حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

243

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

يك داعى از داعيان اسماعيليان نزارى از خراسان به هند آمد و در دورهء حكومت « بهوپالپور » در « ترينداگورگرى » ، در پشكارى گوشانى inachtoC iladhseP در گذشت . وى انديشه‌هايش را در چارچوب رسوم هندى به هنديان عرضه كرد و به كتابش تحت عنوان ratavA - saD كه در آن از « ويشنو » به‌عنوان رهبر اسلامى ياد كرده ، معروف شده است . وى در اين كتاب در بحث تجسم‌هاى نه گانه گفته كه تجسم اوّل ، هندى است ؛ دهمين تجسم ( به زبان سانسكريت pknalqsiN چيزى است كه هنديان در انتظار او به سر مىبرند و به وقت ظهور امام اسماعيليان ظاهر مىشود . خوجه‌هاى پنجاب هنوز از مواعظ صدر الدين كه در كتابش موسوم به ratavasaD گردآورى شده است ، استفاده مىكنند . خوجه‌هاى پنجاب در زمينهء مسائل عملى ، از فقهاى قادريه و فرقهء جشتيه و ديگر مرشدان كه عقايدشان كاملا با آنها متفاوت است ، پيروى مىكنند . گروههاى خوجه‌ها در بمبئى و شعب آنها در شرق افريقا ، جامعهء پر جاذبه‌اى پديد آورده‌اند كه به‌طور مستقيم با آقا خان مرتبط هستند . اين گروه از خوجه‌ها در عقايد دينى با خوجه‌هاى پنجاب توافق دارند ، اما ارتباط مستقيمشان با آقا خان آنها را از ديگر گروههاى اسلامى دور كرده است . در ميان اينان گاه انحرافاتى رخ داده است . به‌عنوان مثال در دههء هفتم از قرن نوزدهم ميلادى گروهى از آنان به مذهب اهل سنت گرويدند ، همچنان كه گروهى ديگر از آنان در سال 1910 ميلادى به دست يكى از تحصيلكردهاى غرب ، به مذهب تشيع در آمدند . اينان مسجد و قبرستان مخصوصى دارند ، به نام « آرام باغ » اما با ديگر خوجه‌هاى بمبئى آميختگى دارند . آنها طبق قوانين معمول زندگى مىكنند . مثلا در دادگاه عالى بمبئى طبق قوانينى حكم صادر مىشود كه ارتباطى با قوانين ارث اسلامى ندارد . لذا طبق قوانين هندوها ، زن از ارث