پناهگاهى براى حفظ جان خويش يافت و به آن‌جا پناهنده شد . « 1 » قلعه‌هايى كه به تنهايى در مقابل چنگيز خان مقاومت كردند و همين امر موجب شد كه تا گرفتن انتقام از آنان توسط هلاكو خان ، نوهء چنگيز ، همواره آتش كينهء مغولها عليه اسماعيليان بر افروخته باشد . البته خواجه نصير الدين طوسى تنها كسى نبود كه به قلاع اسماعيليه پناهنده شد ، بلكه بسيارى از كسانى كه توانستند جان سالم از دست مغولها بدر برند ، به اين قلاع پناهنده شدند . وقتى كه مغولها در دومين حملهء خود به پيش رفتند و هلاكو خان سيره و روش جدش ، چنگيز خان ، را تكرار نمود ، اين‌بار شدت حمله به حدى كوبنده بود كه هاله‌اى از ترس و وحشت قلاع اسماعيليه را در بر گرفت و تاب و توانشان را براى مقابله از دستشان ربود ؛ و امير اسماعيلى ، ركن الدين خور شاه ، تسليم مغولها شد و آنها هم بىدرنگ حكم قتل او و يارانش و پناهندگان به آنها را به اجرا در آوردند . از ميان پناهندگان به قلاع اسماعيليه تنها سه شخصيت كه شهرت علمى آنها به هلاكو خان رسيده بود استثنا شدند و هلاكو خان دستور داد آنها را

--> ( 1 ) - دكتر على اكبر فياض در كتاب « محاضرات عن الادب الفارسى و المدنية الاسلامية » . مىنويسد : « در اين دوره ، نهضت اسماعيليه در اوج فعاليت خود بود . اسماعيليان در اين دوره مشاركت تامى در تحقيقات فلسفى داشتند و از اين تحقيقات براى اثبات اصول عقايد و ادعاهايشان استفاده مىكردند . آنان در قلعه الموت واقع در كوههاى قزوين ، كتابخانه‌اى تأسيس كردند كه به دست مغولان از بين رفت . در آن دوره مردى در پناه آنان زندگى مىكرد كه پس از ابو على سينا بزرگ‌ترين شخصيتى است كه به علوم عقلى اشتغال داشته است ، و آن مرد ، خواجه نصير الدين طوسى است كه قسمتش اين بود كه ميراث اسلامى را از دست مغولها نجات دهد » . تا آن‌جا كه مىنويسد : « هلاكو خان امر اوقاف شهرها را به او سپرد و او هم به ضبط آنها و مصرفشان در جهت تأسيس مدارس و مؤسسات علمى اقدام نمود . او دانشمندان و حكما را گرد آورد و به كمك آنها رصدخانهء بزرگى در مراغهء آذربايجان تأسيس نمود و در كنار آن كتابخانه‌اى ساخت مشتمل بر چهار صد هزار كتاب » .