على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2366

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خوراك ستور كه مردمان شهرى بستور دهند چون هستهء خرماى كوفته و كنجاره و جز آن . و درخت ستبر باقى ماندهء در زمين . و هيزم خشك كلان فراهم آورده . و گياه خشك . و هسته . و خمير . و جو . عضاب ( ez b ) م . ع . عاضبه معاضبة و عضابا : رد كرد او را . عضاب ( azz b ) ص . ع . رجل عضاب : مرد نيك دشنام دهنده . عضات ( az t ) ا . ع . هر درخت خاردارى . عضاد ( az d ) ص . ع . غلام عضاد : كودك كوتاه گرد و ستبر كه خلقة با قوت باشد . و امراة عضاد : زن ستبرباز و . و رجل عضاد : مرد كوتاه . و كذا امراة عضاد . عضاد ( ez d ) ا . ع . بازوبند . و آهنى سر كج مانند داس كه ساربان شاخهء درخت را بدان براى شتر فرو كشد . و داغ بازوى شتر . عضاد ( ez d ) م . ع . عاضدوا معاضدة و عضادا . مر . معاضدة . عضاد ( oz d ) ا و ص . ع . غلام عضاد : كودك كوتاه قامت ميانه خلقت . و امراة عضاد : زن زشت و درشت بازو . و كذا امراة عضاد ( بالاضافة ) . عضادة ( ez dat ) ا . ع . عضادة الشيئ : جانب آن چيز . ج : عضائد . عضادة ( oz dat ) ص . ع . امراة عضادة : زن زشت و درشت بازو . عضادتان ( ez dat ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو بازوى در . عضاده ( ez de ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - باصطلاح هندسه : آلتى كه بدان تعيين زاويه مىنمايند . عضادى ( az diyy ) ص . ع . رايت غلاما عضاديا : ديدم كودك كوتاه گرد و ستبر كه خلقة با قوت بود . عضادى ( az diyy ) و ( ez diyy ) و ( oz diyy ) ص . ع . رجل عضادى : مرد بزرگ و ستبرباز و . و كذلك عضادى و عضادى . عضارس ( az res ) ع . ج . عضرس . و ج . عضارس . عضارس ( oz res ) ا . ع . عضرس . مر . عضرس . ج : عضارس . عضارط ( az ret ) ع . ج . عضرط . عضارط ( oz ret ) ا . ع . نوكرى كه فقط با طعام شكم خدمت كند . و مزدور . عضارطة ( az retat ) ع . ج . عضرط . و ج . عضروط . عضارطى ( oz retiyy ) ا . ع . فرج سست و نرم . و كون و است . عضارف ( az ref ) ع . ج . عضرفوط . عضاريط ( az rit ) ا . ع . ج . عضرط . و ج . عضروط . عضاريط ( az rit ) ا . ع . رگهاى ميان دو گوشت پارهء بغل . عضاض ( az z ) ا . ع . درخت گنده . و هر چيزى كه اول با دندان بگزند و سپس بخورند . و ما عندنا عضاض : نيست در نزد ما دندان گير يعنى خوردنى . و ما ذقت عضاضا : نچشيدم چيزى را . عضاض ( ez z ) ا . ع . گزيدگى . يق : برئت اليك من عضاض هذه الدابة : پناه مىبرم به تو از گزيدگى اين ستور . و عيش و زندگانى . يق : فاشتد عضاضهم : سخت شد زندگانى و عيش ايشان . و هو عضاض عيش : او نيك شكيبا است بر سختى زندگانى . عضاض ( ez z ) ا . ع . ج . عضوض . عضاض ( ez z ) م . ع . عاض معاضة و عضاضا . مر . معاضة . عضاض ( oz z ) و ( ozz z ) ا . ع . بن بينى نزديك ابرو . عضاضى ( oz ziyy ) ا . ع . مرد نازك و نرم . و شتر علف خوردهء فربه . عضافج ( oz fej ) ا . ع . سخت درشت و ستبر و پرگوشت . عضال ( oz l ) ص . ع . داء عضال : بيمارى سخت كه اطبا را عاجز كند و بر تدابير آنان غالب آيد . و حلقة عضال : حلقهء سخت و استوار . و امر عضال : كار دشوار . عضام ( ez m ) ا . ع . دنب اشتر و اسب . عضام ( ez m ) ا . ع . ج . عضم . عضامين ( az min ) ا . ع . شتران پير . ج . عيضمون . عضان ( ezz ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه نام دو نفر از علماى عرب در حكمت : يكى زيد بن حارث نمرى و ديگرى دعضل بن حنظله . و روزهاى ايشان . عضاه ( ez h ) ع . ج . عضاهة . عضاهة ( ez hat ) ا . ع . هر درخت بزرگى كه داراى خار باشد مانند غرف و طلح و سلم و سدر و سيال و سمر و ينبوب و قتاد و كهنبل و غرب و عوسج و شوحط و نبع و شريان و نشم و عجرم و تالب . ج : عضاه و عضون و عضوات . عضاهى ( ez hiyy ) و عضاهية ( ez hiyyat ) ص . ع . بعير عضاهى : شتر عضاه خوار . و ابل عضاهية : شتران عضاه خوار . عضايت ( az yat ) ا . پ . نوعى از سوسمار سبز رنگ . عضائد ( az 'ed ) ع . ج . عضادة . عضب ( azb ) ا و ص . ع . شمشير . و شمشير بران . و مرد تيز سخن چرب زبان . و كودك خردسر . گوسالهء شاخ برآورده . عضب ( azb ) م . ع . عضبه عضبا ( از