قيد فرنگ : يك نوع پابندى معمول اهالى فرنگستان . و قيد كردن : بند كردن . و در زندان كردن . و بىقيد : بىشرط . و بىبند و آزاد و رها . قيد ( qayd ) و ( qid ) ا . ع . مقدار و اندازه . يق : بينى و بينه قيد قوس و قيد رمح اى مقدار قوس و مقدار رمح . و كذلك : قيد قوس و قيد رمح . قيد ( qayyed ) ص . ع . بعير قيد : شترى كه منقاد باشد و بكشيدن گردن نهد . و كسى كه نرمى و مساهلت كند با آنكه وى را بند كرده است . قيدار ( qayd r ) ا . ع . نام مردى . قيداقه ( qayd fe ) ا . ع . نام ملكهء بردع و كيد پا . قيدام ( qayd m ) ا . ع . پيش . و قيدام الشيئ : روى چيزى و صدر آن . و قيدام الجبل : بينى كوه پيش برآمده . قيدبند ( qayd - band ) ا . پ . قلعه و حصار . قيدحور ( qaydahur ) ا . ع . مرد بدخوى . قيدخانه ( qayd - x ne ) ا . پ . زندان و محبس . قيد كرده ( qayd - karde ) ص . پ . بند كرده و محبوس . قيدو ( qaydu ) ا . پ . نام يكى از پادشاهان مغول . قيدود ( qaydud ) ا . ع . خر مادهء دراز پشت و گردن . و دراز از هر چيزى . ج : قياديد . قيدودة ( qaydudat ) م . ع . قاد قودا و قيادا و قيادة و قيدودة . مر . قود ( qavd ) . قيدوم ( qaydum ) ا . ع . پيش . و قيدوم الجبل : بينى پيش برآمدهء كوه . و قيدوم الشيئ : روى آن چيز و صدر آن . قيدى ( qaydi ) ا و ص . پ . منسوب بقيد يعنى حبسى و بندى و محبوس و اسير . قيذار ( qayz r ) ا . ع . نام پسر اسمعيل كه پدر تازيان مستعربه باشد . قيذحور ( qayzahur ) ا . ع . قيدحور و مرد بدخوى . قير ( qir ) ا . ع . چيزى سياه كه بركشتى و خم و جز آن مالند تا آب نزهد و گفته‌اند : روغن سياهى است كه بر شتر گرگين مالند و يا زفت است . قير ( qir ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ماده‌اى قابل اشتعال و مايع و زرد رنگ و يا جامد و سياه كه از جوف زمين استخراج مىكنند و گزف نيز گويند و در فرنگستان كوچه هاى پياده‌رو را از آن اندود مىنمايند . و هر چيز سياه . قير ( qayyer ) ا . ع . تيرانداز ماهر و زيرك و حاذق در تيراندازى . قيراط ( qir t ) ا . ع . نيمدنگ و وزنش بحسب بلاد مختلف است ، در مكه چاريك از شش يك دينار است و در عراق نصف ده يك دينار . ج : قراريط . قيران ( qir n ) ع . ج . قارة ( q rat ) . قيراندود ( qir - andud ) ص . پ . هر چيز كه از قيراندود شده باشد . قيردار ( qir - d r ) و قير زده ( qir - zade ) ص . پ . آلوده‌شدهء بقير . قيرس ( qayres ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - موم و شمع . قيرگون ( qir - gun ) ص . پ . سياه فام و هر چيز برنگ قير . قيروان ( qirv n ) ا . پ . گرداگرد جاى مزروع . و عبور از ميان شهر و ملاحظهء آن . و افق . و مغرب . و مشرق . و كاروان . و نام ناحيه‌اى در افريقا واقع در مغرب مصر كه در قديم كوچ نشين يونانيان بود . قيروان ( qayrav n ) و ( qayrov n ) ا . ع . گروه اسبان . و معظم لشكر و كاروان . و قفل و كليدانه . و قيروان افريقا . قيروتى ( qayruti ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - موم روغن . قيروطى ( qayruti ) ا . ع . - مأخوذ از يونانى - قيروتى و موم روغن . قيرى ( qiri ) ص . پ . هر چيز سياه برنگ قير . قيز ( qiz ) ا . پ . زوجهء نامهربان . قيزان ( qiz n ) ع . ج . قوز ( qavz ) . قيس ( qays ) ا . ع . سختى . و گرسنگى . و بناز خراميدگى . و نره . و نام پدر قبيله‌اى از تازيان . و نام چندين نفر . و نيز قيس : جزيرهء كيش در خليج ايران . قيس ( qays ) م . ع . قاس الشيئ بغيره و عليه قيسا و قياسا ( از باب ضرب ) : اندازه كرد آن چيز را به غير وى . و نيز قيس : تبختر كردن و بناز خراميدن . قيس ( qis ) ا . ع . مقدار و اندازه . يق : بينهما قيس رمح . قيسار ( qays r ) ا . پ . نام جائى . قيسارية ( qays riyat ) ا . ع . نام شهرى در فلسطين . قيسب ( qaysab ) ا . ع . يك نوع درختى از شورگياه . و نام مردى . قيسبان ( qaysab n ) ص . ع . ذكر قيسبان : نرهء سخت و درشت و ستبر . قيسبة ( qaysabat ) ا . ع . نام مردى . قيست ( qist ) ا . پ . قسمى از زرد آلو . قيسرى ( qaysariyy ) ا . ع . مرد بزرگ و كلانسال . و شتر كلان و سالخورده . و نوعى از جعل . ج : قياسر و قياسرة . قيسوس ( qisus ) ا . پ . قسمتى از لبلاب .