على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
2584
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و باقى ماندگى در خير و نيكوئى . و زيست . و گفتگى لب زيرين . فلح ( falah ) م . ع . فلح فلحا و فلاحا ( از باب فتح ) : رستگار شد و پيروزمند شد بر آنچه مىخواست . و فلح فلان : رها شد فلان و نجات يافت . و فلح زيد : باقى ماند زيد در خير و نيكوئى . و فلح فلحا ( از باب سمع ) : شكافته لب زيرين گرديد . فلحاء ( falh ' ) ص . ع . مؤنث افلح : زن كفته لب زيرين . و شفة فلحاء : لب كفته . ج : فلح ( folh ) . و ربما قالوا للرجل فلحاء ذهابا الى تانيث الشفة . فلحاس ( felh s ) ا . ع . مرد زشت بدخوى سمج . فلحة ( falahat ) ا . ع . زمين صالح زراعت . و كفتگى لب بالا . فلحس ( falhas ) ا . ع . مرد حريص و آزمند . و سگ و خرس كلانسال . و كسى كه منتظر و جوياى وقت خوردن مردم باشد . و نام رئيسى از بنى شيبان كه بسيار حريص و آزمند بود و چون غنيمت خود را مىگرفت براى زنش طلب ميكر و سپس براى شترش . منه المثل : اسال من فلحس يعنى خواهنده تراست از فلحس . فلحسة ( falhasat ) ا . ع . زن لاغر سرين . فلخ ( falx ) ا . پ . پنبه دانه از پنبه بيرون كردن . فلخ ( falx ) م . ع . فلخ راسه فلخا ( از باب فتح ) : شكست او را و شكافت . و فلخ الامر : پيدا و آشكار كرد آن كار را . فلخ ( falax ) ا . پ . ابتدا و آغاز و اول هر كار و زفلج . فلخم ( falaxm ) ا . پ . فلاخن . فلخم ( falxam ) ا . پ . مشتهء حلاجى . و قفل صندوق و جز آن . و دخمه و مقبرهء زردشتيان . فلخمان ( falaxm n ) ا . پ . فلاخن . فلخمه ( falxame ) ا . پ . فلخم و مشتهء حلاجى . و قفل صندوق و جز آن . و دخمهء زردشتيان . فلخمه ( falaxme ) ا . پ . فلاخن . فلخميدن ( falxamidan ) و ( falaxmidan ) ف م . پ . پنبه زدن و حلاجى كردن . فلخن ( falxan ) ا . پ . فلاخن . فلخود ( falxud ) ا . پ . پنبه دانهء از پنبه جدا كرده . و آنكه پنبه دانه را از پنبه جدا مىكند . فلخودن ( falxudan ) ف م . پ . پنبه دانه از پنبه بيرون كردن . فلخوده ( falxude ) ص . پ . هر چيز از غسل و غش پاك . و پاكيزه كرده . و پنبهء از پنبه دانه بيرون كرده . فلخيد ( falxid ) ا . پ . فلخود . فلخيدن ( falxidan ) ف م . پ . فلخودن . فلخيده ( falxide ) ص . پ . فلخوده . فلذ ( falz ) ا . ع . بخشش بىدرنگ و بىوعده . و عطاى بسيار . و بخشش يكباره . فلذ ( falz ) م . ع . فلذ له من المال فلذا ( از باب ضرب ) : عطا كرد به او مال را بىدرنگ و وعده و بسيار بخشيد و يكباره بخشيد . و فلذت له من مالى : جدا كردم براى او پارهاى از مال خود را . فلذ ( felz ) ا . ع . جگر شتر . ج : افلاذ . فلذ ( felaz ) ع . ج . فلذة . فلذة ( felzat ) ا . ع . پارهاى از جگر و از گوشت و از مال و از زر و سيم و جز آن . ج : فلذ ( felaz ) و افلاذ . فلذلك ( fa - le - z - le - ka ) ع . يعنى پس از آن بابت و از آن جهة . فلرز ( falarz ) و فلرزنگ ( falarzang ) ا . پ . زله و خوردنى و طعامى كه از ميهمانيها و عروسيها در دستمال بسته بجاى ديگر برند . فلز ( felez ) و ( felezz ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر جسم مفردى كثيف و غير حاجب ماورا كه داراى تشعشع مخصوصى باشد موسوم بتشعشع فلزى و به خوبى هادى حرارت و الكتريسيته بود و نوعا سنگينتر باشد از اجسام غير فلزى و فلزهاى مستعمل عبارتند از آهن و مس و سرب و قلع و روى و انتيمون و نيكل و الومينيوم . و فلزهاى قيمتى : طلا و نقره و پلاتين و جيوه و ساير فلزات نادر الوجود و يا بطور خلوص كم استعمالند . فلز ( felezz ) و ( felazz ) و ( folozz ) ا . ع . مس سپيد كه از آن ديگ سازند . و ريم آهن . و سنگريزه . و گوهر كمانى كه قابل ذوب و گداز باشد و يا آنچه از آنها فانى شود چون در كوره آنها را ذوب كنند . و مرد ستبر درشت شديد . و مرد بخيل و زفت . و چيزى كه شمشير را بر آن زنند جهة آزمايش آن شمشير . فلزات ( felezz t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - همهء فلزها از مستعمل و قيمتى و جز آن . فلزى ( felezzi ) ص . پ . منسوب بلفز . فلس ( fals ) ا . ع . پشيز و قطعههاى نازك پهنى كه مىپوشاند بدن بيشتر ماهيها را . ج : افلس و فلوس . و خاتم الجزية . فلس ( fels ) و ( fols ) ا . ع . نام بتى . فلس ( fals ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پشيز و يون و پديجه يعنى قطعههاى نازك پهنى كه مىپوشاند بدن ماهى را و كچ نيز گويند . و پول كوچك بسيار تنك رايج . و پول سياه . و هر چيز كوچك گرد و تنك شبيه بفلس ماهى .