حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )
328
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )
وفات امام صادق ( ع ) به نوهاش محمد بن اسماعيل منتقل شود . محمد بن اسماعيل در ابتداى امر در مدينه زندگى مىكرد . يارانش در دورهء خلافت مهدى ، هادى و رشيد ، خلفاى عباسى ، اصول مخفىكارى را در انتشار دعوت او رعايت مىكردند . اما چون دعوت او در زمان خلافت رشيد ، آشكار شد ، يقين حاصل كرد كه باقى ماندن او در مدينه موجب خواهد شد كه عباسيان به راحتى حركات او را تحت نظر گرفته از شر او رها شوند . اين بود كه از مدينه به طرف شرق جهان اسلام كوچ كرده سفرش را به سرزمينهاى اسلامى آغاز نمود . وى به اين منظور به رى رفت سپس از آنجا به كوه دماوند كه نزديك رى است سفر كرد و در آنجا در روستايى به نام « سملا » كه بعدا « محمد آباد » منسوب به وى ، نام گرفت ، سكنى گزيد . « 1 » پس از وفات محمد ، فرزندش عبد الله كه پنهانكارى را به حد اعلاى خود رسانيد بطورىكه خود را حتى از خاصترين داعيان و پيروانش مخفى مىداشت ، جانشين او شد . جانشينان عبد الله ، شيوه مخفىكارى وى را دنبال كردند ؛ زيرا عباسيان مستمرا در تعقيب آنان بودند تا كار آنان را يكسره كنند . عبد الله در زى يك بازرگان در شهر « سلميه » اقامت گزيد . نويسندهء اسماعيلى ، محمد حسن اعظمى ، در كتاب « استتار الامام » ورود عبد الله به « سلميه » را چنين توصيف مىكند : « داعيان عبد الله نزد محمد بن عبد الله بن صالح ( بنيانگذار سلميه ) آمدند و به او گفتند در اينجا مردى بصرى از جملهء تجار وجود دارد كه او نيز مانند
--> ( 1 ) - الدولة الفاطمية فى مصر اثر دكتر محمد جمال الدين سرور ( چاپ سال 1995 ، ص 20 - 21 ) . استاد عارف تامر در جزء اول از كتابش ( تاريخ الاسماعيلة ، ص 118 ، چاپ اول 1991 ) مىگويد : او مخفيانهء نهاوند را به طرف نيشابور و از آنجا به فرغانه ، ترك كرد . او آنگاه از فرغانه به عسكر مكرم و سرانجام به تدمر شهرى از شهرهاى شام رفت .