على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2637

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

باب نصر ) : در پس سر آن زد . و قذل فلان : برگرديد فلان و ميل كرد . و جور كرد فلان . و قذل فلانا : در پى فلان رفت و يا عيب كرد فلان را . و قذل فى - الامر : كوشش نمود در آن كار . قذل ( qazal ) ا . ع . عيب و آهو . قذل ( qozol ) ع . ج . قذال . قذم ( qazm ) م . ع . قذم له من المال قذما ( از باب نصر ) : بيك بار مال نيكو داد آن را . قذم ( qazam ) م . ع . قذم الرجل قذما و قذمة ( از باب سمع ) : فرو خورد آن مرد آب را . قذم ( qozam ) ا . ع . مهتر بسيار بخشنده و بيك بار مال نيكو دهنده . قذم ( qozom ) ا . ع . چاه‌هاى پست فرو رفته . قذم ( qezamm ) ا . ع . نيك تيزرو و سخت توانا . قذم ( qezamm ) ص . ع . رجل قذم : مرد بسيار دهش و بسيار بخشنده . قذمة ( qozmat ) م . ع . قذم قذما و قذمة . مر . قذم . قذمة ( qozmat ) ا . ع . جرعه . قذمور ( qozmur ) ا . ع . خوان سيمين . قذور ( qazur ) ص . ع . رجل قذور : مردى كه از بد خوئى كناره گزين باشد و با مردم نياميزد و مخالطه نكند . قذور ( qazur ) ا . ع . زن كناره‌گير از مردان و پاكيزه و دور از پليديها . و ماده شترى كه از شتران ديگر كناره گزيده در گوشه‌اى خسبد . و بدون الف و لام : نام زنى . قذوف ( qazuf ) ص . ع . فلاة قذوف : دشت نيك دير دست و دور اندازندهء مردم را . و نوى قذوف و تيه قذوف كذلك . و بلد قذوف : شهرى كه جهة دورى دور اندازد مردم را . قذى ( qazy ) م . ع . قذت العين قذيا و قذى و قذيا و قذيانا ( از باب ضرب ) : بيرون انداخت چشم خاشاك و خم را . و قذت قاذية : پيش آمدند گروهى از مردم . و قذت الشاة : سپيدى افگنده شد از زهدان آن گوسپند هنگام خواهانى گشن . يق : كل ذكر يمذى و كل انثى تقذى . قذى ( qaz ) ا . ع . خاشاك . و خاشاك كه در چشم افتد . و خاشاك كه در شراب افتد . و ريم و خون كه از زهدان ماده شتر و جز آن پيش و پس زادن رود . و هو يغضى على القذى : او خاموش مىماند در خوارى و ستم . قذى ( qaz ) م . ع . قذيت عينه قذى و قذيانا ( از باب سمع ) : خاشاك افتاد در چشم او . و قذى قذيا و قذى . مر . قذى ( qazy ) . قذى ( qaz ) ا . ع . خاك نرم و باريك . ج : اقذاء و قذى ( qoziyy ) . قذى ( qaziyy ) ص . ع . رجل قذى العين : مردى كه در چشم وى خاشاك افتاده باشد . قذى ( qoziyy ) ا . ع . ج . قذى ( qez ) . قذى ( qoziyy ) م . ع . قذى قذيا و قذيا . مر . قذى ( qazy ) . قذيان ( qazay n ) م . ع . قذى قذيا و قذيانا . مر . قذى ( qazy ) . و قذى قذى و قذيانا . مر . قذى ( qaz ) . قذية ( qaziyat ) و ( qaziyyat ) ص . ع . عين قذية : چشم خاشاك اوفتاده . و كذلك : عين قذية . قذيعم ( qozay'em ) ا . ع . مصغر قذعملة . قذيف ( qazif ) ا . ع . ابرى كه پيش چشم نمايان و پيدا گردد . قذيف ( qazif ) ص . ع . منزل قذيف : منزل دور . قذيفة ( qazifat ) ا . ع . هر چيز انداخته و پرتاب كرده . و هر چيز كه بدان قذف و تهمت كنند . قذيفى ( qezzif ) ا . ع . سنگ اندازى . و دشنام دهى . يق : بينهم قذيفى . قر ( qer ) ا . پ . بوزينه و كبى و ميمون . و حركات كه در هنگام غمزه و ناز بر كمر وارد كنند . قر ( qarr ) ص . ع . يوم قر : روز سرد و خنك . قر ( qarr ) ا . ع . يك قسم بر نشستنى و مركبى مردان را ما بين پالان و زين . و هودج . و چوزهء ماكيان . و قر الثوب : شكن جامه . و قرعين : خنكى چشم . و يوم القر : روز يازدهم ذى حجه كه حاجيان در منى آرام و قرار گيرند . قر ( qarr ) م . ع . قرت الابل قرا ( از باب ضرب ) : نخست آب خوردند شتران و سيراب نشدند . و قرت الدجاجة قرا و قريرا : باز ايستاد آن مرغ از بانگ و قطع كرد آواز را . و قر الكلام فى - اذنه : سخن را در گوش وى گفت و يار از را با وى در ميان نهاد . و قر عليه الماء : آب سرد ريخت به روى . و يق : المراة تقر لما يصنع بها يعنى زن باز نمىگرداند بوسه دهنده و خواهش ديگر دارنده را . و قر القدر قرا ( از باب نصر ) : آب سرد ريخت در ديگ تا جوش آن فرو نشيند و يا ديگ نسوزد . و قر اليوم : خنك گرديد روز . و قر الرجل ( مجهولا ) : سرمازده گرديد آن مرد . و قر قرارا