يتيم‌دار ( yatim - d r ) ا . پ . زنى كه مادر كودك بىپدر باشد . يتيمه ( ytime ) ا . پ . ماخوذ از تازى - هر چيز يكتا و فرد و بىهمتا و بىمانند . و مرواريد قيمتى . يثرب ( yasreb ) ا . ع . يكى از نامهاى مدينه طيبه . يثربى ( yasrebiyy ) ص . ع . منسوب بيثرب . يثريط ( yosrit ) ع . فعل مضارع از اثراط البعير يثريط مانند اهراق الماء يهريق : يعنى پياپى رخ مىزند آن شتر . يثلث ( yaslas ) و ( yasles ) ا . ع . نام جايى . يثموم ( yasmum ) ا . ع . نام گياهى كه به فارسى يز و بتازى ثمام نيز گويند . يج ( yaj ) ا . پ . جزء درونى رخسار . يحابر ( yah ber ) ا . ع . نام پدر قبيله‌اى از تازيان . يحابر ( yah ber ) و يحابير ( yah bir ) ع . ج . يحبور . يحامير ( yah mir ) ع . ج . يحمور . يحبور ( yahbur ) ا . ع . نام مرغى . و بچهء شوات و شوات نر . ج : يحابر و يحابير . يحبور ( yahbur ) ص . ع . رجل يحبور : مرد شادمان . يحتمل ( yahtamel ) پ . كلمهء فعل مأخوذ از تازى - يعنى گمان مىرود و احتمال مىدهد و شايد . يحكم ( yahkam ) ا . پ . خانه تابستانى . يحمور ( yahmur ) ا . ع . سرخ . و گورخر . و نام ستورى . و نام مرغى . ج : يحامير . يحموم ( yahmum ) ا . ع . سياه . و دود و دخان . و كوه سياه . و نام مرغى . و نام چند اسب . يحيط ( yahit ) ا . ع . سال قحط . يحيى ( yahy ) ا . ع . از اعلام است . و ابو يحيى : مرك . يخ ( yax ) ا . پ . آب فسرده شده‌اى كه از اثر سرما جامد شده باشد و جمس هتشه و هسر و هسير نيز گويند . و يخ بستن : فسرده شدن و منجمد گشتن آب . و يخ در بهشت : قسمى از حلوا . و يخ كردن : نيك سرد شدن . و آب بر يخ زدن : محو كردن . و برات بريخ و يا برات بسوى يخ : قول بىاعتبار . و بريخ زدن : فراموش كردن و فراموش كنانيدن و محو كردن . و بر يخ نوشتن : بيهوده كوشش كردن . يخاب ( yax - b ) ا . پ . يخاو . يخاضير ( yax zir ) ع . ج . يخضور . يخاو ( yax - v ) و يخاب ( yax - b ) ا . پ . آب سرد شده بواسطه يخ . يخاور ( yax - var ) ص . پ . منجمد و فسرده . يخ‌بسته ( yax - baste ) ص . پ . منجمد شده و مانند يخ فسرده شده . يخ‌بند ( yax - band ) ا . پ . ژاله و جليد و تگرك . يخ‌بند ( yax - band ) و يخ‌بندان ( yax - band n ) ا . پ . فسردگى از بسيارى سرما . يخ‌تراش ( yax - tar c ) ا . پ . ابزارى كه بدان يخ را مىشكنند و مىتراشند . يخچال ( yax - cal ) ا . پ . هر جايى كه در آن يخ را نگاهدارى مىكند و يخدان . يخچه ( yax - ce ) ا . پ . ژاله و تگرك . يخدان ( yax - d n ) ا . پ . هر جايى كه در آن يخ را نگاه مىدارند . و يك نوع صندوقى كه در آن جامه‌ها را حفظ مىنمايند . يخشانيدن ( yaxc nidan ) ف م . پ . يخشودن فرمودن . يخشودن ( yaxcudan ) ف م . پ . تيمار كردن اسب . يخصص ( yaxses ) ا . پ . قسمى از كرفس كلان . يخضود ( yaxzud ) ا . ع . هر آنچه از چوب تر ببرند و يا از درختى بشكنند . يخضور ( yaxzur ) ا . ع . جاى سبزه‌ناك . ج : يخاضير . يخ‌فروش ( yax - feruc ) ا . پ . واو مجهول - كسى كه يخ مىفروشد . و يخ فروش نيشابور : نام يخ فروشى احمق از اهالى نيشابور . يخ كوب ( yax - kub ) ا . پ . واو مجهول - درهم شكننده يخ . يخ لخشك ( yax - laxcak ) ا . پ . يخى كه به روى آن مىلغزند و لغزش مىخورند . يخمور ( yaxmur ) ا . ع . ميان كاواك بىثبات و مضطرب . و يك قسم مهرهء سپيد كه از دريا برآرند و در ميان آن شكافى باشد مانند شكاف هسته خرما . يخنى ( yaxni ) ا . پ . پخته ضد خام . و گوشت پخته شده گرم و يا سرد . و ذخيره يعنى هر چيز از مال و زر و اسباب و غله