على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
4002
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
يبرين ( yabrin ) ا . ع . نام ريك تودهاى در عربستان . و نام دهى در نزديكى حلب و در حالت رفع گاه يبرون گويند . يبس ( yabs ) ص . ع . خشك سپس ترى . يبس ( yabs ) ع . ج . يابس . يبس ( yabs ) و ( yobs ) ص . ع . خشك . يبس ( yobs ) و ( yabs ) م . ع . يبس الشئ ييبس و يابس يبسا و يبسا ( از باب سمع ) و يبس يابس ( از باب حسب شذوذا ) : خشك گرديد آن چيز . يبس ( yobs ) ص . پ . مأخوذ از تازى - خشك . و مزاح يبس : شكم ناروان و خشك . يبس ( yabs ) ص . ع . مكان يبس : جاى تر كه در آن آب بوده و خشك شده و يا جاى خشك كه هرگز تر نبوده . و امراة يبس : زنى كه در آن خير نباشد . يبس ( yabas ) و ( yabs ) ص . ع . شاة يبس : گوسپند بىشير . ج : ايباس . و كذلك : شاة يس . ج . نيز : ايباس . يبس ( yabes ) ص . ع . خشك . يبسات ( yabas t ) ع . ج . يبسة . يبسة ( yabasat ) ص . ع . شاة يبسة : گوسپند بىشير . ج : يباس و يبسات . يبست ( yabast ) ا . پ . ترهاى خوراكى مانند اسفناج . يبوسة ( yobusat ) ا . ع . خشكى . يبوست ( yobusat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - خشكى و عدم ترى و ضمور و لاغرى . يبه ( yabe ) ا . پ . زيان و نقصان و ضرر و خسارت . يبيس ( yabis ) ا - ص . ع . خشك . و گياه خشك . و ترهاى كه بهترين آن خشك شده باشد . و ترهاى كه چون خشك گردد پراگنده شود . و هر گياه خشك از تره و جز آن . يپنلو ( yapanlu ) ا . پ . ماخوذ از تركى - كاروان قافله و سوداگرى و تجارت . يت ( yat ) پ . ضمير متصل بمعنى ات كه پس از اسمهايى كه بالف و يا و واو تمام شده باشند در مىآورند مانند عصايت و گيسويت . يتاق ( yat q ) و ( yot q ) ا . پ . پاس و حفظ . و يتاق كردن : پاس داشتن و محافظت كردن . يتاقدار ( yat q - d r ) و يتاقى ( yat qi ) و ( yot qi ) ا . پ . پاسبان و نگاهبان و محافظ و نگاهدارنده . يتامى ( yat m ) ع . ج . يتمان و ج . يتيم و ج . يتيمة . يتزب ( yatazab ) ا . ع . نام موضعى در يمامه . يتم ( yatm ) ا . ع . هم و اندوه . و انفراد و يكتايى . يتم ( yatm ) و ( yotm ) م . ع . يتم يتما و يتما ( از باب ضرب ) : يك تا و فرد گرديد و يتيم شد . يتم ( yotm ) ا . ع . يكتايى و انفرادى . و بىپدرى مرد . يتم ( yotm ) و ( yatm ) و ( yatam ) ا . ع . بىمادرى ستور . يتم ( yatam ) ا . ع . آهستگى . يق : فى سيره يتم اى ابطء . يتم ( yatam ) م . ع . يتم يتما ( از باب سمع ) : كوتاه شد و سست گرديد . و يتم الرجل : مانده گرديد آن مرد و آهستگى و درنك كرد . يتمان ( yatm n ) ص . ع . كودك بىپدر ما دامى كه بسن بلوغ نرسيده باشد . ج : يتامى . يتمة ( ytamat ) ع . ج . يتيم . يتن ( yatn ) ا . ع . نخست بر آمدن پاى كودك از شكم مادر پيش از سر آن . يق : خرج يتنا . يتوع ( yatu ' ) و ( yattu ' ) ا . ع . هر گياه و يا ترهاى كه هنگام بريدن از آن شيرى سپيد پالايد : ج : يتوعات . يتوعات ( yatu ' t ) ع . ج . يتوع . يتيم ( yatim ) ص . ع . كودك بىپدر . و ستور بچهء بىمادر ما دامى كه بسن بلوغ نرسيده باشند . يق : صغير يتيم . و گوهر بىنظير و بىمانند و يكتا و فرد و بىهمتاى از هر چيزى . ج : ايتام و يتامى و يتمة و ميتمة . يتيم ( yatim ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - كودك بىپدر و كودك بىمادر و كودكى كه نه داراى پدر باشد و نه مادر و كلال . ج : يتيمان . و خدمتگار و غلام . و دزد و عيار و راهزن و خونى . و در يتيم و با يتيم دريا : مرواريد قيمتى اعلا . يتيمان ( ytimn n ) پ . ج . يتيم . يتيمة ( ytimat ) ص . ع . مؤنث يتيم . يق : صغيرة يتيمة : ج : يتامى . و درة يتيمة : اى لا نظير لها . يتيمخانه ( yatim - x ne ) ا . پ . جاى باش دزدان و عياران .