على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

4006

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

صلابت سنك . يرر ( yarar ) م . ع . ير الحجر يررا ( از باب سمع ) : سخت گرديد سنك . يرسقى ( yarsaqi ) و يرسه ( yarse ) ا . پ . شبپره و خفاش . يرع ( yar ' ) ا . ع . بچه گاو . يرع ( yara ' ) ا . ع . چيزى مانند پشه كه روى را مىگزد . يرع ( yara ' ) م . ع . يرع يرعا ( از باب سمع ) : بددل و جبان گرديد . يرغ ( yaraq ) ا . پ . يراغ . و اسب سوارى كردهء آزموده كه بدان ايلغار كننده . و اتفاق و اجتماع و مصلحت . يرغمال ( yarqam l ) ا . پ . مأخوذ از تركى - كفالت و ضمانت و گروى . يرغو ( yarqu ) ا . پ . سرهنك و شحنه و چاووش . و خصومت و ستيزگى و مناقشه و نزاع . و ممنوع و باز داشته شده . و نظام و ترتيب . و حكم و فرمان . يرغه ( yarqe ) ا . پ . اسب تيزرو و راه‌وار . يرق ( yaraq ) ا . پ . مأخوذ از تركى - جرم و گناه . يرقان ( yarq n ) و ( yaraq n ) ا . ع . زردى كه در كشت افتد و به فارسى سيك نامند . و بيمارى زرده كه در انسان پديد آيد و كاخر يا كاخه نامند . يرقانى ( yaraq ni ) ص . پ . زرده شده و خزان شده . و گرفتار كاخر شده . يرقسز ( yarq - sez ) ص . پ . مأخوذ از تركى - بىگناه و بىجرم . يرقلغ ( yaraqloq ) ا . پ . مأخوذ از تركى - زاغ و كلاغ . يرقلى ( yaraqli ) ا . پ . مأخوذ از تركى - كناهكار . يرقود ( yarqud ) ص . ع . رجل يرقود : مرد پرخواب . يرقوع ( yarqu ' ) ص . ع . جوع يرقوع : گرسنگى سخت . يرلغ ( yarlaq ) و يرليغ ( yarliq ) ا . پ . مأخوذ از مغلى - برات و سند و فرمان پادشاهى بخصوص فرمان خان تاتارستان . و رحم و شفقت . و نااميدى و بيچارگى . يرم ( yarm ) ا . پ . قسمى از ساز مانند بربط كه داراى شكم بزرگى است و تارهاى آن برنجين و آن را با كمان مىنوازند . و كسى كه اين ساز را مىنوازد . يرمر ( yarmar ) ا . پ . انتظار و نگرانى . يرمسق ( yaramsaq ) ا . پ . مأخوذ از تركى - رفيق و مصاحب بىقدر و حقير و سالوس . يرمع ( yarma ' ) ا . ع . بازيچه‌ايست مر كودكان را كه به فارسى بادفر گويند . و نيز يك نوع سنك سپيدى سست كه در شكستن ريزه ريزه گردد و چون كسى اندوهگين و شكسته دل باشد مىگويند : تركته يفت اليرمع . يرمغان ( yarmaq n ) ا . پ . ارمغان و سوغات . يرمق ( yarmaq ) ا . پ . پول و درم و دينار . يرموق ( yarmuq ) ص . ع . رجل يرموق : مرد ضعيف البصر و سست بينايى . يرمول ( yarmul ) ا . ع . برك خرماى آلوده بريك . يرنا ( yarn ) ا . پ . حنا . يرنأ ( yarrana ' ) و ( yorrana ' ) و يرناء ( yorann ' ) ا . ع . حنا . يرنب ( yarnab ) ا . ع . كلاكموش كوتاه‌دم . يرنداق ( yarand q ) ا . پ . تسمه و دوالى كه نرم و سپيد و ستبر باشد . و روده‌ها . يرندج ( yarandaj ) ا . پ . پوست سياه . و كسى كه موزه و كفش را سياه مىكند و اين زمان وى را واكسى مىگويند . يرنوء ( yarannu ' ) م . ع . رنك كردن بايرنأ . يروپ ( yorup ) ا . پ . اروپ . يروع ( yaru ' ) ا . ع . ترس و هول و خوف . يرون ( yarun ) ا . ع . مغز كلهء پيل . و خوى و عرق ستور باركش . و آب گشن . يريان ( yary n ) ا . پ . نام شهر سمرقند . يز ( yaz ) ا . پ . گياهى خاردار كه بتازى ثمام گويند و آن را بر اطراف خيمه و ديگر جايها گذارند تا مردمان و جانوران آمد شد نتوانند نمود . يزأنى ( yaza'niyy ) ص . ع . رمح يزأنى : نيزه منسوب بينرن كه نام جايى و يا گروهى است از حمير . يزانى ( yaz niyy ) ص . ع . رمح يزانى : نيزه منسوب بذويزن . يزبهانتن ( yzbah netan ) ف ل . پ . بلغت زند و پازند : زمزمه كردن مغان در وقت غذا خوردن . يزد ( yazd ) ا . پ . نام شهرى واقع در ميان اصفهان و شيراز و كرمان . يزد ( yazd ) ا . پ . ايزد و خدا . يزدادى ( yazd di ) ا . پ . نوعى از قليه و يا قيمه كه پس از پخته شدن بر بالاى آن تخم‌مرغ گذارند . و كوفته‌اى كه در