بود كه « ختل » ولايت ديگر جيحون عليا را شامل مىگردد . ايالت بدخشان با اين كه در ساحل چپ يعنى ساحل جنوبى رود جيحون واقع بود ، ولى چون تقريبا خميدگى بزرگ جيحون در آن سوى « طخارستان » آن را دربر گرفته بود ، جزء اين ايالت محسوب مىشد . « فرغانه » در ساحل شمالى رودخانهء سيحون و « چاچ » كه امروزه به « تاشكند » معروف است ، به ضميمهء ولايات شمال باخترى كه تا مصب رود سيحون در باتلاقهاى درياى اورال امتداد دارند ، دو ايالت ديگر نهر سيحون به شمار مىرفته است . همچنان كه رود جيحون مرز اقوام فارسىزبان و اقوام ترك‌زبان محسوب مىشد ، رود سيحون مرز بين تركان مغولى و جهان اسلام بوده است . سرزمين خوارزم در سال 93 ه ( 712 م ) توسط مسلمانان فتح شد و در سال 1017 م تسليم غزنويان گرديد . در اين زمان « التونتاج » از طرف سلطان محمود غزنوى حاكم آن سامان شد كه تا سال 1041 ميلادى تحت سلطهء وى و خانواده‌اش قرار داشت . آن‌گاه حكومت آن‌جا به دست سلاجقه افتاد و از سلاجقه هم به خاندانى معروف به خوارزمشاهيان منتقل گرديد ؛ خاندانى كه حكومتشان بر روى ويرانه‌هاى سلاجقه استوار گرديد . علاء الدين محمد خوارزمشاه از مشهورترين پادشاهان اين خاندان است . جديدترين مطلب دربارهء خوارزم اين است كه خوارزم منطقهء دلتاى جيحون است كه تحت عنوان جمهورى قزاقستان در مجموعه‌اى معروف به اتحاد جماهير شوروى [ سابق ] ، از خودمختارى برخوردار است ؛ و اين‌كه اين ناحيه در سواحل جنوبى درياى آرال در منطقه‌اى به نام آسياى مركزى واقع است . اصطخرى ( متوفاى به 346 ه 958 م ) در كتابش تحت عنوان « المسالك و