على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2635
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
قدوى ( qadv ) ا . ع . استقامت و پايدارى . قدى ( qady ) م . ع . قدت قادية قديا ( از باب ضرب ) : آمدند گروهى قحط زده از بيابان . و قدى اللحم : خوشبو و با مزه شد گوشت . قدى ( qad ) ا . ع . درازى نيزه . قدى ( qad ) م . ع . قدى اللحم قدا و قدى و قداوة . مر . قداوة ( qad vat ) . قدى ( qadi ) ص . ع . طعام قد : طعام خوشمزه و خوشبوى . قدى ( qad ) ا . ع . اندازه . و هذا قدى رمح : اين باندازهء نيزه است . قدى ( qadi ) ع . مر . قدن ( qadn ) . قدى ( qadiyy ) ص . ع . طعام قدى : طعام خوشمزه و خوشبوى . قديان ( qaday N ) م . ع . قدت الفرس قديانا ( از باب ضرب ) : شتافت آن اسب . قدية ( qedyat ) ا . ع . روش و رسم و عادت . و حالتى كه شخص در آن است . يق : خذ هديتك و قديتك اى فيما كنت فيه . قدية ( qadiyat ) ص . ع . قدر قدية : ديگ خوشبوى ناك طعام . قدية ( qadiyyat ) ا . ع . هديه . قديح ( qadih ) ا . ع . شوربا و آنچه در ته ديگ ماند از خوردنى كه بر داشتنش با كفليز دشوار گردد . قديد ( qadid ) ا . ع . گوشت كفانيدهء پاره كرده . و گوشت بدرازا بريدهء خشك كرده . و جامهء كهنه . قديد ( qadid ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - گوشت ماندهء نمك سود كرده . و گوشت در آفتاب خشك كرده و خوشيده . قديد ( qodayd ) ا . ع . گليم كوچك خط دار . و نام مردى . و نام موضعى و اسبى . قديدمة ( qodaydemat ) و قديديم ( qodaydim ) و قديديمة ( qodaydimat ) ا . ع . مصغر قدام ( qodd m ) . قديدى ( qodaydiyy ) ا . ع . درشتم گويند : يا قديدى . قديديون ( qadidiyyauna ) و ( qodaydiyyuna ) ا . ع . پى روان لشكر از اهل حرفه مانند پاره دوز و بيطار و كاسهگر و آهنگر و درزى و جز آن . قدير ( qadir ) ا و ص . ع . توانا . و پختهء در ديگ . و يكى از نامهاى بارىتعالى . قدير ( qodayr ) ا . ع . مصغر قدر : ديگ كوچك . قديس ( qadis ) ا . ع . شير . و شير تازه . و مرواريد . قديفه ( qadife ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قطيفه . قديم ( qadim ) ا و ص . ع . ديرينه . ج : قدماء و قدامى ( qod m ) و قدائم . و عيب قديم : عيب كهنه . و القديم : غنى مطلق قائم بنفسه كه بارىتعالى باشد . قديم ( qadim ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - پيشين و سابق . و ديرينه و كهنه و باس و باش . و پير و سالديده . و قديم الايام : روزگار ديرينه . و از قديم : روزگار سابق . قديم ( qaddim ) ا . ع . پادشاه . و سردار . و سرآمد مردم در شرف . قديما ( qadiman ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - سابقا و از روزگار سابق و از روزگار پيشين و از زمان پيشين . قديمانه ( qadim ne ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - قديما و از روزگار قديم و پيشين . قديمة ( qadimat ) ص . ع . مؤنث قديم . ج : قدائم . قديمى ( qadimi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - ديرينه و كهنه و سالديده و پير . قذ ( qazz ) م . ع . قذ السهم قذا ( از باب نصر ) : پرچسبانيد بر تير . و قذ الريش : بريد كنارههاى پروا و گرد و هموار ساخت آن را . و قذ بالحجر و كل غليظ : سنگ و هر چيز سفت مانند آن انداخت . و قذ فلانا : زد بر پس سر فلان ما بين دو گوش آن . قذ ( qozz ) ع . ج . اقذ ( aqazz ) . قذا ( qaz ) ا . ع . قذى ( qaz ) . قذاء ( qez ' ) م . ع . قاذيته مقاذاة و قذاء : پاداش دادم آن را . قذاة ( qaz t ) ا . ع . واحد قذى ( qaz ) . قذاذ ( qez z ) ع . ج . قذ ( qozz ) . و ج ج . اقذ ( aqazz ) . قذاذات ( qoz z t ) ع . ج . قذاذة ( qoz zat ) . قذاذة ( qoz zat ) ا . ع . تراشهء زر و سيم و جز آن . ج : قذاذات . قذارة ( qaz rat ) م . ع . قذر قذرا و قذارة ( از باب سمع و نصر و كرم ) : پليد گرديد . قذاريف ( qaz rif ) ع . ج . قذروف ( qozruf ) . قذاف ( qez f ) ا . ع . آنچه بدست گيرند باندازهاى كه كف را پر كند و دور اندازند . و آنچه بتوان بدست آن را برداشت و دور انداخت . و سرعت و تيزى رفتار . قذاف ( qaz f ) ا . ع . ج . قذف ( qozf ) و قذف ( qaz f ) . و ج . قذفة ( qozfat ) . قذاف ( qz f ) ص . ع . ناقة قذاف : ماده شترى كه از تيز روى خود را در جلو شتران ديگر اندازد و پيشاپيش آنها رود . قذاف ( qazz f ) ا . ع . ترازو . و مركب و هر برنشستنى . و فلاخن . و منجنيق . و هر آنچه