حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

319

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

حاكمانى كه از سال 41 هجرى بر عرب‌ها و مسلمانان حكومت مىراندند براى تثبيت حكومتشان ، منصب جديدى را در سلسله مناصب حكومتى ايجاد كرده بودند به نام « صاحب العذاب » . ذكر عنوان اين منصب براى شناخت وظيفه كسى كه متولى اين منصب مىشده است كافى است . استاندار عراق ، عبيد الله بن زياد ، نيز داراى فردى با اين منصب بوده است . از جمله قضايايى كه ابن عبد البر در كتاب « الاستيعاب » نقل مىكند داستانى است از يك صحابه به نام قبس بن خرشه قيسى كه : « عبيد الله بن زياد خواست قيس را به دليل حق‌گويى بسيارش ، شكنجه كند . اما قيس قبل از شكنجه مرد . مؤلف سيره حبليه كه اين داستان را تعريف مىكند مىگويد : « عبيد الله بن زياد گفت : صاحب العذاب را نزد من بياوريد . در اين هنگام قيس افتاد و مرد . » ملاحظه مىشود كه مجرد ذكر عنوان « صاحب العذاب » براى ايجاد ضربه‌اى به روح آن صحابه تا او را فورا از پاى درآورد ، كافى بوده است . تمامى گناه قيس اين بوده كه بسيار حقگو بوده است . حكومتى كه پايه‌هاى آن بر يك عده شكنجه‌گر استوار بوده نه استاد سماك مىتواند براى آن به آيه « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ » استشهاد كند و نه غير استاد سماك . اسماعيليان ايرانى در دورهء قاجاريه : پس از انقراض حكومت اسماعيليان نزارى به دست هلاكو در سال 654 ه ، پيروان مذهب اسماعيليه در ايران فعاليت خود را به صورت پراكنده و پنهانى آغاز كردند . از اين روى اطلاعات كافى از شخصيت‌هاى برجستهء آنها در اين دوره ، جمع نشده است . اين وضعيت به همين ترتيب ادامه يافت تا اينكه تعداد