على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2360

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عشوى ( acaviyy ) ص . ع . منسوب بعشية . عشوية ( acviyyat ) ا . ع . جاى تاريك . عشى ( acy ) م . ع . عشيته عشيا ( از باب ضرب ) : طعام شبانگاه خورانيدم او را . و كذا عثوته عشوا و عشيا ( از باب نصر ) . و عشى الابل عشيا ( نيز از باب ضرب ) : بشب چرانيد شتران را . و عشى فلان : مانند نابينا كار كرد فلان . عشى ( ocy ) ع . ج . اعشى . عشى ( ac ) م . ع . عشى عشى ( از باب سمع ) و عشا عشى ( از باب نصر ) : شب كور شد و ضعيف گشت بينائى او . و عشى عليه ( نيز از باب سمع ) : ستم كرد بر وى . و عشت الابل : شبانگاه چريدند شتران . عشى ( ac ) ا . ع . شبكورى . عشى ( aci ) ص . ع . شبكور . و آنكه در شب و روز هر دو بد بيند . عشى ( ec ) ا . ع . طعام شبانگاهى . ج . اعشية . عشى ( aciyy ) ا و ص . ع . آخر روز . و ابر . و از زوال آفتاب تا صبح . و بعير عشى : شترى كه شب تا دير چرد . و اتيته عشى امس : آمدم او را از ما بين نماز مغرب تا نماز عتمة . و صلاتا العشى : نماز ظهر و عصر . عشيات ( acivy t ) ع . ج . عشية . عشيان ( acy n ) ص . ع . طعام شبانگاهى خورنده . عشيان ( ocayy n ) ا . ع . مصغر عشى : شام كوتاه . عشيب ( acib ) ا و ص . ع . مرد كوتاه بالا . و مكان عشيب : جاى گياهناك . عشيب ( ocayb ) ا . ع . كوتاه قد و كوتاه بالا . عشيبة ( acibat ) ص . ع . ارض عشيبة : زمين گياهناك . عشية ( aciyyat ) ا . ع . آخر روز . و ابر . ج : عشايا و عشيات . عشية ( aciyyat ) ص . ع . ناقة عشية : ماده شترى كه شب تا دير چرد . عشير ( acir ) ا . ع . ده يك . ج : اعشراء و عشور و اعشار . و خويش . و دوست و معاشر . و شوى زن . ج : عشراء . و آواز كفتار . و ده يك حصهء فقير در حساب غلهء زمين . عشيرة ( acirat ) ا . ع . برادران . و قبيله . و تبار و نزديكان از جانب آبا . ج : عشائر . و سعد العشيرة : پدر قبيله‌اى در يمن . عشيره ( acire ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خويشان و نزديكان و تبار . و اهل خانه . و قبيله و طايفه . عشيش ( acic ) م . ع . عش عشاشة و عشيشا . مر . عشاشة . عشيشات ( ocayc t ) ع . ج . عشيشية . عشيشان ( ocayc n ) و عشيشيان ( ocayciy n ) ا . ع . مصغر عشى يعنى شام كوتاه . عشيشيانات ( ocayciy n t ) ع . ج . عشيشيان . عشيشية ( ocayciyat ) ا . ع . مصغر عشى يعنى شام كوتاه . ج : عشيشات . عشيق ( aciq ) ص . ع . عاشق . يق : فلان عشيق فلانة . عشيق ( ecciq ) ص . ع . بسيار عشق آرنده . عشيقة ( aciqat ) ص . ع . مؤنث عشيق . عص ( ass ) ا . ع . اصل و بن هر چيزى . عص ( ass ) م . ع . عص عصا و عصصا ( از باب ضرب ) : سخت و درشت گرديد و ستيهيد بر غريم . عصا ( as ) ا . ع . چوب . و چوبدستى ( مؤنث آيد ) . قوله تعالى : هِيَ عَصايَ أَتَوَكَّؤُا عَلَيْها . ج : اعصى و اعصاء و عصى و عصى . و زبان . و استخوان ساق . و معجر و سربند زنان . و گروه مسلمانان . و استخوان جناح . ج : عصى . و شق فلان العصا : خلاف ورزيد فلان از جماعت مسلمين و اتفاق ايشان . و انشقت العصا : خلاف واقع شد . و يق فى الخوارج : قد شقوا عصا المسلمين . و هو لين العصا : او نرمخو و نيكو سياست كنندهء شتران است و يا سست سياست و كم زنندهء شتران است . و انه لضعيف العصا : او نيكو چرانندهء شتران است . و لا ترفع عصاك عن اهلك يعنى خود را باز مدار از تأديب اهل خود و آنها را ادب آموز . و هو لا يضع عصاه عن عانقه : او همواره اهل خود را ادب مىكند . و يا پيوسته در سفر مىباشد . و هم عبيد العصا يعنى ايشان اطاعت نمىكنند ما دامى كه با عصا زده نشوند . المثل : العصا من العصية اى بعض الامر من بعض . ايضا المثل : القى فلان عصاه يعنى رسيد فلان بجاى خود و اقامت كرد فلان . و ميخ در زمين فرو كوفت فلان و خيمه زد . و مطمئن شد فلان . و ترك سفر گفت . عصا ( as ) م . ع . عصى الرجل بالعصا عصا ( از باب سمع ) : بدست گرفت عصا را آن مرد . و عصى بسيفه : مانند عصا گرفت شمشير را . و يا زد بشمشير مانند زدن بعصا . و عصا عصا ( از باب نصر ) : نيز بدست گرفت عصا را ، او عصا بالسيف ( از باب نصر ) و عصى بالعصا ( از باب سمع ) و بالعكس او كلاهما فى كليهما . عصا ( as ) ا . پ . - مأخوذ از تازى چوبدستى و پاده و پنگ و تخله و تختله و ختور و كتك و كتك و كتك و هرباس . و چماق . و آلت تناسل . و آلتى كه در گرفتن ارتفاع به كار مىبرند و عصاى مسافر را پاشو گويند . عصاب ( es b ) ا . ع . آنچه بدان بسته شود . و سربند و عمامه . و ريسمانى كه بدان رانهاى ماده شتر را جهة دوشيدن بندند . عصاب ( es b ) م . ع . عصب على الشيئ