على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2729

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِياماً . قيام ( qiy m ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برخاستگى و راست ايستادگى . و ايستادگى . و دستگيرى و معاونت و توجه . و اشتغال . و موقف و مسكن و مقام و محل توقف و اقامت و جايگاه . و مرتبت و منزلت . و پود نساجى . و قوام و هر آنچه چيزى بدان پايدار ماند . و آنچه بدان چيزى آراسته گردد . و قيام كردن و يا قيام نمودن : نگريستن و چشم داشتن . و بجا آوردن و باتمام رسانيدن . و شروع كردن و آغاز كردن . و مشغول شدن . قيام ( qayy m ) ا . ع . يكى از نامهاى خداوند تبارك و تعالى بمعنى قيوم . قيام ( qoyy m ) ع . ج . قائم . قيام‌پذير ( qiy m - qazir ) ص . پ . ثابت و برقرار و پايدار و استوار . قيامة ( qiy mat ) ا . ع . يوم القيامة : مر . قيمة . قيامت ( qiy mat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خنپور و خنيور و روز رستخيز . و آشوب و فتنه و فساد و غوغا و هنگامه . و بلا و داهيه . و هر امرى كه زياده از حد بزرگ باشد . و قيامت كردن : هنگامه كردن . و تعجب برپا كردن . و برانگيختن بر كارهاى عجيب . و روز قيامت : روز رستخيز . و صحراى قيامت : صحراى رستخيز . قيامت پيشه ( qiy mat - pice ) و قيامت پيكر ( qiy mat - qaykar ) و قيامت جلوه ( qiy mat - jelve ) و قيامت خرام ( qiy mat - xar m ) و قيامت نگاه ( qiy mat - neg h ) ص . پ . هر پنج لغت را در توصيف معشوقه مىگويند . قيامت‌زار ( qiy mat - z r ) و قيامت - كده ( qiy mat - kade ) و قيامتگاه ( qiy mat - g h ) ا . پ . ميدان محشر و صحراى رستخيز . قيامت‌نگاه ( qiy mat - neg h ) ص . پ . قيامت پيشه . قيامى ( qiy mi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قرار و پايدار و ثبات و استوارى . قيان ( qiy n ) ع . ج . قين ( qayn ) و ج . قينة ( qaynat ) . قياوار ( qay v r ) ا . پ . كار و شغل و عمل و صنعت . و شغال . و راسو . و صانع . و كاركن . و متعرض شده . و قطع شدهء در كار . قىآور ( qay - var ) ص . پ . مقيى و هر چيز كه هراش و قى آورد . قيب ( qib ) ا . ع . اندازه و مقدار و قاب . يق : بينهما قيب قوس . قيپا ( qip ) ا . پ . گيپا . قيت ( qit ) ا . ع . قوت و خورش باندازهء قوام بدن . يق : ما عنده قيت ليلة : نيست در نزد او قوت يكشبه . قيتار ( qit r ) ا . پ . ستار و چنگ و بربط و گيتار . قيتال ( qit l ) م . ع . قاتل مقاتلة و قتالا و قيتالا . مر . قتال ( qet l ) . قيتة ( qitat ) ا . ع . قوت و خورش باندازهء قوام بدن . و قولهم : اقتت لنارك قيتة اى اطعمها الحطب . قيتول ( qitul ) ا . ع . قلعه و حصار . و لشكرگاه . قيجك ( qijak ) ا . ع . يك نوع سازى كه به زبان فرانسه و يولون گويند . قيچى ( qayc ? i ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - كازود و مقراض و برنس و برنيس . قيح ( qayh ) ا . ع . زرداب و ريم بىآميزش خون . قيح ( qayh ) م . ع . قاح الجرح قيحا ( از باب ضرب ) : ريم و زرداب كرد آن زخم . قيخم ( qayxam ) ا . ع . بلند مرتفع و مشرف . قيخمان ( qayxam n ) ا . ع . فيحمان و بزرگ قوم و معظم قوم كه بر راى وى تكيه كنند . قيد ( qayd ) ا . ع . بند . ج : اقياد و قيود . و دوالى كه بدان هر دو بازوى و دنبالهء پالان را فراگيرند . و آنچه بدان هر دو عرقوة قتب را بندند . و دوالى كه سرهاى پالان را فراگيرد . و نام اسبى . و قيد الاسنان : لثه و بن دندان . و قيد الاوابد : اسبى كه حيوان وحشى را بدويدن دريابد . و قيد السيف : دوال پارهء دراز كه در بن حمايل باشد و بكرهء شمشير وى را فرا گرفته باشد . و قيد الفرس : يك نوع داغى كه بر گردن شتر نهد . قيد ( qayd ) ص . ع . بعير قيد : شترى كه بكشيدن گردن نهد . قيد ( qayd ) م . ع . قاده قيدا ( از باب ضرب ) : بند گذاشت در پى آن . و قيد الشيئ ( مجهولا ) اى قيد ( qoyyeda ) : اندازه كرده شد آن چيز . قيد ( qayd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زشار و منگنه . و بند . و حبس . و گرفتارى . و ضبط . و منع و ممانعت . و پاى بند . و دستبند . و زنجير پاى . و آنچه بدان دست و پاى انسان و يا حيوان را ببندند و بند كنند . و شرط و عهد و عقد و پيمان . و قاعده و قانون . و بند و بست . و ترتيب . و فصل از قرار نامه و معاهده . و منع و ممانعت . و تعديل . و باصطلاح عروض : حرف ساكنى غير از حروف و - ا - ى كه بلافاصله قبل از روى واقع مىشود مانند حرف را در كلمهء مرد . و قيد عيانى : يعنى در پيش چشمهاى من . و