عديدة ( adidat ) ا . ع . بهره و حصه و قسمت و جزء . عديل ( adil ) ا و ص . ع . مثل و نظير و مانند و هم سنگ . ج : اعدال و عدلاء . و عديلك : معادل تو در وزن و در قدر و هم‌سر تو . و دو كس كه هر يك در يك لنگهء كجاوه نشينند هر يك عديل‌اند مر ديگرى را . عذيل ( adil ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همسنگ و برابر در قدر و مرتبه و هم‌شأن و هم‌رتبه . و رقيب . و مثل و مانند و نظير . و بىعديل : بىنظير و بىمثل و مانند . عديم ( adim ) ص . ع . معدوم . و گول . و ديوانه . و نيازمند و درويش . عديم ( adim ) - مأخوذ از تازى - كلمهء نفى بمعنى بى كه چون بر سر اسم تازى درآيد كه داراى الف و لام باشد آن را منفى مىكند مانند : عديم الخير يعنى بيخير . و عديم المثال يعنى بىمثل و نظير و بىمانند . و عديم النظير : بىنظير و بىهمتا . و عديم الوفا : بىوفا و بىحقيقت و بىشرف . عدينة ( adinat ) ا . ع . چرم پارهء بن دول . ج : عدائن . و نام موضعى كه در آن قبور صالحان و مقبرهء ذو اشرف است . عدينة ( odaynat ) ا . ع . نام مدينهء تعز اليمن كه پايتخت يمن است . و نام زنى . عديى ( adayi ) ص . ع . منسوب بقبيلهء عدى . عذا ( az ) ا . ع . عذيت الارض عذا ( از باب سمع ) : خوش باد گرديد آن زمين . و عذى المكان : دور شد آن جاى از آب . عذاءة ( az at ) م . ع . عذوت الارض عذاءة و عذاوة ( از باب كرم ) : خوش باد گرديد آن زمين . عذاب ( az b ) ا . ع . شكنجه . و هر چه بنفس رسد از الم . ج : اعذبة . و قيل : اصل العذاب الضرب ثم استعمل فى كل عقوبة مؤلمة و استعير للامور الشاقة فقيل السفر قطعة من العذاب . و اصابه عذاب عذبين : رسيد آن را عذابى كه از وى رهائى ندارد . عذاب ( az b ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رنج و الم . و شكنجه و آزار . و درد . و سياست و عقوبت . و جفا . و بلا . و تنبيه . و زدن تازيانه و چوب و جز آن . و صدمه . و عذاب كردن : شكنجه كردن و عقوبت و سياست نمودن . و صدمه زدن . عذاب ( ez b ) ع . ج . عذب . عذابة ( az bat ) ا . ع . زهدان . و زهار . و بن زهار . عذاة ( az t ) ا . ع . زمين هموار خوش خاك دور از آب و از شورى . ج : عذوات . عذار ( ez r ) ا . ع . افسار ستور . و خط ريش . و دو جانب ريش . و نشان افسار بر روى ستور . ج : عذر . و طعام بنا . و طعام ختنه . و مهمانى و طعامى كه در پى هر امر جديد به طرز شادمانى ترتيب دهند و دوستان و آشنايان را بر آن خوانند . و درشتى زمين در فضاى فراخ . و زمين عرب مشرف بر زمين عراق . و داغى در جاى افسار . و شرم و حيا . و رخسار . و آنچه بدان مهار را ختم كنند بسوى سر شتر . و عذار من النصل : هر دو كرانهء پيكان . و هو خليع العذار يعنى او افسار گسسته و بر سر خود است و اين را دربارهء كسى گويند كه منهمك در غى و ضلالت باشد . عذار ( ez r ) و ( oz r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رستنگاه خط ريش . و عارض و صورت و رخساره . و گل عذار : كسى كه رخسارش مانند گل سرخ باشد . عذارى ( az r ) و ( az ri ) ع . ج . عذراء . عذارين ( ez rayne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه در شعر ذى الرمة دو كوه دراز از ريگ و يا دو راه . عذاف ( az f ) ا . ع . ما ذقت عذافا : نچشيدم چيزى را . عذاف ( oz f ) ص . ع . سم عذاف : زهر قاتل و كشنده . عذافر ( oz fer ) ا . ع . شير بيشه . و شتر بزرگ شگرف استوار جثه . و نام مردى . عذافرة ( oz ferat ) ا . ع . ماده شتر بزرگ شگرف استوار جثه . عذاق ( ez q ) ا . ع . ج . عذق . عذال ( azz l ) ص . ع . بسيار نكوهش كننده . عذال ( ozz l ) ع . ج . عاذل . عذالة ( azz lat ) ا . ع . است . و سرين . عذام ( azz m ) ا . ع . كيك . ج : عذم . عذام ( ozz m ) ا . ع . نوعى از شورگياه . عذامة ( ozz mat ) ا . ع . واحد عذام . عذانة ( az nat ) ا . ع . است . و سرين . عذاوط ( az vet ) ع . ج . عذوط . عذاويط ( az vit ) ع . ج . عذيوط و عذيوط . عذائم ( az em ) ع . ج . عذيمة . عذائيط ( az it ) ع . ج . عذيوط و عذيوط . غدب ( azb ) ا . ع . خوش گوارد و پاكيزهء از آب و خورش . و نام درختى . عذب ( azb ) م . ع . عذب الاكل عذبا ( از باب ضرب ) : ترك كرد خوردن را از شدت تشنگى . و عذبت عنه : منع كرد از او و بازداشت از او . و بازايستاد از او . و گذشت او را . عذب ( azb ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آب شيرين و خوش مزه و خوشگوار . و عذب البيان : خوش بيان و شيرين گفتار .