قضية و قضاء . مر : قضاء ( qaz ' ) . قضى ( qaz ) ا . ع . عنجد كه نوعى از مويز باشد . قضى ( qez ) ع . ج . قضة . قضى ( qaziyy ) ص . ع . رجل قضى : مرد زود باز دهندهء وام . و چست و چابك در حكومت و داورى . قضى ( qaziyy ) ا . ع . مرگ . قضئ ( qaze ' ) ص . ع . ثوب قضئ : جامهء بوى گرفته از نمى . قضيب ( qazib ) ا . ع . شاخ درخت . ج : قضبان ( qozb n ) و ( qezb n ) . و نره . و نرهء خر . و تازيانه . و ماده شتر رام ناشده . و كمان از شاخه ساخته و يا از شاخهء ناشكافته ساخته . و شمشير لطيف . و شمشير بران و قاطع . ج : قضب ( qozob ) . و نيز قضيب : نام رودبارى . و نام مردى . و منه المثل : اصبر من قضيب . و نام خرما فروشى در بحرين . و منه المثل : الهف من قضيب ، اصله انه اشترى قوصرة حشف و كان فيها بدرة فلحقه بائعها فاستردها و كان مع البائع سكين ليقتل به نفسه ان لم يجد البدرة فاخذ قضيب السكين فقتل به نفسه تلهفا على البدرة . قضيب ( qazib ) ص . ع . زده شده به چوب و تركه . قضيب ( qazib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شاخهء درخت . و نره . و كاو كلور . قضئة ( qaze'at ) ص . ع . مؤنث قضئ . يق : قربة قضئة : خيك بوى گرفته از نمى . قضية ( qaziyyat ) ا . ع . فرمان . ج : قضايا . قضية ( qaziyyat ) م . ع . قضى قضيا و قضية و قضاء . مر . قضاء . قضيض ( qaziz ) ا . ع . آواز تنگ شتر . و سنگريزهء بزرگ . و قولهم : جاءوا بقضيضهم يعنى آمدند همه . قضيض ( qaziz ) م . ع . قض النسع قضيضا ( از باب ضرب ) : آواز كرد تنگ شتر گوئى گسستن گرفت . قضيف ( qazif ) ص . ع . باريك و تنك و نحيف . ج : قضفان و قضاف . قضيم ( qazim ) ا . ع . پوست سپيد كه بر آن نويسند . ج : قضم ( qazam ) . و مرد قضم رسيده دندان . و شمشير كهنهء دم فرو ريخته . و كيسهء چرمين . و جامه‌دان چرمين . و اديم هر چه باشد . و گستردنى از اديم . و نقره و سيم . و بوريا كه بجاى رشته‌اش تسمه باشد . و نامهء سپيد . و علف و جو ستور . و ما ذقت قضيما يعنى بچشيدم دندان‌گيرى . قضيمة ( qazimat ) ا . ع . نطع و گستردنى از اديم . قضيه ( qaziyye ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مطلوب و مراد . و خبر . و حكم و امر . و فتوا . و دليل . و قياس . و داستان و حكايت و نقل و قصه . و مناقشه و منازعه و مباحثه و مجادله . و حال و كار . و دعوا و مرافعه . و مرگ . و اتفاق و حادثه . و باصطلاح منطق : جملهء خبريه كه احتمال صدق و كذب هر دو دارد . و قضيهء انشائيه : جملهء انشائيه . و قضيهء جزئيه : جمله‌اى كه در آن حكم كرده شود بر بعض افراد موضوع مانند : بعض الحيوان انسان . و قضيهء كليه : حكمى كه بر جميع افراد موضوع شامل باشد مانند : كل انسان حيوان . و قضيهء منعكسه : مقدمه‌اى كه به عكس مدعا واقع گردد و در اصطلاح منطق آن باشد كه در وى جزء اول را ثانى و جزء ثانى را اول قرار دهند بر وجهى كه ايجاب و سلب و صدق اصل محفوظ باشد نه كليت و جزئيت و كذب اصل چنان كه گويند : كل انسان حيوان و بعض الحيوان انسان . و قضيهء مهمله : آنكه موضوع آن شخص معين نبود و در آن بيان كليت و جزئيت نشود . قط ( qat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - برش بر پهنا . و قط زدن قلم : بريدن نوك خامه بر پهنا . قط ( qat ) و ( qatt ) ع . اسم فعل بمعنى بس است و كفايت مىكند و كافى است . و قطك يعنى بس است تو را . و قطى و يا قطنى ( qateni ) و يا قطنى ( qatteni ) يعنى بس است مرا . و قط ( qat ) عبد الله درهم و يا قط ( qatto ) عبد الله درهم : و يا قطن عبد الله درهم يعنى كافى است عبد اللّه را درهمى . قط ( qat ) و ( qot ) و ( qatt ) و ( qott ) ع . ظرف زمان بمعنى هرگز و هميشه . يق : ما رايت مثله قط يعنى نديدم مانند آن را هرگز . و ما عندك الا هذا قط : نيست در نزد تو مگر اين هميشه . و ما علمت الا هذا قط اليوم : نمىدانم مگر اين را هرگز در امروز . و ما فعلت هذا قط ( qato ) و قط ( qatto ) : بجا نياوردم اين را هرگز . و قولهم : قط ( qato ) يا هذا و يا قط ( qatta ) يا هذا و يا قط ( qatte ) يا هذا و يا قط ( qato ) يا هذا و يا قط ( qaton ) يا هذا هر پنچ وجه جايز است . و ما له الا عشرة قط ( qat ) يا فتى و يا قط ( qatten ) يافتى . و در دعا گويند : اللهم اغفر لى كل ذنب اذنبته قط . قط ( qatt ) ا . ع . نرخ‌گران . و موى كوتاه سخت پيچيده . و موى زنگى . ج : قطاط و اقطاط . قط ( qatt ) ص . ع . رجل قط الشعر : مرد كوتاه موى سخت پيچيده . ج : قطون و قطاط و اقطاط . و سعر قط : نرخ گران . قط ( qatt ) و ( qat ) ا . ع . بانگ سنگخوار . قط ( qatt ) م . ع . قط الشيئ قطا