على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2331
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
خالص . و معدة عربة : معدهء فاسد شده . عربج ( orboj ) ا . ع . سگ ستبر فربه . عربد ( erbed ) ا . ع . مار . و زمين درشت . عربد ( erbadd ) و ( erbedd ) ا . ع . درشت از هر چيزى . و خوى و عادت . و مار نر . و مارى كه مىدمد و نمىگزد . و مار خبيث سرخ رنگ . و قولهم : ركبت عربدى : يعنى گذشتم و به چيزى ميل نكردم . عربدة ( arbadat ) ا . ع . بدخوئى و جنگجوئى . عربده ( arbede ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ستيزهجوئى و معركه جوئى و جماش . و نبرد و پيكار و منازعه و مجادله . و هنگامه و غوغا و شورش . عربده جوى ( arbede - juy ) و ( arbede - jovy ) ص . پ . ستيزهجوى و هنگامه جوى . و شعبدهباز و حقهباز . و چاپلوس و فريبدهنده . عربدهكار ( arbede - k r ) ص . پ . كسى كه بدوستان و هم پيالگان خود ستيزه كند و معربد . عربرب ( arabrab ) ا . ع . سماق . عربربية ( arabrabiyyat ) ص . ع . قدر عربربية : ديگى كه در آن سماق انداخته باشند . عربس ( erbes ) ا . ع . پشتهء بلند هموار از زمين سهل و نرم جهة فرود آمدن آخر شب . عربستان ( arabest n ) ا . پ . مملكت وسيعى در مغرب آسياى جنوبى و داراى 000 ، 000 ، 5 نفر جمعيت و مساحت سطح آن 000 ، 000 ، 2 كيلو مطر مربع و عاصمهء اين مملكت شهر مكهء معظمه و در وسط اين مملكت صحراى وسيعى است هموار و برابر كه پوشيده شده است از شنهاى ماسهاى نرم و مواج و هواى آن در نهايت شدت گرم ولى كرانههاى آن حاصل خيز كه قهوه و پنبه و كندر و صمغ و مر و صبر و نىشكر و عود و اشجار بارور در آنجا عمل مىآيد و اسب تازى منسوب به اين مملكت است . و نيز عربستان : مملكت اهواز . عربسيس ( arbasis ) ا . ع . پشتهء بلند هموار از زمين نرم جهة فرود آمدن آخر شب . عربض ( erbaz ) و ( erabz ) ا . ع . درشت و استوار و تواناى از مردم و از شتر و از شير . عربض ( erabz ) ا . ع . پهن از هر چيزى . عربنة ( arbanat ) م . ع . عربنه عربنة : ربون و بيعانه داد او را . عربون ( orbun ) و ( arabun ) ا . ع . ربون و بيعانه . عربون ( arabun ) ا . ع . القى عربونه : ريخ زد . عربه ( arabe ) ا . پ . عرابه و گردون دوچرخه . عربى ( arabi ) ص . پ . منسوب بعرب . عربى ( arabiyy ) ا و ص . ع . منسوب بعرب . و عرب عربى : تازى فصيح . و نيز عربى : جو سپيد و خوشهء آن . ج : عربيات . الحديث : لا تنقشوا فى خواتيمكم عربيا يعنى درنگينهاى خود نقش لفظ محمد رسول - اللّه كنده نكنيد كانه قال نبيا عربيا يعنى نفسه النفيسة صلى اللّه عليه و آله . عربيات ( arabiyy t ) ع . ج . عربى . عربيات ( arabiyy t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كتابهاى ادب و جز آن كه به زبان تازى نوشته شده باشد . عربية ( arabiyyat ) ص . ع . مؤنث عربى . عربيد ( erbid ) ص . ع . رجل عربيد : مرد ستمگار جليس خود وقت مستى . و مرد معربد و عربدهكننده . عرة ( arrat ) ا . ع . سختى حرب و كارزار . و خوىزشت . و دخترى كه زود او را از شير باز دارند . عرة ( arrat ) م . ع . عر عرا و عرة . مر . عر . عرة ( orrat ) ا و ص . ع . پشك و سرگين گوسپند . و پليدى پرندگان و شترمرغ . و پليدى مردم . و پيه كوهان . و گياهى كه سبب عيب و زشتى قوم باشد . و دختر خردسال . عرة ( orrat ) ص . ع . فلان عرة : فلان بسيار پليد است . عرة ( orrat ) م . ع . عرعرة ( از باب نصر ) : سرگين انداخت . عرت ( art ) م . ع . عرت الرمح عرتا ( از باب نصر و ضرب و سمع ) : سخت گرديد نيزه و جنبيد و لرزيد و درخشيد . عرت البرق كذلك . و عرت انفه : ماليد بينى او را . عرتبة ( artabat ) ا . ع . بينى ، و نوك بينى . و گولب بالاتين . و جانب تيزى بينى . عرتمة ( artamat ) ا . ع . بينى . و نوك بينى . و ما بين بينى و لب . و گولب بالائين . و فعله على عرتمته اى على رغم انفه . عرتن ( artan ) و ( arton ) و ( arten ) و ( aratan ) و ( araton ) ا . ع . گياهى كه بدان پوست پيرايند . عرتنة ( artanat ) ا . ع . پيراستن پوست با گياه عرتن . عرتون ( aratun ) ا . ع . عرتن و گياهى كه بدان پوست پيرايند . عرث ( ars ) م . ع . بركندن . و ماليدن . و بركنده شدن ( و الفعل من نصر ) . عرثمة ( arsamat ) ا . ع . نوك بينى . عرج ( arj ) ا . ع . شهرى در يمن . و وادى در حجاز داراى نخلستان بسيار . و منزلى در راه مكه . و موضعى .