على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2669

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

فرو مىكنند و در اسب دوانى اول سوارى كه بدان مىرسد آن را برميگيرد . قصب السكر : نىشكر . قصب ( qasab ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - نى . و ماشوره . و هر چيز مستطيل ميان كاواك . و جامه‌اى كه از كتان و ابريشم بافند . و قصب الجيب : پارهء كوچكى از نى كه در آن نامه نهاده و در جيب پنهان كرده بمسافات بعيده برند . و نيز نوعى از خرما . و قصب السبق بردن : غالب آمدن و سبقت و پيشدستى كردن . و قصب سه دامنى : دريا . و جامهء چاك دار . و قصب مصرى : جامه‌اى كه در مصر مىبافند . و شعاع و پرتو آفتاب . و رعد و برق . قصباء ( qasb ' ) ا . ع . روئيد نگاه نى و نيستان . و نى . و ج . قصب ( qasab ) ، و قيل هى واحد و جمع كالحلفاء و الطرفاء . قصباة ( qasab t ) ا . ع . واحد قصب يعنى يك نى . قصبات ( qasab t ) ع . ج . قصب ( qasab ) . و ج . قصبة . قصبات ( qasab t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قصبه‌ها و شهرها . قصبة ( qasabat ) ا . ع . واحد قصب يعنى يك نى . و نيز قصبة : چاه نو كنده . و كوشك . و درون كوشك . و توك موى پيچيده . و هر استخوان با مغز . ج : قصبات . و شهر . و شهر معظم و شهر بزرگ . و ده . و نام دهى در عراق . و نيز قصبة : بند آب . و كرد زراعت . و پشته‌اى كه در پاى ديوار سازند تا آب در پاى آن نيفتاده و جمع نگشته ديوار ويران نگردد . و سراى . ج : قصاب . و قصبة الانف : استخوان ميان دو بينى . و قصبة الاصبع : انگشت كوچك . و قصبة السواد : شهر آن سواد . و قصبة القرية : ميان ده . قصبة ( qasebat ) ص . ع . ارض قصبة : زمين بسيار نى و بسيار كلك . قصبك ( qasbak ) ا . پ . نوعى از صدف . قصبلة ( qasbalat ) م . ع . قصبل الطعام قصبلة : خورد همهء طعام را . قصبور ( qasbur ) ا . ع . گشنيز . قصبه ( qasabe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ده بزرگ . و شهر كوچك . و نى . و ناى گلو . قصبى ( qasabiyy ) ا . ع . واحد قصب يعنى يك پارچه كتان تنك نرم . قصة ( qassat ) و ( qessat ) ا . ع . گچ . ج : قصاص ( لغة حجازية ) . الحديث : الحائض لا تغتسل حتى ترى القصة البيضاء اى حتى تخرج القطنة او الخرقة التى تحتشى بها كانها قصة لا تخالطها صفرة . قصة ( qessat ) ا . ع . خال و خبر . و كار . و سخن . و شان . و هر آنچه نوشته شود . ج : قصص . قوله تعالى : قَصَّ عَلَيْهِ الْقَصَصَ . قصة ( qossat ) ا . ع . موى پيشانى . ج : قصص ( qosas ) و قصاص . قصد ( qasd ) ا و ص . ع . مرد ميانه نه فربه نه لاغر . و راستى راه . و عدل و عدم جور . و نيكى . و جانب . و اعتماد . و قليل و كم . و اعطاه قصدا اى قليلا . و طريق قصد : راه سهل و آسان . و سبيل قصد : راه راست و مستقيم . قوله تعالى : وَ عَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ . و هو على قصد : او بر رشد و رستگارى است . قصد ( qasd ) م . ع . قصده و له و اليه قصدا و مقصدا ( از باب ضرب ) : آهنگ كرد او را و طلب كرد او را . و آمد او را . و قصد قصده : آهنگ كرد بجانب او . و قصد فلان فى الامر قصدا : ميانه روى كرد فلان در آن كار و افراط نكرد . و خواهان رشد شد . و قصد الشاعر : پيوسته ؟ ؟ ؟ اتصال آورد آن شاعر اشعار را . و قصد العود : شكست آن چوب را و يا دو نصف كرد آن چوب را . و قصد الطريق : نزديك شد آن راه . و قصد اليه : اعتماد كرد بر آن . و قصد على الامر : تنگ گرفت بر آن كار . و قصد الرجل : عدالت كرد آن مرد و جور نكرد . و اقصد فى مشيك و يا اقصد بذرعك ( در هر دو بصيغهء امر ) يعنى مدارا كن بنفس خود و بازدار آن را . قصد ( qasd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آهنگ و چسم و گراه و گراى . و غرض و ملچكا و نيت و مقصود . و قصد كردن : آهنگ كردن و گرايستن . و نيت كردن . و مصمم شدن . و به قصد يعنى بعمد و از روى عمد نه از روى سهو . قصد ( qasad ) ا . ع . گرسنگى . و برگ درخت عضاه كه در خريف برآيد . و نيز قصد : عوسج كه درختى است خاردار ، گويند عصاى موسى از چوب آن بوده . و قصد العوسج : ساقه‌هاى نرم و نازك عوسج و سر شاخه‌هاى آن . قصد ( qased ) ص . ع . رمح قصد : نيزهء شكسته . قصد ( qesad ) ع . ج . قصدة . قصدا ( qasdan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - عمدا و از روى عمد نه از روى سهو و با غرض و مخصوصا . قصدار ( qasd r ) ا . پ . نام كشورى و اقليمى . قصدة ( qesdat ) ا . ع . پاره‌اى از چيز شكسته . ج : قصد ( qesad ) . قصدة ( qasadat ) ا . ع . برگ و شاخى كه نخستين از درخت خاردار برآيد . قصدير ( qasdir ) ا . ع . رصاص و قلعى . قصر ( qasr ) ا . ع . هيزم بسيار . و هيزم خشك بسيار . و كوشك . و خانه . و خانهء از سنگ برآورده . ج : قصور . و كوتاهى خلاف طول . و نهايت . يق : قصرك ان تفعل كذا : پايان كار تو همين است كه چنين