على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2704

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قلى ( qoll ) ا . ع . دختر پست و كوتاه بالا . قليا ( qaly ) و ( qely ) ا . پ . كليا و زاج سياه . قليان ( qaly n ) ا . پ . غليان . قليب ( qalib ) ا . ع . چاه . و چاه سرگرد . و چاه سرنا گرفته . و چاه كهنه ، يذكر و يؤنث . ج : اقلبة و قلب ( qolb ) و ( qolob ) . و گرگ . قليب ( qolayb ) ا . ع . مصغر قلب يعنى دل كوچك . و مهره‌اى كه بدان زنان مردان را بند نمايند . و قليبى يعنى دل كوچك من . و بنو القليب : نام بطنى از تازيان . قليب ( qellib ) ا . ع . گرگ . قلية ( qelliyat ) ا . ع . بنائى شبيه بمعبد مر ترسايان را . قلية ( qaliyyat ) ا . ع . نوعى از قليه . ج : قلايا . قلية ( qalliyyat ) ا . ع . جمله و همه و همگى و جماعت . و بهترين جزء . قلية ( qelliyyat ) ا . ع . جمله و جملگى و همه و همگى . يق : جاء و ابقليتهم اى بجماعتهم و لم يدعوا ورائهم شيئا . و قولهم : اكل الضب بقليته يعنى خورد سوسمار را با پوست و استخوانش . قليج ( qalij ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - شمشير . قليخ ( qalix ) م . ع . قلخ قلخا و قليخا . مر . قلخ ( qalx ) . قليد ( qalid ) ا . ع . ريسمان از برگ خرما تافته . قليد ( qellid ) ا . ع . گنجينه . قليدس ( qolidos ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - اقليدس . قليذم ( qalayzam ) ا . ع . چاه بسيار آب . قليس ( qalis ) ا . ع . مرد زفت . قليس ( qollays ) ا . ع . نام كليسائى در صنعا بنا كردهء ابرهه . قليسية ( qolaysiyat ) و ( qolaysiyyat ) ا . ع . مصغر قلنسوة . قليص ( qalis ) ص . ع . آب برجهنده . قليط ( qalit ) ا . ع . فتق زده و مبتلاى بفتق . قليط ( qellit ) ا . ع . فتق و دبه كه در خايه پديد گردد . قليف ( qalif ) ا . ع . خم گل از سر برداشته شده . و جلت خرما و غلاف آن . قليف ( qalif ) ع . ج . قليفة ( qalifat ) . قليف ( qelyaf ) ا . ع . شتر مادهء بزرگ اندام . قليفة ( qalifat ) ا . ع . جلت خرما . ج : قليف . و ج ج : قلف ( qolot ) . قليل ( qalil ) ا و ص . ع . كم و اندك . ج : قليلون و قلل ( qolol ) و اقلاء ( aqell ' ) و قليل ( بلفظ مفرد ) . و قوله تعالى : عَمَّا قَلِيلٍ لَيُصْبِحُنَّ نادِمِينَ يعنى در زمان كمى . و فلان قليل المال : فلان كم است مال او . و گاه قليل بمعنى عدم مىآيد . يق : زيد قليل الخير اى لا يكاد يفعله . و قوم قليلون و يا قوم قليل يعنى گروه كم . قوله تعالى : وَ اذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ . و يق : لم يترك قليلا و لا كثيرا : واگذار نمىكند نه كم و نه بيش را . و فلان اتى بقليل : فلان چيز كمى آورد . و نيز قليل : پست قامت و لاغر . ج : قليلون و اقلاء و قلل . و ج ج : قللون ( qolo'luna ) . و نوعا قليل در قلت عدد و دقت جثه گويند . قليل ( qalil ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - اندك و كم . و خرد . و نادر . و كم قدر . و قليل الاعتبار : كم قدر و كم بها و كم قيمت . و قليل البضاعه : فقير و بىچيز . و قليل الحرمه : پليد و ناپاك و غير لايق مر توقير و احترام را . و قليل العدد : اندك . و قليل و كثير : كم و بيش . و خرج قليل : پول كم . و شئ قليل : چيز كم و اندك . و مقدار قليل : مقدار اندك . قليلا ( qalilan ) م ف . پ . بندرت و بطور اندك . قليلة ( qalilat ) ا . ع . زن پست قامت و لاغر . قليلة ( qellilat ) ا . ع . همگى و جملگى . يق : اخذه بقليلته . قليلون ( qaliluna ) ع . ج . قليل . قليلى ( qalili ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اندكى و كمى . و مقدار اندكى . قليلى ( qellil ) ا . ع . همگى و جملگى . يق : اخذه بقليلاه . قليميا ( qelimy ) ا . ع . اقليميا . قلينسة ( qolaynesat ) و قلينيسة ( qolaynisat ) ا . ع . قلنسوة كوچك . قليون ( qalyun ) ا . پ . غليان . و قسمى از ناو كه با هشت پارو رانند . قليه ( qalye ) ا . پ . گوشت بريان كرده . و خاكسترى كه از آن صابون مىسازند . و سنگ متخلخلى كه در هموار كردن چوب و صيقل دادن مرمر و جز آن به كار مىبرند و سنگ پا نيز گويند . و يك نوع از خاك و يا تركيبى از گياه‌ها كه در رنگ آميزى به كار مىبرند و قسمى از طعام كه از گوشت و سبزى آلات و جز آن ترتيب مىدهند . و قليهء سغدى : طعامى كه از گوشت و چرب روده و تخم‌مرغ پزند . قليه‌خوار ( qalye - x r ) ا . پ . ديوث و قلتبان .