على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2332
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
عرج ( arj ) و ( erj ) ا . ع . گلهء شتر كه عدد آن هشتاد بود و يا از هشتاد تا نود و يا صد و پنجاه و يا اندكى بالاتر و يا از پانصد تا يك هزار . ج : اعراج و عروج . عرج ( orj ) ا . ع . كفتار ( معرفة ممنوعة جعلوها بمنزلة القبيلة ) . و از اعلام است . عرج ( orj ) ص . ع . ج : اعرج و عرجاء . عرج ( araj ) ا . ع . غروب آفتاب و پنهان شدن آن در افق و يا ميل آن به مغرب . و ما اشد عرجه يعنى چه لنگ است او . عرج ( araj ) م . ع . عرج عرجا و عرجانا ( از باب سمع ) : لنگيد بلنگيدن خلقى . و نيز عرج : پنهان شدن آفتاب در افق . و ميل كردن آفتاب به مغرب . عرج ( arej ) ص . ع . شترى كه كميز كج اندازد . عرجاء ( arj ' ) ص . ع . مؤنث اعرج يعنى زن لنگ . ج : عرج و عرجان . عرجاء ( arj ' ) ا . ع . گفتار . و بنو العرجاء : گروهى از تازيان . عرجان ( orj n ) ع . ج . اعرج و عرجاء . عرجان ( araj n ) م . ع . عرج عرجا و عرجانا . مر . عرج . عرجة ( orjat ) و ( arjat ) ا . ع . ميل . و توقف . يق : ما لى عليه عرجة اى توقف . و كذلك عرجة عرجد ( orjad ) و ( arjodd ) ا . ع . شاخ كج خرمابن . و عرجون . عرجلة ( arjalat ) ا . ع . گلهء اسبان . و گلهء بزان . و گروه پيادگان روان . ج : عراجلة . عرجنة ( arjanat ) م . ع . عرجن الثوب عرجنة : نگار كرد جامه را بنگار عرجون . و عرجن فلانا : زد فلان را بعرجون . و آلود و طلا نمود فلان را به خون و يا بزعفران و يا خضاب كرد او را . عرجود ( orjud ) ا . ع . شاخ كج خرمابن . و آنچه اول از انگور مانند اژخ برآيد . عرجوف ( orjuf ) ا . ع . شتر مادهء درشت تنومند . عرجول ( erjavl ) ا . ع . گروه و جماعت . عرجون ( orjun ) خوشهء خرما . و خوشهء خرما كه خشك و كج گردد . و بن آن خوشه . و چوب آن خوشه . و گياهى شبيه بسماروغ سپيد . و نوعى از سماروغ . ج : عراجين . و درخت كج شده . و شاخههاى بريدهء از درخت كج شده . قوله تعالى : حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ . عرد ( ard ) ا . ع . سخت رست و ايستاده و راست و برپاشونده . و ذكر نعوظ كرده و راست . و خر و حمار . و بن و بيخ گردن . عرد ( arad ) م . ع . عرد عردا ( از باب سمع ) : گريخت . عرد ( ared ) و ( orrod ) ص . ع . شيئ عرد : چيز صلب و سخت . و كذلك عرد . عردات ( arad t ) ا . ع . نام وادى . عرداد ( erd d ) ا . ع . فيل . و شجاع و دلاور . و چوبى بزرگ كه بدان اسب و شتر را بندند . عردام ( erd m ) ا . ع . شاخهاى كه بر آن خوشهها باشد . و شاخ بزرگى كه بر آن شاخههاى ريزه و كوچك بود . عردة ( oradat ) ا . ع . پشتهاى كه در زير آن آب بود . عردسة ( ardasat ) م . ع . عردسه عردسة : بر زمين افگند او را . عردل ( ardal ) ا . ع . سخت درشت و دراز قامت . عردلة ( ardalat ) م . ع . عردل عردلة : سست و فروهشته رفت و سستى كرد در رفتن . عردم ( ardam ) ا . ع . ستبر تمام اندام . و درشت كم گوشت . و گردن . و سخت از هر چيزى . عردمان ( ordom n ) ا . ع . درشت سخت اندام بدخوى و ستبر گردن . عردمة ( ardamat ) ا . ع . سختى و درشتى . يق : به عردمة . عردمة ( ardamat ) م . ع . عردم عردمة : سخت و درشت گرديد . عرر ( arar ) ا . ع . گر . و خارش . و كوچكى كوهان و خردى و رفتگى آن . عرر ( arar ) م . ع . عرر الرجل عررا و عرورا ( از باب سمع ) : مبتلا بجرب گرديد آن مرد . و عرت الناقة عررا ( نيز از باب سمع ) : خرد كوهان شد آن ماده شتر . عرز ( arz ) م . ع . عرز عرزا ( از باب نصر ) : گرفته و ترنجيده گرديد و منقبض شد . و عرزه عرزا ( از باب ضرب ) : سخت كشيد آن را . و عرز فلانا : نكوهيد فلان را و سرزنش نمود . و عرز الشيئ : درشت و ستبر گرديد آن چيز . و عرز لفلان : در كف گرفت چيزى را و چسپانيد بران انگشتان را و بنمود بفلان برخى از آن چيز را تا مشتاق ديدار آن گردد و همهء آن چيز را بوى ننمود . عرز ( araz ) ا . ع . نوعى از اقسام درخت يز . عرز ( araz ) م . ع . عرز عرزا ( از باب سمع ) : درشت و سخت گرديد . عرزال ( erz l ) ا . ع . خوابگاه شير . و جائى كه شير در جاى باش خويش جهة بچگان گرد آورده فراهم مىكند مانند آشيانهاى كه مرغان مىسازند . و جائى كه پاليزبان بر سر درختان از ترس ددگان براى خوابگاه خود مىسازد . و باقى ماندهء گوشت . و آنچه را كه