على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2378
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و منه قولهم : اشجع من ليث عفرين . و جانوركى در خاك نرم بن ديوار . و جانورى مانند چلپاسه كه بر سوار پيش آمده و با دنب او را مىزند . و مردم تمام اندام و ضابط توانا و زيرك و رسا و بغايت رسانندهء هر چيزى . عفرين ( eferrin ) ص . ع . اسدة عفرين : شير مادهء درشت و توانا . عفز ( afz ) ا . ع . جوز و گردو . عفز ( afz ) م . ع . عفز الرجل عفزا ( از باب نصر ) : ملاعبه كرد آن مرد با اهل خود . و نيز عفز : خوابانيدن شتر را . عفزر ( afzar ) ا . ع . سبقت گيرندهء شتاب رو . و مرد بسيار شور و غوغاى در باطل . و نام مردى . و نام اسبى . عفس ( afs ) م . ع . عفسه عفسا ( از باب ضرب ) : بازداشت آن را و حبس كرد . و عفس الشيئ : خوار و حقير ساخت آن چيز را . و عفس الابل : راند آن شتران را . و عفس الاديم : بدست ماليد آن پوست را . و عفس فلانا : بسوى زمين كشيد فلان را با فشار سخت . و عفس زيدا : بپاى زد بر سرين زيد . و عفس الثوب : استعمال كرد آن جامه را روزهاى بسيار . عفش ( afc ) م . ع . عفشه عفشا ( از باب ضرب ) : گرد آورد آن را . عفشال ( efc l ) ص . ع . رجل عفشال : مرد شوخ بىباك و بىاحتياط . عفشج ( afcaj ) ا . ع . دراز ستبر . عفشل ( afcal ) ا . ع . مرد گرانجان ثقيل . عفشليل ( afcalil ) ا . ع . مرد سنگين گران درشت خوى . و پيره زن فروهشته گوشت . و گليم بسيار پشم . و كفتار . و كفتار نر . عفص ( afs ) ا . ع . مازو . عفص ( afs ) م . ع . عفصه عفصا ( از باب ضرب ) : بركند آن را . و عفص فلانا : غالب آمد بر فلان در كشتى و سست گردانيد آن را . و عفص يده : پيچ داد دست او را . و عفص جاريته : جماع كرد با كنيزك خود . و عفص القاروة : عفاص بست بر سر شيشه . و عفص الشيئ : دو تا كرد آن چيز را و پامال گردانيد آن را . عفص ( afas ) ا . ع . پيچيدگى بينى و گرفتگى آن . عفص ( afes ) ص . ع . تند مزه . و طعام عفص : طعام گس و داراى عفوصت . عفضاج ( efz j ) و عفضج ( afzaj ) ا . ع . فربه سست گوشت . عفضج ( afzaj ) ا . ع . سخت درشت گوشت . عفضجة ( afzajat ) م . ع . هو معصوب ما عفضج ( مجهولا ) : او فربه نيست . عفط ( aft ) م . ع . عفطت العنز عفطا و عفيطا و عفطانا ( از باب ضرب ) : تيز داد آن بز . و عفط الراعى بغنمه : خواند شبان گوسپندان را . و عفط فلان بشفته : تيز داد فلان بالبهاى خود . و عفط الضأن : بينى افشاند آن ميش . و عفط فى كلامه عفطا : درماند بسخن . و نيز عفط : راندن شبان گوسپندان را به همان روش كه عطسه دهند . عفط ( aft ) ا . ع . آب بينى ميش . عفط ( afet ) ص . ع . رجل عفط : مرد تيز دهنده . عفطان ( afat n ) م . ع . عفط عفطا و عفطانا : مر . عفط . عفطة ( aftat ) ا . ع . يك مرتبه عفط ( در همهء معانى ) . عفطلة ( aftalat ) م . ع . عفطل الشيئ بالشيئ عفطلة : آميخت آن چيز را بآنچيز . عفطى ( eftiyy ) ا . ع . درماندهء بسخن والكن . عف عف ( af'af ) ا . پ . بانگ و فرياد سگ . عفعف ( af'af ) ا . ع . بار درخت موز . عفعفة ( af'afat ) م . ع . عفعف عفعفة : خوردبار موز را . عففة ( afafat ) ع . ج . عف . عفق ( afq ) ا . ع . بسيار دوشيدن ماده شتر . و تندى در رفتار . و سرعت ايراد و بسيارى آن . عفق ( afq ) م . ع . عفق الرجل عفقا ( از باب ضرب ) : غايب گرديد آن مرد به خودى خود و سپس باز آمد . و منه قولهم : فلان لا يزال يعفق العفقة يعنى فلان هميشه خودش غيبت مىكند و سپس بر مىگردد . و عفقه بالسوط : بسيار زد آن را بتازيانه . و عفق عن الامر : بند نمود از آن كار و بازداشت از ارادهء وى . و عفق الشيئ : فراهم كرد آن چيز را . و عفقت الابل : بسيار آمد و رفت كردند هر روز شتران بر آب . و انك لتعفق : تو بسيار رجوع مىكنى . و عفق الحمار الاتان : بسيار رفت خر نر بر خر ماده و بسيار نمود ضراب را . و عفق العمل : نااستوار كرد آن كار را . و عفقت الريج الشيئ : پراكنده نمود باد آن چيز را . و عفق بالاست : تيز داد . و عفقت الابل عفقا و عفوقا : فرستاده شدند شتران در چراگاه و بر سر خود گذاشته شده و هر كجا كه خواستند رفتند . و نيز عفق : اندك خوابيده بيدار شدن . و بسيار دوشيدن ماده شتر . و شتاب روى كردن . عفق ( afaq ) ا . ع . آمد و شد شتران بر آبخور . عنق ( ofoq ) ا . ع . مگس . عفقة ( afqat ) ا . ع . غيبت و اختفا . و بازى مرتازيان را كه در آن خاك گرد آورند . عفقسة ( afqasat ) م . ع . تباه ساختن و بد كردن . و ما عنفقسه : چه چيز بد خلق