على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2705

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قليه مشك ( qalye - meck ) ا . پ . نوعى از بوى خوش . قم ( qom ) ا . پ . نام شهرى از توابع رى واقع در جنوب شرقى طهران كه مرقد فاطمهء دختر حضرت امام موسى الكاظم عليه السلام در آنجا واقع است و بدين جهت از شهرهاى مقدس و معروف ايران بشمار مىآيد . قم ( qamm ) م . ع . قم البيت قما ( از باب نصر ) : روفت خانه را . و قمت الشاة من الارض : بلب خورد آن گوسپند علف را . و قم الرجل : خورد آن مرد هر چه بر خوان بود . و قم الفحل الناقة : آبستن كرد آن گشن ماده شتر را . و قم الشيئ : خشك گرديد آن چيز . و يق : اقم الفحل الابل اقماما اى ضربها كلها فقمت هى قما للمطاوع . قمأ ( qam ' ) م . ع . قما قما و قماءة و قماة و قماء و قماء و قماءة و قماءة ( از باب فتح و كرم ) : خوار شد و حقير گرديد و ذليل شد . و قمئت الماشية قمأ و قماء و قماءة و قموء و قموءة : فربه شد ستور . و قمئت الابل بالمكان : اقامت كردند شتران در آن جاى از جهة فراخى و بسيارى گياه و فربه شدند . و قماه : بركند آن را . قماء ( qam ' ) و ( qem ' ) و ( qom ' ) م . ع . قما قمأ و قماء و قماء و قماء . مر . قمأ . قماء ( qem ' ) و ( qom ' ) ص . ع . ج . قمئ ( qami ' ) . قماءة ( qam 'at ) و ( qem 'at ) و ( qom 'at ) م . ع . قماقما و قماءة و قماءة و قماءة . مر . قمأ . قمأة ( qam'at ) م . ع . قماقمأ و قمأة . مر . قمأ . قمأة ( qam'at ) و ( qom'at ) ا . ع . جائى كه آفتاب بر آن نتابد . و جاى فراخى و ارزانى . قماح ( qem h ) ص . ع . ج . مقامح . قماح ( qem h ) م . ع . قامحت ابله مقامحة و قماحا : وارد شدند شتران او بر آب و از جهة بيمارى و يا سرما آب نخوردند . قماح ( qem h ) و ( qom h ) ا . ع . شهر اقماح : دو ماه سخت سرد كه سرما در آن شديد بود . و كذلك : شهر اقماح . قماحة ( qom hat ) ا . ع . زعفران . و هر گياهى كه رنگ زرد دهد . و سپيچه كه بر روى شراب و جز آن نشيند . قماحد ( qam hed ) ع . ج . قمحدوة . قماد ( qom d ) و قمادى ( qom diyy ) ص . ع . رجل قماد : مرد ستبر . و مرد درشت اندام . و رجل قمادى : كذلك . قمار ( qam r ) ا . پ . نام جائى در هند و عود قمارى : منسوب بدانجا مىباشد . قمار ( qem r ) م . ع . مقامرة و بگرو چيزى باختن . و نبرد كردن با هم بگرو . قمار ( qom r ) ا . پ . نام شهرى در هندوستان . قمار ( qom r ) و ( qem r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - منگيا و هر بازى كه در آن گرو و شرطى باشد . و قمار باختن : بازى كردن با شرط و گرو . قمارباز ( qom r - b z ) ا . پ . كسى كه با گرو و شرط بازى مىكند و منگياگر . قماربازى ( qom r - b zi ) ا . پ . بازى با شرط و گرو . و قماربازى كردن : بازى كردن با شرط و گرو . قمارخانه ( qom r - x ne ) ا . پ . جائى كه در آن قماربازى مىكنند و منگيا . قمارص ( qom res ) ص . ع . لبن قمارص : شير زبان گز ترش شده . قمارى ( qam ri ) ص . پ . منسوب بقمار كه موضعى است در هند . قمارى ( qam riyy ) ا . ع . ج . قمرية ( qomriyyat ) . قمارى ( qom riyy ) ا . ع . برگ درختى تند بوى خوشمزه از قمر كه موضعى است در پشت بلادزنگ آورند . قماس ( qem s ) ا . ع . غوطه و غوص . و فراوانى آب چاه . قماس ( qem s ) م . ع . مقامسة . مر . مقامسة . قماس ( qamm s ) ص . ع . غوطه خور و غواص . قماش ( qem c ) ا . ع . نام يك نوع حكم و تصديقى در دعاوى بازى و قمار . قماش ( qom c ) ا . ع . هر چيزى كه از اينجا و آنجا جمع كنند . و خرده چيزهائى كه از روى زمين برچينند . و ردى و هيچ‌كارهء از هر چيزى . و مردم فرومايهء ناكس . و قماش البيت : متاع و رخت خانه . و ما اعطانى الا قماشا يعنى نداد مرا مگر پست‌تر چيزى كه پيدا كرده بود . قماش ( qom c ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پارچهء ابريشمى . و كتان . و پارچهء پنبهء اعلا . و مال‌التجارهء از پارچه‌هاى نيكو و متاعهاى خوب . و پارچهء خوش قماش : خوش بافت و نيكو . و نيز قماش : متاع و رخت خانه . قماشير ( qam cir ) ا . ع . كماشير كه صمغ كرفس كوهى باشد . قماص ( qem s ) ا . ع . برجهندگى . المثل : ما بالعير من قماص يعنى نيست در اين خر بر جهندگى . و اين مثل را دربارهء ضعيفى گويند كه بىجنبش باشد . و نيز دربارهء كسى كه پس از عزت ذليل و خوار شده باشد .