على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2376
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
آن را كباب كرده و خورد . عفاقة ( aff qat ) ا . ع . است . و كون . و چون كسى ضرطه زند گويند : كذبت عفاقتك . عفال ( af le ) ا . ع . دشنام است مر زنان را . عفان ( aff n ) ا . ع . ( منصرف و غير منصرف هر دو آيد ) نام پدر عثمان خليفهء سيوم رضى اللّه عنه . و پسر ابو العباص . و نام چند نفر ديگر . عفان ( eff n ) ا . ع . عفان الشيئ : وقت آن چيز . و جاء على عفانه : يعنى در وقتش آمد . عفانش ( of nec ) ا . ع . انه لعفانش اللحية : او داراى ريش انبوه و ستبر و بسيار موى مىباشد . عفاوة ( af vat ) و ( ef vat ) و ( of vat ) ا . ع . كف ديگ . و خوراك سر ديگ از روغن و مانند آن . و اول آبگوشتى كه از ديگ برميدارند . و بهترين آبگوشت . عفاوة ( of vat ) ا . ع . باقى ماندهء خوراك در بن ديگ . و طعامى كه كودكان هديه فرستند . عفاهم ( of hem ) ا . ع . ماده شتر تواناى چست و تيزرو . و فراخى عيش . و دويدگى سخت . عفاهن ( of hen ) ا . ع . ماده شتر زورمند چست و چالاك . عفاهية ( of hiyat ) ا . ع . ستبر دفزك . عفائف ( af ef ) ع . ج . عفيفة . عفة ( affat ) ص . ع . زن پارسا . يق : امراة عفة . عفة ( effat ) م . ع . عف عفا و عفة . مر . عف . عفة ( offat ) ا . ع . باقى ماندهء شير در پستان . و زن پير و پيره زال . و نوعى از ماهى بىپشيز سپيد رنگ . عفت ( aft ) م . ع . عفته عفتا ( از باب ضرب ) : برتافت آن را . و عفت العظم : شكست استخوان را بىآنكه متفرق و جدا سازد . و نيز عفت : دست برتافتن كسى را . و شكسته گفتن سخن از لكنت زبان . و تكلف نمودن در عربيت . عفت ( effat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پاكدامنى و پارسائى و پرهيزگارى و پاكى و طهارت و زهد و تقوى . و حيا و شرمسارى . و احتراز و اجتناب از محرمات و از شهوات حرام . و با عفت : پارسا زاهد و پاكدامن و با شرم و حيا و پرهيزگار . عفتان ( effet n ) ص . ع . رجل عفتان : مرد تواناى فربه . و مرد پرگوشت گرد اندام . و مرد درشت خلقت زورمند . عفتانى ( effet niyy ) ا . ع . زورمندى . يق : فيه عفتانى . عفج ( afj ) م . ع . عفج عفجا ( از باب ضرب ) : زد . و عفجته بالعصا : زدم او را بعصا . و عفج جاريته : گائيد كنيزك خود را . و عفج القصار الثوب : زد كازر جامه را بمعفاج . و نيز عفج : عمل قوم لوط كردن . عفج ( efj ) و ( afaj ) و ( afej ) ا . ع . آن رودهاى كه طعام از معده در آن داخل مىگردد . ج : اعفاج . عفج ( afaj ) م . ع . عفج الرجل عفجا ( از باب سمع ) : بزرگ و فربه شد رودهء آن مرد . عفجة ( afejat ) ا . ع . حوض خرد در كنار حوض بزرگ كه چون آب حوض بلند گردد و برآيد از آن آب گيرند و خورند . عفد ( afd ) ا . ع . كبوتر . و مرغى شبيه بكبوتر . عفد ( afd ) و عفدان ( afd n ) و ( afad n ) م . ع . عفد عفدا و عفدانا و عفدانا ( از باب ضرب ) : هر دو پاى را جمع كرده و فراهم آورده برجست . عفر ( afr ) ا . ع . گرد و خاك . و روى خاك . و نام شهرى . عفر ( afr ) م . ع . عفره فى التراب عفرا ( از باب نصر ) : در خاك غلطانيد آن را و خاك آلوده كرد آن را . و زير خاك دفن نمود آن را و پنهان كرد . و عفرته : بر زمين زدم آن را . عفر ( efr ) ص . ع . رجل عفر : مرد نيك خبيث و پليد كربز . و اسد عفر : شير درشت . و فلان عفر نفر يعنى فلان خوك نر است و يا بچهء خوك است و يا بطور عام گويند . عفر ( ofr ) ا . ع . شب هفتم و هشتم و نهم از ماه . و مرد دلير چست و شاطر . و ستبر درشت اندام و توانا . ج : اعفار و عفار . و بازار نارواج و كاسد . و خوك نر : و نام ريگهاى چند در باديه . و لقيت فلانا عن عفر : ديدار كردم به همان را پس از يك ماه و يا پانزده روز . عفر ( ofr ) ص . ع . ج . اعفر و عفراء . عفر ( afar ) ا . ع . خاك . و روى خاك . ج : اعفار . و اول آبى كه بكشت دهند . و تيرهائى كه آنها را مخاط الشيطان نيز نامند . و سختى و اشكال و دشوارى . يق : كلام لا عفر فيه . عفر ( afar ) م . ع . عفر الظبى عفرا ( از باب سمع ) : سپيد مايل بسرخى گرديد آهو و يا سرخ پشت و سپيد شكم گشت . عفر ( ofor ) ا . ع . روزگار و هنگام . و ماه . عفر ( eferr ) ا . ع . مرد پليد و ناپاك . عفرا ( afr ) ا . پ . نام معشوق عروه . عفرا ( afr ) ا . ع . پرهاى گردن خروس . عفراء ( afr ' ) ا و ص . ع . مؤنث اعفر : ماده آهوئى كه بر سپيدى وى سرخى غالب باشد .