على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2575

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

كار كردن و عمل كردن . و كوشش نمودن و سعى كردن . و فعل كردن مسهل : كار كردن و تقاضا كردن و فرستادن ببيت الخلا . و فعل ناسزا : كردار نالايق كه شايسته و سزاوار نباشد . و بالفعل : الان و همين حالا و فى الحال و عجالة . و بالفعل و القوه : چه حالا و چه وقت ديگر . و قول و فعل : گفتار و كردار . فعل ( fo'ol ) ع . ج . فعال . فعلا ( fe'lan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - حالا و اكنون . و فى الواقع و فى الحقيقه . و مخصوصا . فعلا و قولا ( fe'lan - va - qavlan ) م . ف . پ . - مأخوذ از تازى - هم در كردار و هم در گفتار . فعلة ( fa'lat ) ا . ع . يك دفعه كار . فعلة ( fe'lat ) ا . ع . نوع كار . و هيئت كار . فعلة ( fa'alat ) ا . ع . عملهء گل كش و چاه‌كن و جز آن . و ج . فاعل . فعلة ( fa'elat ) ا . ع . خوى و عادت . يق : كانت منه فعلة حسنة او قبيحة . فعلگى ( fa'lagi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مزدورى و كارگرى و عمله‌گرى . و كار گرى بدون مزد و اجرت . و زحمت بيحاصل و رايگان . و شغل و پيشهء فعله و عمله . فعله ( fa'le ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مزدور و كارگر و عمله . و عملهء گل كش و جز آن . فعلى ( fe'li ) ص . پ . منسوب بفعل . فعم ( fa'm ) ص . ع . ساعد فعم : ساعد پر و آگنده . و اناء فعم : كذلك . فعم ( fa'm ) ا . ع . نام درختى . و گل سرخ . فعم ( fa'm ) م . ع . فعمت الاناء فعما ( از باب نصر ) : پر كردم آن خنور را . و فعم المسك البيت فعما ( از باب سمع و فتح ) : پر كرد بوى مشك آن خانه را و خوشبوى كرد آن را . و فعم فلانا : در غضب آورد فلان را . و پر كرد مشام فلان را از بوى . فعمة ( fa'mat ) ص . ع . امراة فعمة : زن معتدل خلقت آگنده ساق . فعمل ( fa'mal ) ص . ع . ساعد فعمل : ساعد پر و آگنده . و كذا : اناء فعمل . فعول ( fa'ul ) ص . ع . پردازنده . و كننده . و سازنده . فعومة ( fo'umat ) م . ع . فعم فعامة و فعومة . مر . فعامة ( fa ' mat ) . فغ ( faq ) و ( foq ) ا . پ . معشوق . و يار و دوست و مصاحب . و كسى كه بسيار وى را دوست دارند . و جوان خوبروى و صاحب حسن خواه مرد باشد و يا زن . و بت و صنم . و مست . فغ ( faqq ) م . ع . فغتنى الرائحة فغا ( از باب نصر ) : پراكنده شد بوى خوش و دميد بر من . فغا ( faq ) ا . ع . دانهء تلخه كه از گندم دور نمايند . و كاه گندم . و هر چيز سيل آورد . و غورهء تباه شدهء از خرما . و آفتى كه همچو غبار بر غورهء خرما نشيند و مانع از رسيدن آن گردد . و ردى و هيچ‌كاره از هر چيزى . و نفى كرده شدهء از شتران . و شير دوشهء چرمين . و كاسهء بزرگ . و يك نوع كجى در دهان . فغار ( faq re ) ص . ع . طعنة فغار : طعنهء در گذرنده و نافذ . فغار ( foq r ) و ( faqq r ) ا . ع . نام مردى . فغافرة ( faq farat ) ع . ج . فغفور . فغاك ( foq k ) ا . پ . ابله و نادان و بىوقوف و بىعقل . و خشوك و حرامزاده . و كسى كه زن خود را بحريف ببرد . و زن جلبى بطور ميل و اراده . فغام ( feq m ) م . ع . فاغم المراة مفاغمة و فغاما : بوسيد آن زن را . فغان ( feq n ) و ( foq n ) پ . كلمهء تأسف يعنى آه و دريغا و دردا . فغان ( feq n ) و ( foq n ) ا . پ . ناله . و فرياد . و ناله و زارى . و بانگ و شور و غوغا . و فرياد و فغان كردن : ناله و زارى كردن . و بانگ برزدن . فغان ( foq n ) ا . پ . ج . فغ ( foq ) : بتها و صنمها . و معشوقها . و مىخوارگان و باده‌پرستان . فغة ( faqqat ) ا . ع . پراكندگى و دميدگى بوى خوش . فغر ( faqr ) ا . ع . گل چون بشكفد . و هو واسع فغر الفم : فراخ و گشاد است شكفتگى او . فغر ( faqr ) م . ع . فغر الفم فغرا ( از باب فتح ) : گشاده شد دهان او . و فغرت الفم : گشودم دهان را ( لازم و متعدى ) و قيل : فغرفاه فغرا ( از باب فتح و نصر ) : گشاد دهان را . و فغرفوه : گشاده شد دهان او . فغر ( foqar ) ع . ج . فغرة ( foqrat ) . فغرة ( faqrat ) ا . ع . الفغرة : اول وقت طلوع ثريا . يق : ولد بالفغرة : زائيده شد در اول وقت طلوع ثريا . فغرة ( foqrat ) ا . ع . دهانهء رودخانه . ج : فغر ( foqar ) . فغستان ( foqest n ) ا . پ . بتكده و بتخانه . و حرمسراى پادشاهان . و مردمان خوبروى و صاحب حسن از مرد و زن . فغستان ( foqost n ) ا . پ . كنيزكان برگزيده و محبوب پادشاهان و امرا .