على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2670
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
نكنى . و نيز شبانگاه . يق : اتيته قصرا اى عشيا . و قصر الظلام : آميزش تاريكى و روشنائى شبانگاه . و حئبت قصرا : آمدم من در نزديكى شب هنگام عصر . و قوله تعالى : بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ . قيل : شرر النار . قصر ( qasr ) م . ع . قصر الشيئ قصرا و قصارة و قصيرا ( از باب كرم ) : كوتاه گرديد آن چيز . و قصرته قصرا ( از باب نصر ) : كوتاه كردم و كم كردم درازى آن را . و قصرت الصلاة و منها قصرا : كوتاه كردم نماز را و نماز قصر خواندم . قوله تعالى : فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ . و يق : قصرت الصلاة ( مجهولا ) . و قصرت فى الامر قصرا و قصورا : باز ايستادم از آن كار و فرو ماندم و عاجز گرديدم . و قصرت الثوب قصرا : گازرى كردم آن جامه را و سپيد نمودم . و قصر عن الشيئ قصورا : درماند در آن چيز و عاجز شد . و قصر عنى الوجع : فرو نشست از من درد و بر طرف شد . و كذا : قصر عنى الغضب . و قصر الطعام : باليد گندم و گران گرديد و كم شد و ارزان گشت . و قصر السهم عن الهدف : نرسيد آن تير بنشانه . و قصرت النفقة بالقوم : نرسيد نفقة بآنقوم . و قصر قيد البعير قصرا : تنگ كرد قيد آن شتر را . و قصر على نفسه ناقة : نگاهداشت براى خود ماده شترى تا شير آن را بنوشد . و قصر فلانا قصرا : نگاهداشت فلان را و حبس كرد آن را . و قصر الشعر : حذف كرد سبب ساكن را از شعر و ساكن كرد سبب متحرك را . و قصر عن الامر : عاجز شد از آن كار . و قصر عن المكان : باز ايستاد در آن جاى و از آن در نگذشت . و قصر الستر : فروهشت آن پرده را . و نيز قصر : شبانگاه كردن . و درهم شدن تاريكى . يق : قصرنا اى امسينا . و قصره على الامر قصرا ( از باب ضرب ) : رد كرد آن را به آن كار . و قصر الشيئ على كذا : تجاوز نداد آن چيز را به غير آن . و قصر الظلام : درهم شد تاريكى . و قصره : كوتاه كرد آن را . و قصر الشعر : بريد موى را و باز ايستاد از ارسال آن . قصر ( qasr ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كوشك . و كوشك پادشاهى . و قصر دوازده درى : فلك البروج . قصر ( qasr ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - كوتاه . و نماز قصر : نماز كوتاه كه در سفر خوانند يعنى دو ركعت صبح و دو ركعت ظهر و دو ركعت عصر و سه ركعت مغرب و دو ركعت هنگام خفتن . قصر ( qasr ) و ( qasar ) ا . ع . كوتاهى . و سستى و فرو گذاشت . يقال : هو احب القصر فى الامر . و كذلك : احب القصر . قصر ( qasar ) ا . ع . آنچه در پرويزن ماند پس از بيختن . و اسپست كه به اول كوفتن برآيد . و پوست بالاى دانه . و بيخ درخت . و بيخ خرمابن . و باقى ماندهء از بيخ آنها . و گردن مردم . و گردن شتر . و خشكى در گردن . و سستى . قصر ( qasar ) م . ع . قصر قصرا ( از باب سمع ) : خشك گردن گرديد . و قصر الرجل : دردگين بن گردن گشت آن مرد . قصر ( qasar ) ا . ع . ج . قصرة ( qasarat ) . قصر ( qaser ) ص . ع . خشك گردن . قصر ( qesar ) ا . ع . كوتاهى . قصر ( qesar ) م . ع . قصر قصرا و قصارة و قصرا . مر . قصر ( qasr ) . قصراء ( qasr ' ) ص . ع . مؤنث قصر ( qaser ) و اقصر . قصراء ( qosar ' ) ع . ج . قصير . قصرة ( qasrat ) ا . ع . پس گردن . قصرة ( qosrat ) ا . ع . كوتاهى . و فرو گذاشت . يقال : هو احب القصرة فى الامر . قصرة ( qasarat ) ا . ع . آنچه در پرويزن ماند سپس بيختن . و اسپست كه به اول كوفتن برآيد . و پوست بالاى دانه . و پتك آهنگر . و پارهاى از چوب . و دمغزهء مرغ . و بن گردن . ج : قصر ( qasar ) و اقصار . و درد بن گردن . قصرة ( qaserat ) ص . ع . مؤنث قصر ( qaser ) . قصرة ( qasrat ) و ( qosrat ) ا . ع . فلان بن عمى قصرة يعنى فلان نزديك است به من در نسب . و كذلك : قصرة . قصرى ( qesr ) و ( qosr ) ا . ع . آنچه در پرويزن ماند سپس بيختن . و اسپست كه بنخستين كوفتن برآيد . و پوست بالائين دانه . قصرى ( qosr ) ا . ع . نوعى از اژدر . و كوتاهترين استخوان پهلو . و استخوان پهلو نزديك تهيگاه و يا نزديك چنبر گردن . و سورة النساء القصرى : سورة الطلاق . قصرى ( qasar ) و ( qosr ) ا . ع . نوعى از افعى . قصرى ( qosriyy ) ص . ع . رجل قصرى اى خاص و هو خلاف عمى . قصرى ( qesriyy ) ا . ع . دانهاى كه در خوشه و كفه بماند سپس كوفتن . قصريان ( qosriy ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه : دو استخوان كوتاه پهلو . قصص ( qasas ) ا . ع . قصه و هر چيز كه بعينه آن را روايت كنند . قوله تعالى : نَحْنُ