على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3315
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كارى را بىمزد . مسخرت ( masxarat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - مسخره . ر . مسخره . مسخرگى ( masxaragi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - استهزا و بزله و بزلهگوئى . و سخريه و تتربوه و تتره و خجاره و گنگل . مسخره ( masxare ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - استهزاكننده و ريشخند كننده . و بزلهگو و لطيفهگو . و بيهودهگو . و مقلد . و خوشطبع . و شوخ . و آنكه چيزهاى خندهدار و مضحك ظاهر مىسازد و هر چيز مضحك و خرمىآور . و سخريه و فسوس . و استهزاء و خند خريش و وشيه . و مسخره كردن : مضحكه كردن و ريشخند نمودن و استهزا كردن و فسوس نمودن . مسخرين ( masxarin ) ا . ع . بلغت اهالى مراكش : آنان كه حمل مىكنند فرامين سلطنتى را از جائى به جائى . مسخط ( masxat ) م . ع . خشم گرفتن و ناخشنود شدن . ر . سخط ( soxt ) و سخط ( saxat ) . مسخفة ( mosxefat ) ص . ع . ارض مسخفة : زمين كم گياه . مسخ كرده ( masx - karde ) ص . پ . تبديل شكل داده شده به بدتر شكلى . مسخم ( mosxxam ) ص . ع . كينهور . مسخن ( mosxan ) و ( mosaxxan ) ص . ع . ماء مسخن : آب گرم . و كذلك : ماء مسخن . مسخن ( mosxen ) و ( mosax - ) ( xen ) ص . ع . آنكه گرم مىكند . مسخن ( mosaxxen ) ص . پ . مأخوذ از تازى - گرمكننده و تسخينكننده . و داروى گرم . و هر چيز كه حرارت بدن را زياد كند ضد مبرد . و هر چيزى كه جائى را گرم كند . مسخنات ( mosaxxen t ) ا . پ . مأخوذ از تازى - داروهاى گرم . و چيزهائى كه حرارت بدن را افزون كنند ضد مبردات . مسخنة ( mesxanat ) ا . ع . كتلى و ظرفى شبيه به آفتابه كه در آن آب گرم كنند . ج : مساخن . مسخوت ( masxut ) ص . ع . تابان . مسخوط ( masxut ) ص . ع . مكروه و ناخوش . مسخول ( masxul ) ا . ع . فرومايه و ضعيف . و مجهول . مسخولة ( masxulat ) ص . ع . كواكب مسخولة : ستارهاى مجهول . مسخية ( mesxiyyat ) ا . ع . نوعى از گستردنى . مسد ( masd ) ا . ع . جارية حسنة المسد : دختر خوشگل و نيك متشكل شدهء در طبيعت . مسد ( masd ) م . ع . مسد الحبل مسدا ( از باب نصر ) : تافت آن ريسمان را و يا نيك تافت آن را . و مسد فى السير : در رنج انداخت و مانده گردانيد ستور را در سير . مسد ( masad ) ا . ع . تير آهنين چرخ . و ريسمان از پوست خرما بن و يا از پوست درخت مقل و يا از چيز ديگر تافته . و ريسمان سخت تافته . و ليف خرمابن . و منه قوله تعالى : حَبْلٌ مِنْ مَسَدٍ اى من ليف او من خوص . ج : مساد و امساد . مسد ( masadd ) ا . ع . درز و شكاف و سوراخ . و نام بستانى . مسد ( mosedd ) ص . ع . راست كار و صواب گفتار . و آنكه مىگيرد ناخن دست كسى را . و آنكه مىيابد سرانجام چيزى را . مسداة ( mesd t ) ا . ع . ابزارى كه نساجان تار را بدان مىكشند . مسدد ( mosaddad ) ص . ع . رجل مسدد : مرد راست و درست و راستكار و درست گفتار . مسدد ( mosaddad ) ا . ع . راست كنندهء كجى . و مقوم . مسدد ( mosadded ) ص . ع . آنكه راست كار و درست گفتار است . و آنكه توفيق صواب مىيابد . و آنكه نيزه را راست مىكند و در طول مىنهد . مسدس ( masdas ) ا . ع . جاءوأ مسدس : آمدند شش شش . مسدس ( mosaddas ) ص . پ . مأخوذ از تازى - شش پهلو و شش ضلع . و هر چيزى كه داراى شش سطح باشد و آن را مكعب نيز گويند . و قسمى از شعر كه بر اصل بيت چهار مصرع افزوده باشد . و مسدس عالم : جهات سته يعنى بالا و پائين و پيش و پس و راست و چپ . مسدع ( mesda ' ) ا . ع . به راه خود رونده . و هادى و راهنما . مسدم ( mosaddam ) ص . ع . جمل مسدم : شتر مهمل گذاشته و پشت ريش كه تا به نشود پالان بر وى ننهند . و فحل مسدم : گشنى كه شهوت وى تيز شده باشد . و گشنى كه در ميان شتران گذارند تابانك نمايد و ماده شتران را آزمند گشنى كرده و سپس ويرا از ميان آنها بردارند اگر نسل وى بد باشد . و نيز گشن بسته دهن و يا بازداشته شدهء از گشنى . و ماء مسدم : آب ريزان . مسدوح ( masduh ) ص . ع . بر روى و يا بر قفا افگنده . مسدود ( masdud ) ص . ع . استوار كرده . و اصلاح نموده . و باز داشته شده .