على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2574

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بيابان بىآب تازيان شكنبهء شتر را فشرده و آب آن را گرفته مىآشامند . فظ ( fazz ) ص . ع . مرد درشت بد خوى سنگدل بد زبان . يق رجل فظ بين الفظاظة . و فظ بظ اى غليظ . فظ ( fazz ) م . ع . فظ الفظ فظا ( از باب نصر ) : بيفشارد آب شكنبه را . فظا ( faz ) ا . ع . رحم و زهدان . فظاظ ( fez z ) ص . ع . ج . فظيظ . فظاظ ( fez z ) و فظاظة ( faz zat ) م . ع . فظ فظاظا و فظاظة و فظظا ( از باب سمع ) : درشت خوى و بد زبان و سخت دل گرديد . فظاظة ( faz zat ) ا . ع . سنگدلى و درشتى و بدخوئى . و بدزبانى . فظاظة ( foz zat ) ا . ع . پاره‌اى از آب . و پارهء از هر چيز . قول عايشة رضى اللّه عنها لمروان : لعن الله اباك و انت فى صلبه فانت فظاظة من لعنة الله ، و يروى : فضض . فظاعة ( faz 'at ) م . ع . فظع الامر فظاعة ( از باب كرم ) : برسوائى انجاميد آن كار و از حد درگذشت در رسوائى . فظظ ( fazaz ) م . ع . فظ فظاظا و فظظا . مر . فظاظ ( fez z ) . فظع ( faza ' ) م . ع . فظع الامر فظعا ( از باب سمع ) : بزرگ شمرد آن كار را و بر طاقت خود انجام آن را نكرد . و فظع الاناء : پر شد آن ظرف . و فظع بالامر : تنگ گرديد در آن كار و در مانده شد در سر - انجام آن . فظى ( faz ) ا . ع . رحم و زهدان . فظيظ ( faziz ) ا . ع . سخت دل و بيرحم . و درشت و بدخوى . ج : فظاظ . فظيظ ( faziz ) ا . ع . منى مرد . و آب زن . فظيع ( fazi ' ) ا . ع . آب شيرين . و آب زلال . فظيع ( fazi ' ) ص . ع . امر فظيع : كار سخت و زشت و از حد گذشتهء در زشتى . فعارير ( fa ' rir ) ا . ع . گياهى كه آن را ذآنين نيز گويند . فعافع ( fo ' fe ' ) ص . ع . راع فعافع : شبانى كه به آرامى گوسپندان را براند . فعافع ( fo ' fe ' ) ا . ع . مرد چست و چابك . و قصاب . فعال ( fa ' l ) ا . ع . نيكوئى . و جوانمردى . و كردار نيكو . يق : فيه السودد و الفعال اى الكرم . و گاه در خير و شر هر دو استعمال شود . يق : فلان حسن الفعال او سيئ الفعال . فعال ( fa ' l ) م . ع . فعله فعلا و فعالا ( از باب فتح ) : كرد آن كار را . فعال ( fa ' l ) و ( fe ' l ) ا . ع . فعال بفتح : كردارى كه از فاعل واحد سرزند . و بكسر : چون از دو فاعل باشد . و گفته‌اند بفتح : كردار نيكو ، و بكسر : كردار بد . فعال ( fe ' l ) ا . ع . دستهء تبر و تيشه و جز آن . ج : فعل ( fo'ol ) و كردار خوب و يا بد كه از دو فاعل سرزند . فعال ( fe ' l ) ا . ع . ج . فعل ( fe'l ) . فعال ( fa ' le ) ع . كلمهء امر يعنى بكن و بجا بياور . فعال ( fa ' ' l ) ص . ع . بسيار كاركننده . فعالة ( fa ' ' lat ) ا . ع . واحد فعال . ج : فعائل . فعالة ( fa ' lat ) و ( fe ' lat ) ا . ع . اسم است خزاعة را . فعامة ( fa ' mat ) م . ع . فعم الساعد فعامة و فعومة ( از باب كرم ) : آگنده شد آن ساعد . و فعم الاناء : پر گرديد آن ظرف . و فعمت المراة : هموار و معتدل و تمام خلقت گشت آن زن و بزرگ شد ساق آن . فعائل ( fa ' 'el ) ا . ع . ج . فعالة . فعر ( fa'r ) ا . ع . گياهى كه فعارير و ذآنين نيز گويند . فعر ( fa'r ) م . ع . فعرت الدابة فعرا ( از باب فتح ) : خورد آن ستور گياه فعارير را . فعفاع ( fa'f ' ) ص . ع . بد دل . و راع فعفاع : شبانى كه به آرامى گوسپندان را چراند . فعفع ( fa'fa ' ) ا . ع . بزغاله . و مرد چست چالاك و سبك تيزرو . و كلمه‌اى كه بدان گوسپندان را رانند . فعفعان ( fa'fa ' n ) و فعفعانى ( fa'fa ' niyy ) ا . ع . شبان . و قصاب . فعفعانى ( fa'fa ' niyy ) ص . ع . بد دل . و راع فعفعانى : شبانى كه به آرامى كلمهء فعفع را در راندن گوسپندان گويد . فعفعة ( fa'fa'at ) م . ع . فعفع الراعى فعفعة : راند آن شبان گوسپندان را به گفتن كلمهء فعفع . فعفعى ( fa'fa'iyy ) ص . ع . بد دل . فعفعى ( fa'fa'iyy ) ا . ع . شبان . و قصاب . فعل ( fa'l ) م . ع . فعل فعلا و فعالا . مر . فعال . فعل ( fe'l ) ا . ع . كردار . ج : فعال و افعال . و حركت مردم . و كنايه است از عمل متعدى و يا غير متعدى . ج : فعال . و فرج ماده شتر و هر ماده حيوانى . فعل ( fe'l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كار و كردار و عمل . و پرداخت . و سعى و كوشش . و فعل حرام : كار ناروا و عمل ناشايسته . و فعل عبث : كار بيهوده و بيفايده . و سعى بىحاصل . و فعل كردن :