على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2613

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

نام جزيره‌اى كه چيزهاى عجيب به آن نسبت مىدهند . قاله قاله ( q le - q le ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قال قال و منازعه و مناقشه . قالى ( q li ) ا . پ . قسمى از گليم پرز دار منقش گرانبها كه خالى نيز گويند . قالى ( q li ) ص . ع . سخت ناپسند دارنده . قالى ( q li ) ا . ع . طباخ و قليه پز . قالية ( q liyat ) ص . ع . مؤنث قالى . قاليچه ( q li - ce ) ا . پ . قالى كوچك . قاليون ( q lyun ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - قليان . قام ( q m ) ا . پ . - مأخوذ از مغولى - جادوگر . و فالگير . ج : قامان . قامات ( q m t ) ا . ع . ج . قامة . قامان ( q m n ) ا . پ . ج . قام . قامة ( q mat ) ا . ع . چرخ چاه تمام ساخت با همهء آلات آن . ج : قيم ( . piyam ) و قامة الانسان : درازى و راستى انسان و قد آن . ج : قيم ( qiyam ) و قامات . قامة ( q mat ) م . ع . قام قوما و قومة و قامة و قياما ( از باب نصر ) : برخاست . و قامت المراة تنوح : شروع كرد آن زن در گريه و زارى . و قام الامر : راست شد آن كار . و قام فى ظهرى : به درد آورد مرا . و قام الرجل المراة : مؤنث و ما يحتاج آن زن را بر خود گرفت آن مرد و به حال وى پرداخت و تيمار نمود او را . و قام الرجل على المراة : كذلك . و قام الماء : بسته شد آب . و قامت الدابة : ايستاده شد آن ستور از سستى . و قامت السوق : رواج گرفت آن بازار و روائى يافت و يا كاسد گرديد . و قام ظهره به : به درد آورد او را و يا دردگين كرد پشت او را . و قامت الامة مأة دينار : رسيد قيمت آن كنيز به صد دينار . و قام اهله : قيام كرد به حال اهل و عيال خود و كفالت كرد آنها را . و قام المتاع بكذا : رسيد قيمت آن متاع به اين‌چنين . و قام فلان : اسهال گرفت فلان . و اقام بالمكان اقامة و قامة : آرام كرد در آن جاى و دوام ورزيد . مر . اقامة . قامت ( q mat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شكل و هيئت و هلبه و هليه . و اندام . و قد . و تركيب . و اندازه‌اى كه مساوى شش قدم باشد . و بلند قامت : بلند بالا . و ميان قامت : ميان بالا . و نيز قامت : اقامهء نماز . و ركعت نماز . قامح ( q meh ) ص . ع . شتر سر برآوردهء باز ماندهء از آب خوردن و مذكر و مؤنث در وى يكسان است . يق : بعير قامح و ناقة قامح . ج : قمح ( qommah ) . و شتر ناخوش دارندهء آب را بهر سببى كه باشد . و شتر سخت تشنه كه از شدت تشنگى سست باشد . قامحة ( q mehat ) ص . ع . مؤنث قامح . يق : ابل قامحة : شتران سر برآوردهء باز ماندهء از آب خوردن . قامر ( q mer ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - قمار باز . قامع ( q me ' ) ص . ع . اسبى كه يكى از زانوهاى آن آماس كرده باشد . و نيز شكننده . و خوار گرداننده . قاموس ( q mus ) ا . ع . ميانهء دريا . و معظم دريا . و درياى بسيار آب . و جاى دو تك از دريا . و نام كتاب معروف در لغت عرب تصنيف محمد فيروزآبادى معاصر با امير تيمور گوركان كه در ازاى اين كتاب امير تيمور مبلغ پنج هزار دينار دربارهء وى انعام مرحمت كرد ، و تولد فيروزآبادى در 729 هجرى در كازرون بوده . قامه ( q me ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - خنجر كلان گرجى . قامه ( q meh ) ا . ع . شتر روندهء در زمين . و شتر سر در هوا دارنده . ج : قمه ( qommah ) . قان ( q n ) ا . پ . قاآن و لقب پادشاه چين . قان ( q n ) ا . ع . نام درختى كه از آن كمان سازند . و نام شهرى در يمن . قانب ( q neb ) ا . ع . گرگ با بانگ . و بريد شتاب رو . قانت ( q net ) ص . ع . فرمان بردار . ج : قانتون . قانتات ( q net t ) ع . ج . قانتة . قانتة ( q netat ) ص . ع . زن فرمان بردار . ج : قانتات . قانتون ( q netuna ) ع . ج . قانت . قانز ( q nez ) ا . ع . صياد و شكارچى . قانسة ( q nesat ) ا . ع . قانسة الطير : رودهء مرغ . و اندرون مرغ . قانص ( q nes ) ا . ع . شكارچى و صياد . قانصة ( q nesat ) ا . ع . رودهء مرغ . و اندرون مرغ . ج : قوانص . قانط ( q net ) ص . ع . نوميد . قانع ( q ne ' ) ص . ع . خوارى نماينده در سؤال . و خرسند به بهرهء خود . و از جائى به جائى رونده . قوله تعالى : وَ أَطْعِمُوا الْقانِعَ وَ الْمُعْتَرَّ يعنى اطعام كنيد سؤال‌كننده و طواف كننده بدون سؤال را . و عن النبى صلى اللّه عليه و آله : القانع الذى يقنع بما تعطيه و يسال و المعتر الذى يتعوض و لا يسأل . قانع ( q ne ' ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - قناعت‌كننده و خرسند و خشنود ببهرهء خود . قانم ( q nem ) ا . ع . گردوى تباه و فاسد شده .