على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2676

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

قضبات ( qazab t ) ع . ج . قضبة ( qazbat ) . قضبان ( qozb n ) و ( qezb n ) ع . ج . قضيب . قضبة ( qazbat ) و قضب ( qazb ) ا . ع . اسپست‌تر . قضبة ( qazbat ) ا . ع . شاخهء درخت . و تير ناتراشيدهء از شاخ درخت نبع . ج : قضبات . و گياه كه تر و تازه خورده شود . ج : قضب ( qazb ) . قضبة ( qezbat ) ا . ع . گله‌اى از شتران و گوسپندان . و سبك و باريك اندام از مردمان و شتر مادگان . قضة ( qezat ) ا . ع . قسمى از گياه . ج : قضى ( qez ) و قضات و قضون . قضة ( qozat ) ا . ع . عيب و آهو . قضة ( qazzat ) ا . ع . آنچه شكسته و ريزه گردد از سنگريزه . و بقيهء هر چيزى . و گروههء خرد رشته . و پشتهء خرد . قضة ( qezzat ) و ( qazzat ) ا . ع . دوشيزگى . و دوشيزگى ربائى . و زمين سنگريزه ناك . و زمين پست كه خاكش همه ريگ باشد و در يك جانب و يا گرداگردش زمين درشت بلند بود . و گونهء هر چيزى . و سنگريزهء خرد . قضة ( qozzat ) ا . ع . عيب و آهو . قضض ( qazaz ) ا . ع . سنگريزه كه شكسته و ريزه گردد . و خاكى كه بر فرش نشيند . و سنگريزهء خرد . و جاءوا قضضهم و قضيضهم يعنى آمدند همه . قضض ( qazaz ) ص . ع . طعام قضض : طعام سنگريزه ناك . قضض ( qazaz ) م . ع . قض قضا و قضضا . مر . قض ( qazz ) . قضض ( qazez ) ص . ع . مكان قضض : جاى بسيار سنگريزه . و طعام قضض كذلك . قضع ( qaz ' ) ا . ع . درد . و بريدگى . و پيچى در شكم مردم . قضع ( qaz ' ) م . ع . قضعه قضعا ( از باب فتح ) : ستم كرد بر او و مغلوب ساخت ويرا . قضعم ( qaz'em ) ا . ع . مرد پير كهن سال . قضعم ( qez'em ) ا . ع . شتر مادهء كهن سال . قضف ( qazaf ) ا . ع . سنگهاى تنك . قضف ( qazaf ) و ( qezaf ) م . ع . قضف قضفا و قضفا و قضافة . مر . قضافة . قضف ( qazaf ) و قضفان ( qezf n ) و ( qozf n ) ع . ج . قضفة ( qazafat ) . قضفان ( qozf n ) ع . ج . قضيف . قضفة ( qazafat ) ا . ع . پاره‌اى از زمين درشت خميدهء اندك دراز . و پشته‌اى كه از سنگ نمايد . ج : قضف ( qazaf ) و قضاف و قضفان ( qezf n ) و ( qozf n ) . و نيز چند پشتهء خرد كه آب در ميانشان در پست جاى روان گردد . و جاهاى بلند از سنگ و گل . و نيز قضفة : مرغ سنگخوار . قضفة ( qezafat ) ا . ع . پارهء ريگ تودهء از جاى خود دور افتاده . قضقاض ( qazq z ) ا . ع . اشنان و يا نوعى از شوره گياه . قضقاض ( qazq z ) و ( qezq z ) ا . ع . زمين هموار . قضقاض ( qazq z ) و ( qozq z ) ص . ع . اسد قضقاض : شير درهم شكنندهء صيد . و كذلك : قضقاض . قضقضة ( qazqazat ) ا . ع . حكايت آواز شكستن استخوان . قضقضة ( qazqazat ) م . ع . قضقض الشيئ قضقضة : كوفت آن چيز را و درهم شكست . قضلام ( qezl m ) ا . ع . نيك گزندهء از شتر و جز آن كه بگزد و بشكند هر چيزى را قضم ( qazm ) ا . ع . خوردن بكرانهء دندان . و خوردن چيزى خشك . المثل : يبلغ الخضم بالقضم يعنى به خوردن بكرانه‌هاى دندان بسيرى رسد و امور دشخوار و بنهايت دور را به نرمى و آهستگى دريابد . قضم ( qazm ) م . ع . قضمت الدابة شعيرها قضما ( از باب سمع و از ضرب نيز آيد ) : كفانيد آن ستور جورا با كرانه‌هاى دندان خود . و قضمت يده : شكستم دست او را . و نيز قضم : خوردن چيزى خشك . خوردن ستور علف را . قضم ( qozm ) ا . ع . قطن و پبه . قضم ( qazam ) ا . ع . ج . قضيم . قضم ( qazam ) ا . ع . شمشير . و تكسر و شكستگى . يق : فى مضارب السيف قضم اى تكسر . قضم ( qazam ) م . ع . قضم قضما ( از باب سمع ) : كفته دندان گرديد و شكسته گشت كرانه‌هاى دندان آن و ريزه ريزه شد دندان آن و يا سياه گشت . قضم ( qazem ) ص . ع . كسى كه قضم رسيده باشد دندان وى را . قضم ( qazem ) ا . ع . شمشير كهنه كه از كهنگى كناره‌هاى آن شكسته باشد . قضماء ( qazm ' ) ص . ع . مؤنث اقضم : زن قضم رسيده دندان . قضمة ( qozmat ) ا . ع . آنچه بكرانهء دندان گزند و خورند . يق : ما ذقت قضمة يعنى نچشيدم دندان گيرى . قضنون ( qezuna ) ع . ج . قضة ( qezat ) . قضى ( qazy ) م . ع . قضى قضيا و