عسنج ( asannaj ) ص . ع . اذيت ديده و ستم كشيده . عسنق ( osnoq ) ا . ع . تمام اندام نيكو و خوب روى . عسو ( asv ) ا . ع . شمع . و موم . و سمع مومى . عسو ( asv ) م . ع . عسا عسوا و عسوا . مر . عسو . عسو ( osovv ) م . ع . عسا اليد عسوا ( از باب نصر ) : درشت گرديد دست از كار . و عسا الشيخ عسوا و عسوا و عساء و عسيا : كلانسال گرديد و پير شد و سست و ناتوان گرديد از بسيارى عمر . و عسا النبات عسوا و عساء : درشت و خشك گرديد آن گياه . و نيز ستبر شد . و عسا الليل : نيك تاريك گشت شب . عسوب ( asub ) ا . ع . سردار كلان و سيد و رئيس . و پادشاه زنبوران عسل و يعسوب . عسود ( esvadd ) ا . ع . چلپاسهء نر و مار درشت . و استوار و تواناى از مردم و جز آن . عسودات ( esvadd t ) ع . ج . عسودة . عسودة ( esvaddat ) ا . ع . كرمكى سپيد و مليح كه بدان انگشتان دوشيزگان مليح را تشبيه كنند . ج : عساود و عسودات . عسوس ( asus ) ا . ع . زن بىباك از مردان . و مرد كم خير . و مرد بشب جويندهء شكار و گشت‌كننده . و ماده شتر تنها چرنده . و گرگ و ماده و شتر كم شير . و ماده شترى كه چون از مردمان دور نشود شير ندهد . و ماده شترى كه هرگاه برانگيخته شود بگردد سپس آن شير دهد . و ماده شتر بدخوى در دوشيدن . و ماده شترى كه بيازمايند كه شير دارد و يا ندارد . و آنكه پيدا مىكند استخوانها را و آنها را درهم مىشكند . عسوف ( asuf ) ص . ع . سخت گيرنده . و سخت ستمگار و ظالم . و بيراه . عسوفة ( osufat ) م . ع . عسف عسوفة و عسافا . مر . عساف . عسول ( asul ) ا . ع . مرد صالح نيكوكار . ج : عسل . عسول ( asul ) ص . ع . نيزهء جنبان . و مرد نيك و صالح . عسول ( osul ) ا . ع . ج . عسل . عسول ( osul ) م . ع . عسل عسلا و عسولا . مر . عسل . عسوم ( asum ) ا . ع . رنج و سختى رسانندهء بر عيال . ج : عسم . و ماده شتر بسيار بچه . عسوم ( osum ) ا . ع . قلت و كمى . و ريزه و پارهء نان خشك . عسوم ( osum ) م . ع . عسم عسما و عسوما . مر . عسم . عسى ( as ) ع . يعنى باشد كه و بعضى آن را مطلقا فعل دانند و بعضى مطلقا حرف و كلمه ايست كه در ترجى در محبوب و اشفاق و تخويف در مكروه استعمال كنند و قد اجتمعا فى قوله تعالى : وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ . و گاه در شك و يقين و گاه مشابه كاد استعمال شود مانند : عسى زيد ان يخرج . در هر صورت جز انواع ماضى از آن صرف نشود تقول : عسى زيدان يخرج و عست هندان تخرج و عسيت ( asayto ) ان يفعل ذلك و عسيت ( asito ) ان يفعل ذلك و تقول للمراة : عست و للنساء : عسين و عسيتن و للرجال : عسيتم . و لا يستعمل منه المضارع و لا اسم الفاعل . و عسى من الله . موجبة فى جميع القرآن الا قوله : عَسى رَبُّهُ إِنْ طَلَّقَكُنَّ أَنْ يُبْدِلَهُ . عسى ( as ) ا . ع . شاخ خرما . عسى ( as ) م . ع . عسى عسى ( از باب سمع ) : سخت كلانسال گرديد . عسى ( asiyy ) و ( asi ) ا . ع . سزاوار و لايق و شايسته . و هو عسى به : او شايسته و سزاوار است به آن . و كذا هو عس به . و بالعسى ان يفعل كذا : سزاوار است آنكه چنين كند . عسى ( osiyy ) م . ع . عسا عسوا و عسيا . مر . عسو . عسيب ( asib ) ا . ع . استخوان دنب و بن آن . و روئيد نگاه موى آن . و پشت پاى . و پشت پر بدرازى . و شاخهء خرماى برگ دور كرده كه راست و باريك باشد . و شاخهء خرما كه برگ نياورده باشد . ج : عسبان . و كفتگى در كوه . عسيبة ( asibat ) ا . ع . استخوان دنب بن آن . و كفتگى در كوه . عسير ( asir ) ص . ع . دشوار . و يوم عسير : روز دشوار و سخت و روز بد . قوله تعالى : يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ . و حاجة عسير : نياز دشوار . و ناقة عسير : ماده شترى كه در اول رياضت سوار شده باشند . و شتر ماده‌اى كه بسال نخستين بار نگيرد . و شتر مادهء دم برداشتهء دونده . عسير ( asir ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - مشكل و دشوار و با عسرت و زحمت . و مرض عسير العلاج : بيمارى كه چارهء آن دشوار باشد . و راه عسير المرور : راهى كه عبور و مرور از آن با زحمت و عسرت بود . عسيس ( asis ) ع . ج . عاس . عسيف ( asif ) ا . ع . اجير و مزدور و بنده‌اى كه از آن استعانت جويند . و پيرفانى . ج : عسفاء . عسيقة ( asiqat ) ا . ع . شراب بىمزهء بسيار آب .