على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2354

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عسل موم گرفتهء صاف كرده . عسل ( asel ) ص . ع . سخت زننده . و سبك دست . عسل ( osol ) ا . ع . ج . عاسل . و ج . عسول . و ج . عسيل . عسل ( ossal ) ا . ع . ج . عاسل . عسل ( osl ) و ( osol ) و عسلان ( osl n ) ا . ع . ج . عسل . عسلان ( osl n ) ا . ع . ج . عاسل . عسلان ( asal n ) م . ع . عسل عسلا ( aslan ) و عسلانا . مر . عسل ( asl ) . و عسل عسلا ( asalan ) و عسلانا . و مر . عسل ( asal ) . عسلبة ( aslabat ) ا . ع . اختلاف و عدم موافقت . و بىثباتى . و تقسيم . عسلة ( asalat ) ا . ع . پاره‌اى از انگبين و هى اخص من العسل . و بيخ و بن و اصل . يق : ما اعرف له مضرب عسلة اى اعراقه يعنى نمىشناسم رگهاى او را از اصل و نسبش . و ابن عسلة : نام شاعرى . عسلة ( eslat ) ا . ع . ابو عسلة : گرگ . عسلج ( osloj ) ا . ع . شاخهء نرم و خميده و سبز . و آنچه از درخت رز نخستين برآيد . ج : عسالج . عسلج ( osloj ) ص . ع . قوام عسلج : قد نرم و نازك . عسلج ( asallaj ) ا . ع . طعام پاكيزه . و طعام تنگ و رقيق . و نام دهى در بحرين . عسلجة ( aslajat ) م . ع . عسجلت الشجرة عسلجة : شاخهء نرم و سبز بر آورد آن درخت . عسلطة ( aslatat ) م . ع . عسلط الرجل عسلطة : سخن ناآراسته و نامربوط گفت آن مرد . عسلق ( aslaq ) و ( esleq ) و ( asallaq ) ا . ع . گرگ . و روباه . و شير بيشه . و هر درندهء شكارى . و شترمرغ نر . و بدسرشت . و زشت . و چالاك . و دراز گردن . و سراب . ج : عسالق . عسلقة ( aslaqat ) و ( esleqat ) و ( asallaqat ) ا . ع . مادينهء از بدسرشت و زشت و چالاك و دراز گردن . و شير ماده . و شتر - مرغ ماده . و روباه ماده . و گرگ ماده . عسلوج ( osluj ) ا . ع . شاخهء نرم و خميده و سبز . و آنچه از درخت نخستين برآيد . ج : عساليج . عسلوجة ( oslujat ) ا . ع . شاخهء نرم و خميده و سبز . و آنچه نخستين از درخت رز برآيد . عسلوجة ( oslujat ) ص . ع . جارية عسلوجة النبات : دوشيزهء نرم و نازك بدن . عسلى ( asali ) ا . پ . پارچهء زردى كه يهودان جهة امتياز بر دوش جامه دوزند . و جامه‌اى كه مخصوص گبران است . و رنگى كه بيشتر فقيران هند و گبران بدان جامه رنگ كنند . عسلى ( asaliyy ) ا . ع . عسلى اليهود : علامت و نشان جهودان . عسلى رنگ ( asali - rang ) ا . پ . جامهء درويشان . عسم ( asm ) م . ع . عسم عسما ( از باب ضرب ) : طمع كرد و آز داشت . و امر لا يعسم فيه ( مجهولا ) اى لا يطمع فى مغالبته و قهره . و عسم عسما و عسوما : ورزيد و كسب كرد . و عسمت عينه : اشك ريخت و فرو خوابيد چشم او و برهم نشست پلك چشم او . و عسم فى الامر : كوشش كرد در آن كار . و عسم وسط القوم : بىباكانه درآمد در آن قوم و آميخت با آنها ( عام است از جنگ و جز آن ) . عسم ( asam ) ا . ع . خشكى در بند دست و پا كه از آن دست و پا كج گردد . عسم ( asam ) م . ع . عسم السكف و القدم عسما ( از باب سمع ) : خشكيد دست و قدم و كج گرديد مفصل آن . عسم ( osom ) ع . ج . عاسم . و ج . عسوم . عسماء ( asm ' ) ص . ع . مونث اعسم : زن كج دست و پا از خشكى مفصل . عسمان ( asam n ) ا . ع . خبب ستور . و يورتمه . و چار دست و پا رفتن ستور . عسمان ( asam n ) م . ع . عسمت الدابة عسمانا ( از باب ضرب ) : يورتمه رفت آن ستور . عسمة ( asmat ) ا . ع . يك خوردنى هر چه باشد . يق : ما ذاق الاعسمة اى اكلة . عسمة ( asamat ) ا . ع . پاره و ريزهء نان خشك . عسمطة ( asmatat ) م . ع . عسمطة عسمطة : آميخت آن را . عسمى ( asmiyy ) ص . ع . نيكوكنندهء امور خود . و خراب‌كنندهء امور خود . و فريبنده . عسن ( asn ) ا . ع . درازى با خوبى موى و نيكوئى سپيدى . و نام موضعى . عسن ( asn ) و ( esn ) و ( osn ) ا . ع . پيه و شحم . ج : اعسان . عسن ( esn ) ا . ع . همتا و مانند . عسن ( osn ) و ( oson ) ا . ع . فربهى و سمن . عسن ( asan ) و ( oson ) ا . ع . گوارائى آب و علف و در خور آن براى ستور . عسن ( asan ) م . ع . عسنت الابل عسنا ( از باب سمع ) : گوارا شد آب و علف مر شتران را و فربه شدند . و عسن فى الدابة الكلاء كذلك . عسن ( asen ) ص . ع . دابة عسن : ستور باندك علف بسنده‌كننده و اندك‌پذير عسن ( oson ) ا . ع . پيه ديرينه . عسنج ( asannaj ) ا . ع . شترمرغ نر