على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2325

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عذب ( ozb ) ع . ج . عاذب . عذب ( ozab ) ا . ع . خاشاك . و آنچه از بچه‌دان برآيد پس از زايمان . و خرقهء زن نوحه‌كننده كه در وقت نوحه بر ميان بندد . و رسن كه بدان ترازو بردارند . و كرانهء هر چيزى . و سر نرهء شتر . و چرم پاره‌اى كه سپس پالان آويزند . و درختى . و ماء ذو عذب : آب بسيار خاشاك . عذب ( azab ) ا . ع . ج . عذبة . عذب ( azeb ) ص . ع . شراب و طعام گوارا . ج : عذاب . و ماء عذب : آب جغرلاوه برآورده . عذب ( ozob ) ع . ج . عاذب . و ج . عذوب . عذبات ( azab t ) ع . ج . عذبة . و نام اسبى . و يوم العذبات : از روزهاى تازيان است . عذبة ( azbat ) ا . ع . يك نوع درختى كه كشندهء شتر است . و نام داروئى . و شوكران مائى . عذبة ( azbat ) و ( azabat ) و ( azebat ) ا . ع . جل و زغ و طحلب . عذبة ( azabat ) ا . ع . تيزى زبان . يق : ما يكون النطق الا بعذبة اللسان . و شاخ درخت . و چابق تازيانه و گره آن . و سر شراك . و شملهء دستار . و واحد عذب در همهء معانى . ج : عذبات و عذب . عذبة ( azebat ) ا . ع . خس و خاشاك . و آنچه از گندم در وقت پاك كردن در آورند و دور ريزند . و چابك تازيانه . و يا كردى كه در اطراف زمين مزروع بندند . عذبه ( azbe ) ا . پ . بار درخت گز عذبى ( azabiyy ) ا . ع . مرد كريم الخلق و جوانمرد و سخى . عذج ( azj ) ا . ع . شرب و آشامش . و عذج عاذج در مبالغه گويند . عذج ( azj ) ا . ع . نوشيدن و آشاميدن ( و الفعل من نصر ) . عذر ( azr ) م . ع . عذر عذرا ( از باب نصر و ضرب ) : بسيار عيب و گناه گرديد . و عذر الفرس بالعذار : افسار نهاد آن اسب را . و عذر الغلام عذرا ( از باب ضرب ) : ختنه كرد آن كودك را . و كذلك الجارية . و قد عذره العاذور عذرا : عارض شد او را بيمارى عاذور فعذر هو ( مجهولا ) . عذر ( azr ) و ( ozr ) م . ع . عذر عذرا و عذرا ( از باب ضرب ) : داراى عيب و فساد شد . عذر ( ozr ) ا . ع . بهانه . ج : اعذار . و پيروزى و چيرگى . و دوشيزگى . و ما انت بذى عذر هذا الكلام : نيستى تو بكارت برندهء اين سخن . و ابو عذر : دوشيزگى برنده . عذر ( ozr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بهانه . و پوزش و معذرت . و تعلل . و حيض . و عذر آوردن : بهانه آوردن و معذرت خواستن . و عذر خواستن : پوزش خواستن و استدعاى عفو كردن و معذرت خواستن . و عذر داشتن : بهانه داشتن . و حيض بودن زن . و عذر شدن : حايض شدن زن . و عذر قدم : كلمه ايست كه در تهنيت و رود مهمان بطور خضوع و فروتنى گويند . و عذر لنگ : بهانهء سست و ضعيف كه عذر سقيم نيز گويند . و عذره مافات : پوزش و معذرت از خطاهاى گذشته . عذر ( ozr ) و ( ozor ) م . ع . عذره عذرا و عذرا و عذرى و معذرة و معذرة ( از باب ضرب ) : بهانه نمود و معذور داشت او را . و عذرته فيما صنع : دور كردم از وى ملامت و نكوهش را در آنچه كرده است . عذر ( ozor ) ا . ع . عذر و بهانه . ج : اعذار . عذر ( ozor ) ا . ع . ج . عذار . و ج . عذير . عذر ( ozar ) ع . ج . عذرة . عذرا ( azr ) و ( ozr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دوشيزه و باكره . و شاهد و معشوقه . و برج سنبله كه برج ششم از بروج دوازده‌گانه باشد . و نام معشوقهء وامق . و اصطلاحى در بازى نرد . و آشكار و هويدا . و پىدرپى . عذراء ( azr ) ا . ع . دوشيزه و بكر . ج : عذارى و عذارى و عذراوات . و آلتى از آهن كه بدان كسى را رنج رسانند و عذاب كنند جهة اقرار بر امرى و مانند آن . و ريگستانى كه پاسپر نشده باشد . و مرواريد ناسفته . و برج سنبله و يا جوزا . و نام مدينهء طيبه . و بدون الف و لام : موضعى در يك منزلى دمشق . و نام دهى در شام . عذرات ( azer t ) ع . ج . عذرة . عذراوات ( azr v t ) ع . ج . عذراء . عذر آور ( ozr - var ) ص . پ . بهانه آور . عذرپذير ( ozr - pazir ) ص . پ . كسى كه پوزش مىپذيرد و معذرت و بهانه را قبول مىكند . عذرة ( ezrat ) ا . ع . عذر خواهى و پوزش . عذرة ( ozrat ) ا . ع . موى پيشانى . و نوك موى . و موى يال اسب كه سوار در وقت سوار شدن بدست گيرد . و غلاف سر نرهء كودك كه در ختنه بريده مىشود . ج : عذر . و ستاره‌اى كه چون طلوع كند گرما شدت نمايد . و نشان و علامت . و بيمارى در گلو . و درد گلو از غلبهء خون . و موضع آن درد كه نزديك بلهات باشد . و بظر و تلاق . و بكارت و دوشيزگى . ج : نيز عذر . و پنج ستاره در آخر كهكشان . و ربودگى بكارت دختر . و ختنه .