على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2327

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عذم ( azem ) ص . ع . فرس عذم : اسبى كه دندان مىگيرد و مىگزد . عذم ( ozom ) ع . ج . عذام . عذمذم ( azamzam ) ا . ع . پيمايش وكيل تخمينى . و مرگ بسيار . عذمهر ( azamhar ) ص . ع . بلد عذمهر : شهر گشاده و وسيع . عذو ( azv ) م . ع . عذا البلد عذوا ( از باب نصر ) : خوش هوا گرديد آن شهر . عذوات ( azav t ) ع . ج . عذية . عذوب ( azub ) ص . ع . كسى كه از شدت تشنگى نخورد . ج : عذب . عذوب ( azub ) ا . ع . آنكه ما بين آن و آسمان چيزى حايل نباشد . و ايستادهء از ستور و جز آن كه چيزى نخورد . عذوبة ( ozubat ) م . ع . عذب الماء عذوبة ( از باب كرم ) : گوارا گرديد خوردن آن آب . و كذلك الطعام . عذوبت ( ozubat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خوشمزگى و شيرينى آب . عذور ( azavvar ) ا . ع . خر فراخ شكم . و مرد بدخوى فحاش بد نفس سخت‌دل . و پادشاه سخت و درشت . عذوط ( ezvat ) ا . ع . كسى كه وقت جماع حدث كند و يا قبل از دخول انزال نمايد . ج : عذاوط . عذوف ( azuf ) ا و ص . ع . علف . يق : باتت الدابة على غير عذوف . و نيز نيك خورنده و ذائقه گيرنده . عذوفر ( azavfar ) ا . ع . شتر بزرگ شگرف استوار جثه . عذوق ( ozuq ) ع . ج . عذق . عذووط ( ezvavt ) ا . ع . كسى كه وقت جماع حدث كند و يا قبل از دخول انزال نمايد . ج : عذاويط . عذوية ( azaviyyat ) ص . ع . ابل عذوية : شتران باشندهء در چراگاه شيرين گياه كه شورگياه نداشته باشد . عذى ( azy ) و ( ezy ) ا . ع . هر گياه . و خرمابن . و كشتى كه از آب باران آب خورد و كشت ديمى . ج : اعذاء . عذى ( az ) م . ع . عذى النبات و غيره عذى ( از باب سمع ) : از آب باران آب خورد آن گياه و جز آن ( واوية يائية ) . عذى ( ezy ) ا . ع . هر شهرى كه شور گياه نداشته باشد . و نام موضعى . عذى ( azi ) و ( aziyy ) ص . ع . كشت و گياه از آب باران آب خورده . عذية ( aziyat ) ا . ع . زمين خوش خاك . و زمين دور از آب . ج : عذوات . و خاشاك . يق : درت بماء ما فيه عذية اى قذى . عذية ( aziyat ) و ( aziyyat ) ص . ع . مؤنث عذى و عذى . عذير ( azir ) ا . ع . مهمانى بنا . و مهمانى ختنه . و مهمانى كه پس از هر امر تازه‌اى بطريق شادمانى ترتيب دهند و خويشان و اقربا را بر آن خوانند . و مرد عذر خواه و بهانه آرنده . و حالى كه عارض مىشود شخص را تا بر آن معذور دارند . ج : عذر . و يارى ده و نصرت ده . و من عذيرى من فلان : كيست عذر خواه من از فلان و كيست يارى ده من . و عذيرك من فلان ( بالنصب ) : بيار كسى كه تو را معذور دارد و او را ملامت كنى . عذيرة ( azirat ) ا . ع . نشان خستگى . و مهمانى ختنه و جز آن . عذيطة ( azyatat ) م . ع . عذيط عذيطة : حدث كرد هنگام جماع . عذيق ( ozayq ) ا . ع . مصغر عذق : خرمابن كوچك باردار . عذيمة ( azimat ) ا . ع . نكوهش . و گزيدگى . و خائيدگى . ج : عذائم . و و خرمابنى كه بار آن آهسته نداشته باشد . عذيوط ( ezyavt ) و ( ozyut ) ا . ع . مردى كه وقت جماع حدث كند و يا قبل از دخول انزال نمايد . ج : عذاويط و عذائيط و عذيوطون و عذيوطون . عذيوطة ( ezyavtat ) ص . ع . امراة عذيوطة : زنى كه در وقت جماع حدث كند . عذيوطون ( ezyavtuna ) و ( ozyutuna ) ع . ج . عذيوط و عذيوط . عر ( arr ) ا . ع . گر و جرب و بيمارى كه از آن پشم شتر و گوسفند برافتد . و كودكى كه زود از شير بازداشته‌شده يا عام است . عر ( arr ) م . ع . عره عرا ( از باب نصر ) : نيازمند نمود آن را . و عر الحاجة بفلان : داد حاجت فلان را بىخواست او . و عره عرا و عرة : رسانيد او را مكروهى . و نيز عر : از بيخ بركندن موى . و كود افگندن بر زمين . و حاجت‌مند شدن . و عرت الابل عرا و عرورا ( از باب ضرب و نصر ) : گرگين شدند شتران . و عره : اندوهگين كرد او را . و عره بشر : ببدى انداخت او را و آلود به آن . و عرعرة . مر . عرة . عر ( err ) ا . ع . بانگ اسب كه پست از شيهه باشد . عر ( orr ) ص . ع . ج . اعر و عراء . عر ( orr ) گرى و جرب . و قرحه‌اى در گردن شتر و در گردن بچه شتر . و يا قرحه‌اى در دست و پاى شتران كه از آن آب زرد رنگى مىتراود و شترانى را كه سالم‌اند و مبتلا بدان نشده داغ مىكنند تا از عروض آن محفوظ مانند . و بيمارى كه از آن پشم شتر