على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2346
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
عز ( ezz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - عزت و ارجمندى . و عزوشان : سر افرازى و ارجمندى و جاه و جلال . عز ( azza ) ع . كلمهء فعل كه بيشتر در دعا استعمال كنند يعنى با جلال و مجلل و سربلند باد . و عز و جل يعنى خداوند با جلال و احترام . عزا ( az ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ماتم و مصيبت . و تعزيت . و زارى و سوگوارى و سوك . و ايام عزا : روزهاى ماتم و سوگوارى . و لباس عزا : لباس سياه . و عزا گرفتن : زارى و شيون كردن و به حالت ماتم زدگان در آمدن و براى سوك و مصيبت لباس سياه در بر كردن . عزاء ( az ' ) ا . ع . نسبت پدرى . و شكيبائى و صبر . و خوبى شكيبائى . يق : احسن الله عزاءك و احسن الله لك العزاء . الحديث : من تعزى بعزاء الجاهلية فاعضوه بهن ابيه و لا تكنوا فانهم كانوا يقولون فى الاستغاثة بالفلان و ينادى انا فلان بن فلان ينتمى الى ابيه و جده لشرفه و عزه و نحو ذلك و المعنى : قبحوا عليه فعله و قولوا له اعضض باير ابيك و لا تكنوا عنه بالهن فانه فى القبح كهذه الدعوى . عزاء ( az ' ) م . ع . عزى عزاء ( از باب سمع ) : شكيبائى نمود . و عزا هو اليه و له عزاء ( از باب نصر ) : نسبت پذيرفت به او و منسوب گرديد بسوى او . و نيز عزاء : كسى را به كسى و يا به چيزى باز خواندن و نسبت كردن . يق : عزاه الى ابيه : نسبت داد او را بپدرش . عزاء ( azz ' ) ا . ع . سال سخت . عزاب ( ozz b ) ع . ج . عزب . و ج . عزبة . و آنكه با شتران خود بچراگاه دور مىرود . عزا بزا ( azzan - bazzan ) ا . ع . بىشك و لا محاله . يق : جئ به عزا بزا . عزاپرستى ( az - parasti ) ا . پ . سوگوارى و زارى و اندوه و غصه و غم . عزاخانه ( az - x ne ) ا . پ . ماتم خانه و خانهاى كه در آن عزا بر پا مىكنند . عزادار ( az - d r ) ص . پ . ماتمزده و آنكه به حالت عزا و سوگوارى باشد . عزادارى ( az - d ri ) ا . پ . سوگوارى و زارى و عزا پرستى و اشتغال بسوك و مصيبت و تعزيت . عزاز ( az z ) ا . ع . زمين درشت . عزاز ( ez z ) م . ع . عزت الناقة عزازا و عزوزا ( از باب نصر ) : تنگ شد سوراخ پستان آن ماده شتر و به اين معنى از كرم نيز آمده . و نيز عزاز : معازة و چيرگى جستن بر يكديگر در خطاب و نبرد كردن در ارجمندى . عزاز ( ez z ) ص . ع . ج . عزيز . عزازة ( az zat ) م . ع . عزعزا و عزة و عزازة . مر . عز . عزازة ( ez zat ) ع . ج . عزيز . عزازيل ( az zil ) ا . ع . شيطان . و روح پليد . و نام مرغى كوچك . عزاف ( azz f ) ا . ع . ابر با آواز رعد . و نام ريگ تودهاى . عزاقة ( azz qat ) ا . ع . سرين . و حلقهء دبر . عزال ( ez l ) ا . ع . سستى و ضعف . عزالان ( az l ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه دو پر كلان در طرف دنب عقاب . عزالى ( az l ) و ( az li ) ع . ج . عزلاء . عزام ( azz m ) ا . ع . شير بيشه . عزاه ( ez h ) ع . ج . عزه و عزه و عزهى و عزهاء و عزهاة . عزاهل ( oz hel ) ا . ع . اسب خوش تركيب و زيبا . عزاهى ( ez hi ) ع . ج . عزه و عزه و عزهى و عزهاة و عزهاء . عزاهيل ( az hil ) ع . ج . عزهول . عزائر ( az 'er ) ا . ع . بهاى علف زار وقتى كه آن را بدروند و مزارع آن را بفروشند . عزائم ( az 'em ) ا . ع . افسونها و يا آيات قرآنى كه بر آفت رسيدگان باميد به شدن خوانند . و عزائم الله : فرايضى كه خداوند آنها را واجب كرده است . و عزائم المغفرة : اعمال و خصالى كه بدان مغفرت مؤكد گردد . و عزائم السجود : سوره هائى از قرآن مجيد كه سجدهء واجب در آنهاست . و نيز عزائم : ج . عزيمة . عزائم خوان ( az 'em - x n ) ص . پ . افسونگر و كسى كه عزيمه مىخواند كه لبلاب نيز گويند . عزب ( azb ) م . ع . عزب طهر المراة عزبا و عزوبا ( از باب نصر ) : غايب شد شوى زن در ايام طهروى . و نيز عزب و عزوب : خالى و ويران گرديدن زمين . يق : عزبت الارض اذا لم يكن فيها احد مخضبة كانت او مجدبة . عزب ( azab ) ص . ع . مرد بىزن . ج : اعزاب و عزاب . و زن بىشوى . عزب ( azab ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - مرد ناكدخدا و مجرد و آنكه زن اختيار نكرده باشد . عزباء ( azb ' ) ص . ع . زن بىشوى . و زن دوشيزه و باكره . عزب پيشه ( azab - pice ) ص . پ . كسى كه همواره عزب مىگردد و زن اختيار نمىكند . عزبة ( ozbat ) ا . ع . بىزنى . و بىشوئى . عزبة ( azabat ) ص . ع . زن بىشوى . و زن دوشيزه . ج : عزاب . عزب دفتر ( azab - daftar ) ا . پ . محرر و نويسندهء دفتر . و آنكه در دفتر محاسبات شغل مخصوصى ندارد .