على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2671
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ اى احسن ما يقص . و سينه . و سر سينه . و ميانهء سينه . و استخوان سينه . و پشم بريدهء گوسپند . ج : قصاص . قصص ( qasas ) م . ع . قص اثره قصا و قصصا ( از باب نصر ) : بر پى آن رفت و پيروى كرد آن را . قوله تعالى : فَارْتَدَّا عَلى آثارِهِما قَصَصاً . و قص الخبر : آگاهانيد خبر را به او . و قص الشعر و الظفر : بكازود بريد موى و ناخن را . و قصت الشاة و الفرس : پيدا و نمايان گرديد آبستنى گوسپند و اسب . و باردار گرديد . و آزمند گشنى گرديد . و قصه الموت : نزديك بمرگ رسيد . و ضربه حتى قصه على الموت : زد او را تا آنكه نزديك بمرگ رسيد . قصص ( qesas ) ع . ج . قصة ( qessat ) . قصص ( qesas ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قصهها و حكايتها و افسانهها . قصص ( qosas ) ع . ج . قصة ( qossat ) . قصطاس ( qost s ) و ( qest s ) ا . ع . قسطاس . مر . قسطاس . قصطبير ( qastabir ) ا . ع . نره . قصطل ( qastal ) ا . ع . قلعه و حصار . و گرد و غبار . قصع ( qas ' ) م . ع . قصع فلان قصعا ( از باب فتح ) : فرو برد فلان جرعهء آب را . و قصعت الناقة بجرتها : فرو برد ماده شتر نشخوار خود را و يا خائيد آن را و يا برآورد نشخوار را از شكم و هنوز نخائيد و يا پر كرد دهن را از نشخوار و يا نيكو و نرم خائيد نشخوار را . و قصع البيت : لازم گرفت خانه را . و قصع الماء عطشه : فرونشانيد آب تشنگى آن را . و قصع الجرح بالدم : پر شد جراحت از خون و درخشيد و نمايان گشت . و قصع القملة بالظفر : ميان دو ناخن كشت شپش را . و قصع فلانا : خوار و حقير داشت فلان را . و در دعاى بد گويند : قصع الله شبابه يعنى جوان نگرداند او را خداى و گواليده نشود و جوانى آن را در درنگى اندازد . و قصع الغلام او هامته : به كف دست زد بر تارك سر آن كودك ، قيل : و الذى يفعل به ذلك لا يشب . قصع ( qasa ' ) م . ع . قصع قصعا و قصاعة . مر . قصاعة ( qas 'at ) . قصع ( qase ' ) ص . ع . غلام قصع : كودك ريزه و خرد . قصع ( qesa ' ) ع . ج . قصعة ( qos'at ) . قصع ( qosa ' ) ع . ج . قصعة ( qos'at ) . قصعاء ( qas ' ' ) ا . ع . سوراخ كلاكموش كه بدان درون خانه در آيد . قصعات ( qasa ' t ) ع . ج . قصعة . قصعة ( qas'at ) ا . ع . كاسه . و ظرفى كه در آن غذا خورند . و طبق . و بشقاب . و گفتهء ترازو . و حقه . ج : قصاع و قصع ( qesa ' ) و قصعات . و قصعة المساكين : فكة كه ستارگان گرد آمدهء سپس سماك رامح باشد . قصعة ( qos'at ) ا . ع . غلاف نرهء كودك كه چندان فراخ باشد كه حشفه از آن بيرون آيد . ج : قصع ( qosa ' ) . قصعة ( qos'at ) و ( qosa'at ) ا . ع . سوراخ كلاكموش كه بدان اندرون خانه درآيد . قصعة ( qase'at ) ص . ع . مؤنث قصع ( qase ' ) . قصعل ( qos'ol ) ا . ع . مرد لئيم و فرومايه و ناكس . قصعل ( qos'ol ) و ( qes'el ) ا . ع . كژدم . و بچهء كژدم . و بچهء گرگ . قصف ( qasf ) ا . ع . لهو و لعب و بازى . قصف ( qasf ) ا . ع . ج . قصفة . قصف ( qasf ) م . ع . قصفت العود قصفا ( از باب ضرب ) : شكستم آن چوب را . و قصف العود : شكست آن چوب ( لازم و متعدى ) . و قصفت الريح السفينة : شكست باد كشتى را . و قصف الرعد و غيره قصفا و قصيفا : سخت غريد تندر و جز آن . و قصف فلان قصفا : بازى كرد فلان . و گفتهاند : قصف به اين معنى اخير عربى نيست . قصف ( qasaf ) م . ع . قصف العود قصفا ( از باب سمع ) : نرم و زود شكن گرديد آن چوب . و قصف النبت : باليد آن گياه چندان كه كج گرديد بسبب درازى . و قصف الرمح : كفته گرديد آن نيزه بدرازا . و قصف نابه : نيمهء دندان آن شكسته شد . و قصفت الشجرة : پوسيده و زود شكن شد آن درخت . و قصفت القناة : شكسته گرديد آن نيزه بىآنكه جدا شود . و قصف البعير : سخت بانگ كرد آن شتر . قصف ( qasef ) ص . ع . هر چيز به دو نيمه شكسته . و رجل قصف : مرد ضعيف و ناتوان كم زور و زود متاثر از ناملايمات . و رجل قصف البطن : مردى كه در هنگام گرسنگى سست و فروهشته گوشت گردد و تاب نياورد گرسنگى را . قصفان ( qosf n ) ع . ج . قصف ( qasf ) . و ج ج . قصفة ( qasfat ) . قصفة ( qasfat ) ا . ع . پايهء نردبان . و انبوهى قوم . و سپوختن . و مزاحمت مر يكديگر را . و پارهء ريگ تودهء فرو دريده . و باريكى و تنكى درخت ارطى . ج : قصف ( qasf ) . و ج ج : قصفان ( qosf n ) .