حسن الأمين ( مترجم : مهدى زنديه )

126

الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى )

اولين شخصيتى است كه عملا دعوت نزاريان را رهبرى كرده است . دكتر محمد كامل حسين در مورد حسن صباح چنين مىگويد : « حسن صباح در تمامى حوادثى كه در آن عصر در جهان اسلام جريان داشته ، تنها عقل سياستگزار و عنصر فعال محسوب مىشده است . او بدون اين كه ادعاى رهبرى كند ، كارفرماى دعوت جديد بود » . پس از مرگ حسن صباح در سال 518 هجرى و در وقتى كه حسن دوم فرزند محمد كيا بزرگ دعوت نزاريان را در سال 558 بر عهده گرفت ، همان شخصيتى كه نامش هميشه مقرون بود به اين جمله كه « على ذكره السلام » ، تحول بزرگى در عقيدهء اسماعيليهء نزاريه روى داد . توضيح اين‌كه : حسن ثانى ، رهبر نزاريان ، از پيروانش خواست كه تمامى تكاليف دينى را رها كنند و از برپايى و انجام واجبات دينى پرهيز كنند . با اين اقدام حسن ثانى ، ارتباط بين اين فرقه و عقيدهء اسماعيليهء فاطميه قطع شد ؛ اما با اين‌حال همچنان اين فرقه نام « اسماعيليه » را يدك مىكشيد . در هفدهم ماه رمضان سال 559 هجرى ، حسن دوم اعلام كرد كه امام از نسل نزار بن مستنصر است ؛ و به اين وسيله پس از آن‌كه او و امامان قبل از او مدتها با عنوان « امام مستور » حكومت كردند ، اينك از ظهور و كشف امامان نزارى خبر داد . البته حسن سوم ( جلال الدين ) نوهء حسن دوم كه در سال 607 ه به حكومت رسيد ، دستور داد فرايض دينى برپا شود و نسبت به تكاليف دينى به وضع قبل از حسن دوم بازگردند . وى همچنين دستور داد مسجدها ساخته شود . در اين دوره فقها و قرّاء به او نزديك شدند و مورد تفقد قرار گرفتند . او همچنين با الناصر لدين اللّه ، خليفهء عباسى ، و خوارزمشاه و ديگر پادشاهان و امراى مسلمان ارتباط برقرار كرد . بارى در رأس نزاريان هشت تن به دنبال هم