و بچهء كژدم . و مردم ناكس و فرومايه . فصفصة ( fasfasat ) م . ع . شتابى كردن در كلام . و خبر راست آوردن . فصفصة ( fesfesat ) ا . ع . اسپست . ج : فصافص . فصل ( fasl ) ا . ع . مانع و حاجز ميان دو چيز . و جاى پيوستگى دو استخوان اندام . و منه قولهم : بين كل فصلين وصل . و سخن حق و راست . و يك بهرهء از چهار بهرهء سال . ج : فصول . و حكمى كه حق را از باطل جدا كند . و فضاى بين حق و باطل . و باصطلاح نحو : ضمير مرفوع منفصل ميان مبتدا و خبر و مانند آن مانند : زيد هو المنطلق كه هو ضمير فصل است باصطلاح بصريين ، اما باصطلاح كوفيين آن را عماد گويند . و قوله تعالى : اللَّهُمَّ إِنْ كانَ هذا هُوَ الْحَقَّ كه ضمير هو در اين جا ضمير فصل است . و باصطلاح علم عروض : هر تغييرى در قوافى كه مختص بعروض بود و در حشوبيت مثل آن جايز نباشد . و فصل الخطاب كلمهء اما بعد را گويند . و نيز بينهء بر مدعى و يمين بر مدعى عليه را فصل الخطاب نامند . و نيز آنچه جدا كند بين حق و باطل . و فصل الخصومات : حكم بقطع خصومتها . و يوم الفصل : روز عدالت و روز قضاوت . و روز قيامت . فصل ( fasl ) م . ع . فصلته عن غيره فصلا ( از باب ضرب ) : دور كردم آن را از غير خود . و فصل الامر : بريد آن كار را و قطع كرد . و فصلت المراة رضيعها : بازداشت آن زن شيرخوارهء خود را از شير . و فصل بين الحق و الباطل : جدا كرد ميان حق و باطل و حكم نمود . و فصل الحد بين الارضين : جدا نمود آن دو زمين را از هم . و فصل بين شيئين : حاجز و مانع شد ميان آن دو چيز . و فصل الشيىء : بريد آن چيز را و قطع كرد . و نيز فصل : ميان هر دو مرواريد شبه در رشته كشيدن . فصل ( fasl ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هنگام و وقت و زمان . و يك موسم از چهار موسم سال . و پر گرد و يك بخش از كتاب و جز آن . و قطع . و قطع گفتگو و نزاع . و محاكمه و قضاء . و فصل كردن : جدا كردن . و قطع كردن . و فصل و قطع كردن : قطع گفتگو نمودن . و حكم كردن . فصلان ( fesl n ) و ( fosl n ) ع . ج . فصيل . فصلانه ( fasl ne ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنچه قاضى در سر خرمن از رعيت دريافت كند . فصلة ( faslat ) ا . ع . نهال خرما كه از جايش بجاى ديگر برند . و واحد فصل يعنى يك فصل . فصلى ( fasli ) ص . پ . منسوب بفصل . و باصطلاح مردم هندوستان : تاريخ سال شمسى كه بفصل تعلق دارد و اين تاريخ را جلال الدين اكبر شاه هندى در سال نهصد و هفتاد و يك هجرى برقرار كرد و مبدء آن را از تحويل شمس بسنبله قرار داد . فصم ( fasm ) م . ع . فصمه فصما ( از باب ضرب ) : شكست آن را بدون آنكه از هم جدا كند . و فصم الشيىء : شكافت آن چيز را و قطع كرد . و فصم البيت ( مجهولا ) : ويران شد آن خانه . فصوص ( fosus ) ا . ع . ج . فص . و نام كتابى در علم تصوف از شيخ محيى الدين اعرابى . فصول ( fosul ) ع . ج . فصل ( fasl ) . فصول ( fosul ) م . ع . فصل من البلد فصولا ( از باب نصر ) : برآمد از شهر . و فصل الكرم : دانه بستن گرفت انگور . فصول ( fosul ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - موسمها . و هنگامها . و چهار بهرهء از سال يعنى بهار و تابستان و پائيز و زمستان كه فصول اربعه نيز گويند . فصى ( fas ) ا . ع . دانهء مويز . فصى ( fesy ) م . ع . فصى الشيىء من الشيىء فصيا و فصية ( از باب ضرب ) : جدا كرد آن چيز را از آن چيز و رهائى داد . و فصى اللحم من العظم : خالص كرد گوشت را از استخوان . فصية ( fasyat ) ا و ص . ع . يوم فصية و ليلة فصية ( به وصف ) او يوم فصية و ليلة فصية ( باضافه ) : روز نه سرد و نه گرم و شب نه سرد و نه گرم . و فصية ما بين الحر و البرد : زمانى را گويند كه نه گرم باشد و نه سرد . فصية ( fasyat ) م . ع . فصى فصيا و فصية . مر . فصى . فصية ( fasyat ) و ( fasiyyat ) ا . ع . رهائى و خلاصى . فصيح ( fasih ) ص . ع . زبان آور و رسانندهء سخن آنجا كه خواهد . ج : فصحاء و فصح ( fosoh ) و فصاح . و گفته‌اند : كل ناطق فصيح و كل ما لا ينطق فهو اعجم . و لفظ فصيح : لفظى كه حسن و خوبى آن بسمع دريافت شود . و لسان فصيح : زبان تيز . و لبن فصيح : شير كف برگرفته . فصيح ( fasih ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - زبان آور و آنكه سخن را هر كجا كه خواهد رساند ضد نافصيح . و سخن نافصيح : سنسان و سنسن . فصيحة ( fasihat ) ص . ع . مؤنث فصيح : زن زبان آور . ج : فصاح و فصائح . فصيخ ( fasix ) و فصيخة ( fasixat ) ص . ع . رجل فصيخ : مردى كه وى را خرد و عقل رسا نباشد . و كذا : رجل فصيخة .