على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

4007

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ميان آن تخم‌مرغ گذارند . يزدان ( yazd n ) ا . پ . يكى از نامهاى خداوند تبارك و تعالى جل شانه . و نام فرشته‌اى كه فاعل خير باشد و هرگز از وى شر نيايد و آفرينندهء خير را يزدان و آفرينندهء شر را اهريمن گويند . يزدان‌بخش ( yazd n - baxc ) ا . پ . نام وزير هرمز پور نوشيروان . يزدان‌پرست ( yazd n - parast ) ا . پ . خداپرست و لقبى است كه آتش‌پرستان به خود مىدهند . يزدانى ( yazd ni ) ص . پ . ربانى و آلهى و خدايى . يزدپرست ( yazd - parast ) ا . پ . خداپرست . يزدجرد ( yazdajerd ) و يزدگرد ( yazdagerd ) ا . پ . نام چند نفر از پادشاهان ساسانى . و نام پسر نوشيروان كه آخرين پادشاه ازين سلسله بود . يزدى ( yazdi ) ا - ص . پ . منسوب به شهر يزد . و نام پارچه‌اى كه درين شهر مىبافند . يزش‌خوان ( yazec - x n ) ا . پ . واو معدوله - و رفان و شفيع و شفاعت كننده و پيشواى بزرك مغان . يزشگاه ( yazec - g h ) ا . پ . نمازگاه و عبادت‌گاه و نمازخانه . يزشنى ( yazecni ) ا . پ . آلهى و ربانى . و نام نسك هيفدهم از كتاب زند . يزغند ( yazqand ) ا . پ . سك شكارى . و نام درختى . و فرياد سياه‌گوش . يزك ( yazak ) ا . پ . سالار پاسبانان و پيش قراول و مقدمة الجيش و جاسوس . يزك‌دار ( yazak - d r ) ا . پ . سردار پيش‌قراولان و رييس پاسبانان . يزله ( yazle ) ا . پ . زيان و نقصان و ضرر . يزلى ( yazaliyy ) ص . ع . جاويد . يزن ( yazan ) ا . ع . نام وادى . و ذو يزن : نام يكى از پادشاهان حمير . يزنه ( yazne ) ا . پ . شوهر خواهر . يزنى ( yazaniyy ) ص . ع . منسوب بيزن . و يك قسم نيزه كه ذو يزن پادشاه يمن اختراع آن را نموده بود . يزيد ( yazid ) ا . ع . نام خليفهء سيوم از خلفاى اموى . و نام چندين نفر . يزيدى ( yazidi ) ص . پ . مأخوذ از تازى - منسوب بيزيد . يزين ( yazin ) ص . پ . منسوب بگياه يز . يس ( yass ) م . ع . يس يسا ( از باب ضرب ) : سير كرد و رفت . يسار ( yas r ) ا . پ . روى و سيماى نامبارك و ناميمون . يسار ( yas r ) ا . پ . مأخوذ از تازى - چپ . و جانب يسار : طرف چپ . و دست يسار : دست چپ . و توانگران صاحب يسار : صاحب دولتانى كه مال فراوان دارند . يسار ( yas r ) ا . ع . كثرت و فراوانى و بسيارى و توانگرى و آسانى . و از اعلام است . يسار ( yas r ) و ( yes r ) و ( yass r ) ا . ع . دست چپ . ج : يسر ( yosr ) و ( yosor ) . يسار ( yas re ) ا . ع . كمى و اندكى . يق : انظرنى حتى يسار : يعنى اندكى منتظر من باش . يسار ( yes r ) م . ع . ياسره مياسرة و يسارا : نرمى كرد با او . يسارا ( yas ran ) ا . ع . به طرف چپ و بسوى چپ . يسارة ( yas rat ) ا . ع . فراوانى و بسيارى و آسانى . يسارة ( yas rat ) م . ع . يسر يسرا و يسارة . ر . يسر . يسال ( yas l ) ا . پ . تاجى كه از گل و رياحين سازند و در روزهاى جشن و عيد بر سر نهند . و جمعيت و اجتماع . يسال ( yas l ) ا . پ . مأخوذ از تركى - جناح لشكر . يساور ( yas vor ) و يساول ( yas vol ) ا . پ . سوارى كه ملازم امرا و رجال بزرك باشد . و پيك و قاصد دولتى . و ملازمى كه چماق طلا و يا نقره بر دوش گرفته پيشاپيش امرا رود . و ميرتوزك پاسبانان . و يساول صحبت : رييس تشريفات . يسب ( yasb ) ا . پ . نام سنگى كه يشم نيز گويند . يستعور ( yasta'ur ) ا . ع . باطل و هيچ‌كاره از هر چيزى . و گليمى كه بر سرين شتر اندازند . و نام درختى كه مسواك آن بغايت نيكو مىباشد . و نام موضعى . يستوى ( yastavi ) ع . كلمهء فعل است كه بطور اسم استعمال مىگردد بمعنى تساوى و برابرى و همسرى . يسر ( yasr ) ا . ع . ثروت و دولت و توانگرى ، مذكر آيد . يسر ( yasr ) م . ع . يسرنى يسرا ( از باب ضرب ) : از جانب چپ من آمد . و يسرت المراة : به آسانى زاد آن زن . و نيز يسر : دست راست را بسوى خود دركشيدن . و سوى روى خود نيزه زدن .