على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2702
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دستخط و رقم و امضا . و اقرار . و قول و عهد . قلمة ( qalamat ) ع . ج . قالم . قلمتراش ( qalam - tar c ) ا . پ . چاقو و گزلكى كه بدان قلم و جز آن مىتراشند . قلمدان ( qalam - d n ) ا . پ . تپنگوئى كه در آن ابزارهاى نبشتن مانند قلم و چاقو و مقراض و قط زن مىگذارند . و نشانى مخصوص صدر اعظم . قلمدر ( qalam - dar ) ا . پ . نهال و درخت جوان . قلمدست ( qalam - dast ) ص . پ . كاتب و نويسنده و محرر . قلم دوات ( qalam - dav t ) ا . پ . محبره و اسباب تحرير . قلم ديده ( qalam - dide ) ص . پ . نوشته . قلم رسام ( qalam - rass m ) ا . پ . حكاك و منبت كار به روى برنج . قلمرو ( qalam - rav ) و قلم روى ( qalam - ravi ) ا . پ . ملك و مملكت و ولايت متصرف . و حكومت و فرمانروائى و سلطنت . و داورى . و محال متعلق بسلطنت و فرمان روائى . قلمزة ( qalammazat ) ا . ع . زن كوتاه بالاى ناكس . قلمزده ( qalam - zade ) ا . پ . نوشتهاى كه خط بطلان به روى كشيده باشند . و مكتوب . قلمزن ( qalam - zan ) ا . پ . كاتب و نويسنده . قلمس ( qalammas ) ا . ع . چاه پر آب و درياى بسيار آب . و مرد بسيار خير و نيك بخشنده و بسيار دهنده . و مهتر گرامى . و مرد نيك زيرك دورانديش ناآشنا و ناشناخته . و نام مردى كنانى من نساة الشهور كار يقف عند جمرة العقبة و يقول : اللهم انى ناسئى الشهور و واضعها مواضعها و لا اعاب و لا اجاب اللهم انى قد احللت احد الصفرين و جرمت صفر الموخر و كذلك فى الرجبين يعنى رجبا و شعبان انفروا على اسم اللّه و ذلك قوله تعالى : إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ . قلمعة ( qalma'at ) ا . ع . مردم فرومايه و ناكس . قلمعة ( qalma'at ) م . ع . قلمع راسه قلمعة : زد بر سر او و افگند او را و يا سترد موى سر او را . قلمكار ( qalam - k r ) ا . پ . نوعى از بافتهء رنگارنگ و الوان . و حكاك كه به روى برنج و نقره و طلا حكاكى مىكند . و نقاش . قلمكارى ( qalam - k ri ) ا . پ . صنعت حكاكى و نقاشى . قلمكشى ( qalam - kaci ) ا . پ . تحرير و خوشنويسى . قلمون ( qalamun ) ا . پ . بوقلمون . و پارچهء الوان . و گلى . قلمونيا ( qalmuniy ) ا . پ . صمغ صنوبر . قلمه ( qolme ) ا . پ . چاشنى . و غذائى كه از رودهء حيوانات آغنده سازند . و قورمه قلمه ( qalame ) ا . پ . قلمدر و درخت جوان و نهال . قلمى ( qalami ) ص . پ . منسوب بقلم . و شورهء قلمى : شورهء مانند قلم . قلمى ( qalami ) م ف . پ . نوشته شدهء با قلم و تحرير شده . و قلمى شدن و يا فرمودن : نحرير شدن و تحرير فرمودن . قلمى ( qalomi ) ا . پ . قسمى از بالاپوش . قلنبگ ( qalanbag ) ا . پ . نوعى از عود بغايت خوشبوى . قلنة ( qalannat ) ا . ع . نام شهرى در اندلس . قلندر ( qalandar ) ا . پ . شخص مجرد بىقيد در پوشاك و خوراك و طاعات و عبادات كه انزوا اختيار كند . و نوعى از چادر و خيمهء يك ديركى . قلندرا ( qalandar ) ا . پ . نوعى از پارچهء ابريشمين . و نوعى از چادر يك ديركى . قلندرى ( qalandari ) ا . پ . قسمى از چادر و خيمهء يك ديركى . قلنديس ( qalandis ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - زاج سياه كه كفشدوزان جهة سياه كردن چرم به كار مىبرند . قلنسة ( qalnasat ) م . ع . قلنسته قلنسة : پوشانيدم او را قلنسوة . قلنسوة ( qalansovat ) ا . ع . كلاه دراز . ج : قلانس و قلانيس و قلنسى ( qalansi ) و قلاسى ( qal si ) و ( qal siyy ) . قلنسى ( qalansi ) ع . ج . قلنسوة . قلنسية ( qolansiyat ) ا . ع . كلاه دراز و قلنسوة . قلو ( qalv ) م . ع . قلوت اللحم و السويق قلوا ( از باب نصر ) : بريان ساختم گوشت و پست را . و قلا الابل : سخت راند شتران را . و قلت الناقة بصاحبها قلوا : پيشى گرفت آن ماده شتر مر صاحب خود را . و قلا الصبى القلة و بها قلوا : غوك چوب بازى كرد آن كودك . و قلا الحمار الاتان : طرد كرد آن نره خر ماده خر را و راند آن را . قلو ( qelv ) ا . ع . جوان و خفيف و سبك از هر چيزى . و خر جوان سبك . و مادهاى كه از سوختهء شور گياه مىگيرند . قلوب ( qalub ) ا . ع . بسيار برگردنده . و گرگ . قلوب ( qolub ) ع . ج . قلب ( qalb ) . قلوب ( qolub ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دلها .