على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2289

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

شادمان و شوخ . و سجن عارم : نام زندانى در كوفه . عارن ( ren ) ص . ع . دور . عارن ( ren ) ا . ع . شير بيشه . عارنة ( renat ) ص . ع . ديار عارنة : خانه‌هاى دور . عارورة ( rurat ) ا و ص . ع . مرد مشؤم و بد فال . و شتر بىكوهان . و فلان عارورة : فلان نجس و پليد است . عارى ( ri ) ص . ع . برهنه . ج : عراة . عارى ( ri ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - برهنه . و مبرا . و بىمو . و صاف . و معاف و ساده . و نادان . عاريات ( riy t ) ع . ج . عارية . عارية ( riyat ) ص . ع . مؤنث عارى . ج : عاريات . عارية ( riyat ) و ( riyyat ) ا . ع . هر چيز مستعار و هر چيز عاريتى . ج : عوارى و عوارى . عاريت ( riyat ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيزى كه به كسى بطور وام بدهند و يا از كسى بگيرند درصورتىكه عين آن چيز را به صاحب اولى برگردانند . و حيوة عاريت : زندگى ناپايدار . عاريت سرا ( riyat - sar ) ا . پ . عالم فانى كه اين عالم باشد . عاريتى ( riy ti ) ا . پ . هر چيز مستعار كه از كسى عاريه گرفته باشند . و گيسوى مصنوعى كه از خود شخص نباشد . و هر چيز زوال‌پذير و فانى و ناپايدار و سپنجى . عاريه ( riye ) ص . پ . - عاريت . مر . عاريت . عاز ( zz ) ا . ع . كوه دراز . عازب ( zeb ) ص . ع . مرد بىزن و بىاهل . ج : عزاب . و غايب و پنهان . و رونده . و نيز عازب : شترى كه شب از چراگاه بر نگردد . ج : عزيب . و شاة عازب : گوسپندان دور در چراگاه . عازب ( zeb ) ا . ع . آب و گياه دور دست . يق : القوم اصابوا العازب اى الكلاء البعيد . عازبة ( zebat ) ا . ع . زن مرد . و شتر . عازبة ( zebat ) ص . ع . زنى كه در هنگام طهر شويش غايب باشد . ج : عوازب . المثل : انما اشتريت الغنم حذار العازبة ، مردى شترى داشت آن را فروخت و در عوض گوسپندى خريد كه غايب نشود همين‌كه غايب شد اين عبارت را گفت و پس از آن مثل گرديد . عازر ( zer ) ا . ع . نام مردى كه عيسى او را زنده كرد . عازف ( zef ) ص . ع . چغانه زننده . و سرود گوى . عازم ( zem ) افا . ع . آهنگ‌كنندهء بر كارى . و كوشش‌كننده . و قصدكننده . عازم ( zem ) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - كسى كه بجد قصد كارى كند . و عازم شدن : حركت كردن براى مسافرت و جز آن . و حاضر شدن براى هر كارى . عاس ( ss ) ص . ع . گزمه و شب گردندهء دور شهر . و پاسبان . ج : عسس و عسيس . عاسف ( sef ) ص . ع . ناقة عاسف : ماده شتر طاعون زده . و ماده شترى كه نزديك به مردن رسيده و دم سخت مىزند . عاسل ( sel ) ص . ع . انگبين گيرنده . و نيزهء سخت لرزان . عاسل ( sel ) ا . ع . گرگ . ج : عسل ( ossal ) و عسلان و عواسل . و مرد صالح . ج : عسل ( osol ) . و مرد ستودهء نيك كردار كه بدان ستايش او را بيارايند و مانند انگبين شيرين گرداند . عاسلة ( selat ) ص . ع . خلية عاسلة : كندوى پر از انگبين . عاسم ( sem ) ا . ع . رنج و سختى رسانندهء بر عيال . ج : عسم . و مرد طامع . و نام موضعى . عاسن ( sen ) ص . ع . مكان عاسن : جاى تنگ . عاسى ( si ) ا . ع . خرمابن . و شاخ خرمابن . عاسى ( si ) ص . ع . شاخهء درشت و خشك . عاشب ( ceb ) ص . ع . بلد عاشب : شهر گياهناك . و بعير عاشب : شتر گياه تر چرنده . عاشبة ( cebat ) ص . ع . ارض عاشبة : زمين گياهناك . عاشر ( cer ) ا و ص . ع . ده يك گيرنده . و دهم . عاشرات ( cer t ) ع . ج . عاشرة . عاشرة ( cerat ) ا . ع . آيهء دهم از ده آيهء قرآن مجيد . ج : عواشر و اعشار . و نصيب قمار . و جزور . و پر نوك بال مرغ . ج : اعشار . و كفتار ماده . ج : عاشرات . عاشق ( ceq ) ص . ع . عشق آرنده ( مذكر و مؤنث در وى يكسان است ) . عاشق ( ceq ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - دوست و دوستدار و دوستدارنده . و بسيار دوست دارنده و دل بسته . و شاهد و نگار . و شهوت پرست . و مفتون و مجذوب حق . ج : عاشقان . و عاشق بيچاره : قسمى از لبلاب و عشقه . و عاشق خشك : عاشق خسيس و رذل و بىصدق . و عاشق سگ جان : دنيا طلب و طالب دنيا . و عاشق شدن : مفتون شدن . و عاشق و معشوق : دوست دارنده