قىء ( qay ' ) ا . ع . قى و هراش و بيرون اندازى از حلق آنچه را كه شخص خورده است از مأكول و مشروب . قىء ( qay ' ) م . ع . قاء قيأ ( از باب ضرب ) : برانداخت از گلو . و ثوب يقىء الصبغ : جامهء سير رنگ . قياء ( qoy ' ) ا . ع . قى . و داروى قىآور . قياتة ( qiy tat ) م . ع . قات قوتا و قوتا و قياتة . مر . قوت ( qavt ) و ( qut ) . قياد ( qiy d ) ا . ع . مهار و لگام و جز آن كه بدان حيوانى را كشند . و طاعت و اذعان . قياد ( qiy d ) و قيادة ( qiy dat ) م . ع . قاد قودا و قيادا و قيادة . مر . قود ( qavd ) . و قاد للامير الجيش قيادة : كشيد امير لشكر را و منقاد كرد آن را . قيادت ( qiy dat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قرمساقى و دلالى و جاكشى . قياديد ( qay did ) ع . ج . قيدود . ( qaydud ) . قيار ( qayy r ) ا . ع . قير فروش . و داراى قير . قىآرنده ( qay - rande ) ا . پ . مقيى و هر چيزى كه قى آورد و اكماك . قياس ( qiy s ) ا . ع . اندازه . ج : اقيسة . قياس ( qiy s ) ع . ج . قوس ( qavs ) . قياس ( qiy s ) م . ع . قاس قوسا و قياسا . مر . قوس ( qavs ) . و قايس مقايسة و قياسا . مر . مقايسة . و قاس قيسا و قياسا . مر . قيس . ( qays ) . قياس ( qay s ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اندازه . و اندازهء ميان دو چيز . و برابر گردانيدگى در فكر يكى را با ديگرى در حكم و وهم و فكر و انديشه و راى . و برهان و حجت و دليل . و گمان و تصور . و قصد و اراده . و تخمين و خيال و پندار . و باصطلاح منطق : قولى را گويند مركب از دو جمله كه از وى نتيجه لازم آيد و آن را بر دو قسم دانند : اقترانى و استثنائى . قياس اقترانى : آنكه در وى نتيجه بالفعل مذكور نباشد بلكه بالقوه بود يعنى مادهء نتيجه در صغرا و كبرا موجود باشد مگر در ترتيب اجزاى آن موجود نباشد مانند : « العالم متغير و كل متغير حادث » پس نتيجهء وى « العالم حادث » باشد . و قياس استثنائى : آنكه در وى عين نتيجه يا نقيض آب بالفعل مذكور باشد چنان كه گويند : « ان كانت - الشمس طالعة فالنهار موجود لكن الشمس طالعة » پس نتيجهء وى « النهار موجود » باشد كه عين نتيجه است و اگر گويند : « ان كانت الشمس طالعة فالنهار موجود لكن النهار ليس بموجود » نتيجهء وى « الشمس ليست بطالعة » باشد كه نقيض نتيجه است . و بىقياس : بىاندازه و بىپايان و بيكران و بىحد و بىشمار . و خلاف قياس : بىترتيب و بىقاعده و خلاف عادت . و على القياس و يا مطابق قياس : با قاعده و مطابق ترتيب و مطابق نظم . و على غير القياس : بدون قاعده و بدون نظم و ترتيب . و قياس كردن : اندازه كردن . و پنداشتن و تصور كردن و گمان بردن و خيال كردن . قياس ( qayy s ) ا . ع . اسب تازنده . قياسا ( qiy san ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - تخمينا و بطور تخمين و حدس و با مناسبت . قياسر ( qay ser ) و قياسرة ( qay serat ) ع . ج . قيسرى ( qaysariyy ) . قياسى ( qiy si ) ص . پ . منسوب بقياس و با مناسبت و با مشابهت و با نظم و ترتيب . و و همى . و محتمل و ممكن . و غير قياسى : بىنظم و ترتيب . و بىقاعده و خلاف قاعده و بىنظام . قياصة ( qayy sat ) ص . ع . بئر قياصة الجول : چاه كناره فرو دريده كه گرداگرد اندرون آن ويران شده باشد . قياصرة ( qay serat ) ع . ج . قيصر ( qaysar ) . قياصره ( qiy sere ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گروهى از پادشاهان روم . قياض ( qiy z ) ا . ع . برابر و مساوى . يق : هذا قياض له . قياظ ( qiy z ) م . ع . قائظ مقايظة و قياظا و قيوظا . مر . مقايظة . قياع ( qiy ' ) م . ع . قاع قوعا و قياعا . مر . قوع ( qav ' ) . قيافة ( qiy fat ) ا . ع . حرفه و پيشهء كسى كه داناى علم پىشناسى بود و بشناسد آثار را . قيافه ( qiy fe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نمايش سيما و صورت . و نمايش . و چهره . و مانندگى . و تمثيل . و مشابهت . و تقليد و رفتار و روش و طور و طريقه و شكل و رسم و عادت و لباس و رفتار . قياق ( qiy q ) ع . ج . قيقاءة ( qiq 'at ) . قياق ( qiy q ) و ( qoy q ) ا . ع . دراز قامت . قياقى ( qay qi ) ع . ج . قيقاءة ( qiq 'at ) . قيال ( qoyy l ) ع . ج . قائل . قيالة ( qiy lat ) ا . ع . نيم روز . قيام ( qiy m ) م . ع . قام قوما و قومة و قياما و قامة . مر . قامة ( q mat ) . قيام ( qiy m ) ا . ع . قوام و هر آنچه بدان چيزى قائم باشد و مايهء درستى و آراستگى آن گردد . و فلان قوام اهله و قيامهم : فلان كسى است كه آراسته مىكند كارهاى اهل خود را . قوله تعالى : وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ