على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2352
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
كه با هر دو دست برابر كار مىكند . و عقاب عسراء : عقابى كه پرهاى نوك يال آن سپيد باشد . و آنكه پرهاى جانب چپ آن بيشتر باشد نسبت براست . عسراء ( asra ' ) ا . ع . پر سپيد نوك بال . و از اعلام زنان است . عسران ( asar n ) م . ع . عسر عسرا و عسرانا . مر . عسر . عسرب ( asrab ) ا . ع . شير بيشه . عسرة ( osrat ) ا . ع . تنگى و دشوارى . و جيش العسرة : لشكر تبوك . عسرت ( osrat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دشوارى و سختى و زحمت و اشكال . و عسرت داشتن : مشكل بودن و دشوار بودن . و با عسرت : مشكل و دشوار . و بىعسرت : آسان و سهل . عسرة ( asarat ) ا . ع . پر سفيد نوك بال . عسرى ( asr ) و ( osr ) ا . ع . قسمى از تره . عسرى ( osr ) ا . ع . تنگى و دشوارى خلاف يسرى . و عذاب . و امر دشوار . عسس ( asas ) ا . ع . ج . عاس . عسس ( asas ) م . ع . عس عسا و عسسا . مر . عس . عسس ( asas ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گزمه و شب گرد و شحنهء شب . عسطرتج ( estarataj ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - فرمانده چهل نفر مرد . عسطس ( estes ) ا . ع . نام گياهى . عسطلة ( astalat ) م . ع عسطل الرجل عسطلة : تكلم كرد آن مرد بسخن ناآراسته و بىنظم . عسطوس ( asatus ) و ( assatus ) ا . ع . مهتر ترسايان . و نام درختى مانند درخت خيزران كه در جزيره مىرويد . عسطوسة ( asatusat ) و ( assatusat ) ا . ع . آب . خنك گوارا . و برف . عسعاس ( as ' s ) ا . ع . سراب . و گرگ . عسعس ( as'as ) ا . ع . گرگ . و خارپشت . ج : عساعس . و نام موضعى . و نام مردى . عسعس ( os'os ) ا . ع . بازرگانان آزمند و حريص . و آوندهاى كلان . عسعسة ( as'asat ) م . ع . عسعس الليل عسعسة : در آمد شب و تاريكى آورد و يا سپرى شد تاريكى شب . قوله تعالى : وَ اللَّيْلِ إِذا عَسْعَسَ و قد فسر على وجهين . و عسعس الذئب : بشب گشت آن گرگ . و عسعس السحاب : نزديك به زمين شد ابر . و عسعس الامر : مشتبه و آميخته گرديد آن كار . و عسعس الشيئ : جنبانيد آن چيز را . عسف ( asf ) ا . ع . نفس موت و دم مرگ . و قدح بزرگ . عسف ( asf ) م . ع . عسف من الطريق عسفا ( از باب ضرب ) : ميل نمود از راه و بىراهه رفت . و دست و پا زد بر زمين . و سير كرد بيراهه و بىفكر و بىهدايت . و عسف السلطان : ستم كرد آن پادشاه . و عسف فلانا : خدمت خواست از فلان . و عسف ضيعتهم : نگاهبانى نمود ضيعت ايشان را و كافى و بسنده شد ايشان را در امر آن ضيعت . و عسف عليه و له : كار كرد جهة او . و نيز عسف : شب گشتن بطلب مطلوب . و به قوت گرفتن چيزى را . و عسف البعير : مشرف بر مرگ شد آن شتر از بيمارى طاعون . عسفاء ( osafa ' ) ع . ج . عسيف . عسفات ( asaf t ) ع . ج . عسفة . عسفان ( osf n ) ا . ع . نام موضعى بر دو منزلى مكهء معظمه ( يذكر و يؤنث ) . عسفة ( asfat ) ا . ع . يك مرتبه لرزيدن گلوى شتر بمرگ رسيدهء از غده و طاعون . ج : عسفات . يق : ناقة بها عسفات . عسق ( asaq ) ا . ع . در پيچيدگى . و دشوار خوئى و تنگ حوصلگى . و تاريكى اول شب . و شاخهء درخت كج شدهء بيكاره . عسق ( asaq ) م . ع . عسق به عسقا ( از باب سمع ) : آزمند گرديد . و عسق بفلان : چسپيد بفلان و لازم گرديد او را . و عسق عليه : ستيهيد بز او در آنچه طلب مىكرد . و عسقت الناقة على الفحل : نزديك آمد ماده شتر گشن را . عسق ( aseq ) ص . ع . رجل عسق : مرد دشوار خوى . عسق ( osoq ) ا . ع . سخت گيرندگان بر غريم خود . و گشنى دهندگان خرما بن و شتر و جز آن را . عسقب ( esqeb ) ع . ج . عسقبة . عسقبة ( asqabat ) م . ع . عسقبت عينه عسقبة : خشك گرديد چشم او در وقت گريه . عسقبة ( esqebat ) ا . ع . خوشهء خرد انگور كه منفرد و پيوسته در بن خوشهء كلان بود . ج : عسقب و عساقب . عسقد ( osqod ) ا . ع . دراز گول پر گوشت درشت اندام . عسقفة ( asqafat ) م . ع . عسقف الرجل عسقفة : خشك شد چشم آن مرد يعنى ارادهء گريه كرد و نتوانست . و عسقف فلان فى الخير : آهنگ غير نمود فلان و بجا نياورد آن را . عسقل ( asqal ) ا . ع . سماروغ سپيد بزرگ كه شحمة الارض نيز گويند . و پارهء جداگانهء ابر . ج : عساقل . عسقلان ( asqal n ) ا . ع . نام شهرى در فلسطين و آن را عروس الشام نيز گويند . و نيز عسقلان : كلهء سر . عسقلانى ( asqal niyy ) ص . ع . منسوب