على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2703

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قلوب ( qallub ) و ( qellavb ) ا . ع . گرگ . قلوبع ( qolavba ' ) ا . ع . يك نوع بازى مر تازيان را . قلوة ( qelvat ) ا . ع . ستورى كه صاحب خود را از همه پيش برد . قلوز ( qalavoz ) ا . ع . راه‌بر و قطاع - الطريق . و سوارانى كه پيشاپيش لشكر به راه روند . قلوس ( qolus ) ع . ج . قلس ( qals ) . قلوص ( qalus ) ا . ع . شتر مادهء جوان و آن در ميان شتر مادگان بمنزلهء دختر است در ميان زنان . و شتر مادهء باقى ماندهء بر سير . و شتر ماده‌اى كه نخست در سوارى آمده باشد تا آنكه بشش سالگى در آيد كه در اين وقت ناقة گويند . و نيز قلوص : ماده شتر بلند دراز دست و پا . ج : قلص ( qolos ) و قلائص . و ج ج : قلاص ( qel s ) . و نيز شتر مرغ ماده . و بچهء مادهء شتر مرغ . و چوزهء شوات . و نيز بطور كنايه دختر جوان را گويند . ج : قلص ( qolos ) . قلوص ( qolus ) م . ع . قلص قلوصا ( از باب ضرب ) : برجست . و قلصت نفسه : شوريد دل او . و قلص الماء : برآمد آب . و قلص القوم : بار بستند و كوچ كردند آن گروه و سير نمودند . و قلصت شفته : درهم كشيده شد لب او و در ترنجيد و برهم جست . و قلص الثوب : فراهم آمد و درهم . كشيده شد آن جامه پس از شستن . و قلص الظل عنى : بالا برآمد سايه و كم گرديد از من . و قلص الشيئ : درهم كشيده شد آن چيز و در ترنجيد . قلوط ( qellavt ) ا . ع . فرزندان جن . و اولاد شيطان . قلوع ( qalu ' ) ا . ع . شتر مادهء كلان جثه . و كمان كه چون بكشند آن را برگردد . ج : قلع ( qol ' ) . قلوع ( qolu ' ) ع . ج . قلع ( qal ' ) . و ج . قلع ( qel ' ) و ج . قلعة ( qal'at ) . قلولى ( qalavl ) ا . ع . مرغ بلند پرواز . قلومس ( qolumos ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - نام داروئى كه بتازى آذان الدب گويند . قلومن ( qoluman ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - زبد البحر و كف دريا . قلون ( qalun ) ا . پ . نام پهلوانى تورانى . قلون ( qolun ) ا . پ . خويش سردار چينى مكاتورا و كشندهء بهرام چوبينه . قلون ( qelun ) و ( qolun ) ع . ج . قلة ( qolat ) . قله ( qole ) ا . پ . نوعى از انگور . و اسبى كه رنگش بزردى مايل باشد . قله ( qalah ) ا . ع . چركينى اندام . قله ( qalah ) م . ع . قله قلها ( از باب سمع ) : چركين و زرد اندام گرديد . و نيز قله : داغ داغ شدن پوست از بسيارى ادرفن . و سياه شدن اندام . و بركنده شدن پوست از سختى و خشكى . قله ( qolle ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سر كوه و چكاد و هباك و چكاده و چكاه و سبكاد و سكاد و كلال . و سبوى بزرگ . قلهب ( qalhab ) ا . ع . مرد ستبر اندام عاجز از تكلم بواسطهء سنگينى و سستى . و مرد ديرينه . قلهبان ( qalhab n ) ا . ع . دراز بالا . قلهبة ( qalhabat ) ا . ع . ابر سپيد . قلهبس ( qalahbas ) ا . ع . گورخر كهن سال . و سرنرهء مردم . قلهبسة ( qalahbasat ) ا . ع . گورخر مادهء كهن سال . قلهبسة ( qalahbasat ) ص . ع . هامة قلهبسه : سرگرد . قلهذم ( qalahzam ) ا . ع . مرد سبك و خفيف . و درياى بزرگ بسيار آب . قلهزم ( qalahzam ) ا . ع . مرد ميانه قامت . و مرد بزرگ سر و ستبر هر دو تندى زير نرمهء گوش . و مرد كوتاه بالا . و اسب نيكو خلقت . قلهم ( qalham ) ا . ع . از اعلام است . قلهمة ( qalhamat ) ا . ع . شتاب و سرعت . قلهمس ( qalahmas ) ا . ع . پست بالاى گرداندام . قلهنف ( qalahnaf ) ا . ع . بلند اندام . قلى ( qaly ) م . ع . قليت اللحمم و السويق قليا ( از باب ضرب ) : بريان كردم گوشت و پست را . و قليت فلانا : زدم بر سر فلان . و قلى الصبى القلة و بها قليا ايضا : غوك چوب بازى كرد آن كودك ( واوى و يائى ) . قلى ( qeli ) و ( qel ) ا . ع . پتاس يعنى چيزى كه از حمض سوخته سازند . و آب اشنان . قلى ( qel ) ا . ع . غوك چوب . و دشمنى . قلى ( qel ) م . ع . قلاه قلى و قلاء و مقلية ( از باب ضرب و سمع ) : دشمن داشت آن را و سخت ناپسنديد . و گذاشت آن را و يا قلاه ( از باب ضرب ) يعنى گذاشت آن را و جدا شد از وى . و قليه ( از باب سمع ) يعنى دشمن داشت آن را . قلى ( qol ) ا . ع . سرهاى كوه . و تاركهاى مرد . قلى ( qeli ) ا . پ . كليا . قلى ( qoli ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - غلام .