگرزى و رنگرزخانه . مصبو ( masbovv ) ص . ع . وزيده شدهء از باد صبا . مصبوب ( masbub ) ص . ع . ريخته شده . و محو شده و نابود گشته . مصبور ( masbur ) ص . ع . آنكه او را جهت كشتن بازداشته باشند . مصبورة ( masburat ) ا - ص . ع . سوگند و يمين . و نفس بازداشته شده . و زن بازداشته شدهء براى كشتن . مصبوع ( masbu ' ) ص . ع . متكبر و مغرور و خودبين . مصبوغ ( masbuq ) ص . ع . رنك كرده شده . مصبى ( mosbi ) و مصبية ( mos - ) ( biyat ) ص . ع . زن بچه‌دار . و زنى كه