على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2353
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
به شهر عسقلان . و جزء بالائى سر . عسقلة ( asqalat ) ا . ع . جائى كه در آن سختى و صلابت و سنگهاى سپيد بود . عسقلة ( asqalat ) م . ع . عسقل السراب عسقلة : درخشيد سراب و مضطرب گرديد . عسقول ( osqul ) ا . ع . سماروغ سپيد بزرگ كه عسقل نيز گويند . و پارهء جداگانهء ابر . ج : عساقيل . عسك ( asak ) م . ع . عسك عسكا ( از باب سمع ) : چسپيد و لازم گرديد . عسكب ( eskeb ) ع . ج . عسكبة . عسكبة ( eskebat ) ا . ع . عسقبة و خوشهء خرد انگور كه منفرد و پيوسته در بن خوشهء كلان بود و در آن ده دانهء انگور بيشتر نباشد . ج : عسكب و عساكب . عسكر ( askar ) ا . ع . - مأخوذ از لشگر فارسى - سپاه و لشگر . و گروه بسيار از هر چيزى . و تاريكى شب . ج : عساكر . و نام شهر سرمنرأى و اليها نسب العسكريان ابو الحسن على بن محمد بن على بن موسى بن جعفر و ولده الحسن عليهم السلام و قبرهما بها . و يا نام محلهاى در آن . و نيز نام چند محله در نيشابور و مصر و بصره و جز آن . عسكر ( askar ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سپاه و لشگر . عسكران ( askar ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه عرفه و منى . عسكرة ( askarat ) ا . ع . سختى . و خشكسالى . يق : وقعوا فى عسكرة اى فى شدة . عسكرة ( askarat ) م . ع . عسكرت الشيئ عسكرة : جمع كردم آن چيز را . و جذب كردم آن چيز را . و عسكر الليل : درهم نشست تاريكى شب . و عسكر القوم : گرد آمدند آن قوم و يا در سختى و خشكسالى افتادند . و عسكر فلان : لشكرى گرديد فلان . و عسكر العساكر : آماده كرد سپاه و لشگر را . عسكرگاه ( askar - g h ) ا . پ . لشگر گاه . عسكرى ( askari ) ا . پ . سپاهى . و جنگى و بهادر . عسكرى ( askari ) ا و ص . پ . منسوب بعسكر . و نوعى از شراب كه از نيشكر سازند . و نوعى از انگور . و حضرت امام على النقى و فرزند بزرگوارش امام حسن سلام اللّه عليهما را نيز عسكرى نامند . عسكريان ( askariyy ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه حضرت امام ابو الحسن على النقى و فرزند بزرگوارش امام حسن سلام اللّه عليهما . عسكريين ( askariyyin ) ا . ع . شهر سامره كه مرقد منور امامين همامين امام على النقى و امام حسن عسكرى در آنجاست . عسل ( asl ) ا . ع . ماده شتر تيزرو . عسل ( asl ) م . ع . عسل الطعام عسلا ( از باب ضرب و نصر ) : آميخت طعام را بانگبين . و عسلته العسل : توشه دادم او را بانگبين . و عسل فلانا : خوش ستود فلان را . و عسل المراة عسلا ( از باب ضرب ) : مجامعت كرد آن زن را . و عسل الرمح عسلا و عسولا و عسلانا ( نيز از باب ضرب ) : سخت جنبيد آن نيزه . و عسل الذئب عسلا و عسلانا ( نيز از باب ضرب ) : پريشان دويد آن گرگ و سر جنبانيد . و پويه دويد . و كذا الفرس و الناس . عسل ( esl ) ا . ع . نام قبايلى از جن . و هو عسل مال : او برابر و مقابل و قيم مال است . عسل ( osl ) ع . ج . عسل . عسل ( asal ) ا . ع . ( مذكر و مؤنث هر دو آيد ) غوژهء آب روان . و حباب . و انگبين . و شبنم و ترى اندكى كه بر شكوفه و جز آن گرد آيد و زنبور عسل برگيرد . و شبنم كه بر درخت گز و بيد و بعضى علفها برنشيند و آن را گز انگبين و ترنجبين و شير خشت نامند . ج : اغسال و عسل و عسل و عسول و عسلان . و نيز عسل : ثناء و ذكر جميل . و تباهى . و هلاك و هلاكى . يق : عسلاله اى تعسا له . و دوشاب خرماىتر . و صمغ عرفط . الحديث : كذب عليك السعل او العسل يعنى بر تو است كه بشتاب روى . و عسل اللبنى : خوشبوئى است كه حصى لبان نامند . و عسل الرمث : چيزى است سپيد مانند مرواريد . و بنو عسل : نام قبيلهاى از تازيان . عسل ( asal ) م . ع . عسل من طعامه عسلا ( از باب نصر ) : چشيد از طعام او . و عسل الله فلانا : دوست نمود خداوند فلان را پيش مردم . و عسل الماء عسلا و عسلانا ( نيز از باب نصر ) : مضطرب گرديد آب از جنبانيدن باد . و عسل الدليل بالمفازة : شتابى نمود دليل در بيابان . عسل ( asal ) ا . پ . - مأخوذ از تازى شهد و انگبين يعنى مادهء شكرى كه كبت از عصير گلها ترتيب مىدهد به اين طريق كه جذب مىكند عصير گلها و شكوفهها را و آن را در معدهء خود برده و انقلاباتى بر آن وارد آمده سپس در حجرههاى كوچكى كه جهة حفظ آن مقرر شدهاند استفراغ مىنمايد و اين حجرهها كه به يكديگر ملصق و چسپيدهاند عبارتاند از شان انگبين . و عسل داود : روغنى است شيرين كه از ساق درختى عمل مىآيد و بتازى دهن العسل نامند . و عسل طبرزد : شيرهء نبات . و عسل لبن : صمغى كه مانند كندر مىسوزانند و بتازى ميعه سائله نامند . و عسل مصفا :